This page was last modified on 2 February 2017, at 14:38.

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Odpowiedzialność za koordynowanie polityki oświatowej ponosi minister właściwy do spraw oświaty i wychowania. Niektórzy ministrowie mogą prowadzić publiczne szkoły i placówki (informacja w tym zakresie podana jest niżej, na końcu rozdziału dotyczącego zarządzania oświatą na szczeblu krajowym).

Reforma administracji państwowej i reforma systemu oświaty doprowadziły do tego, że jedynie polityka oświatowa całego państwa jest przygotowywana i wdrażana centralnie, natomiast zarządzanie oświatą oraz kierowanie szkołami, przedszkolami i innymi placówkami oświatowymi jest zdecentralizowane. Uprawnienia w zakresie zarządzania przedszkolami i szkołami podstawowymi (a od roku szkolnego 1999/2000 także gimnazjami) zostały przekazane gminom. Zarządzanie szkołami ponadgimnazjalnymi, artystycznymi oraz specjalnymi zostało przekazane powiatom jako ich statutowy obowiązek. Natomiast województwa samorządowe prowadzą jedynie szkoły o znaczeniu regionalnym i ponadregionalnym. Za nadzór pedagogiczny odpowiedzialni są kuratorzy oświaty w 16 województwach.

Zarządzanie edukacją na szczeblu krajowym

Zarządzanie oświatą

Za zarządzanie oświatą na szczeblu krajowym odpowiedzialny jest minister właściwy do spraw oświaty i wychowania i podlegli mu wiceministrowie. Dyrektor Generalny jest odpowiedzialny za sprawne działanie ministerstwa – urzędu zapewniającego obsługę ministra.

Struktura i organizacja ministerstwa ds. oświaty i wychowania:

W skład Ministerstwa Edukacji Narodowej, oprócz Gabinetu Politycznego Ministra, wchodzi 15 jednostek organizacyjnych (departamentów i biur); w ramach departamentów funkcjonują dodatkowo wydziały. Aktualny wykaz jednostek organizacyjnych MEN przedstawia się następująco:

1) Departament Ekonomiczny;

2) Departament Funduszy Strukturalnych;

3) Departament Informacji i Promocji;

4) Departament Kształcenia Ogólnego;

5) Departament Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego;

6) Departament Podręczników, Programów i Innowacji;

7) Departament Prawny;

8) Departament Strategii i Współpracy Międzynarodowej;

9) Departament Współpracy z Samorządem Terytorialnym;

10) Departament Wychowania i Kształcenia Integracyjnego;

11) Biuro Administracyjne;

12) Biuro Kadr i Szkolenia;

13) Biuro Kontroli;

14) Biuro Organizacyjne;

15) Samodzielne Stanowisko do spraw Audytu Wewnętrznego.

Zadania i uprawnienia ministra ds. oświaty i wychowania

Minister koordynuje i realizuje politykę oświatową państwa i współdziała w tym zakresie z wojewodami oraz innymi jednostkami organizacyjnymi właściwymi do spraw funkcjonowania systemu oświaty.

W drodze rozporządzeń minister ds. oświaty i wychowania reguluje przede wszystkim następujące zagadnienia:

w zakresie treści kształcenia ogólnego i zawodowego oraz podręczników:

  • podstawy programowe wychowania przedszkolnego, kształcenia ogólnego, kształcenia w zawodach i ramowe plany nauczania,
  • klasyfikację zawodów szkolnictwa zawodowego,
  • warunki i sposób wykonywania przez szkoły i placówki zadania umożliwiania uczniom podtrzymywanie poczucia tożsamości narodowej, etnicznej, językowej i religijnej,
  • warunki i sposób wykonywania przez szkoły nauki religii,
  • warunki i tryb dopuszczania podręczników do użytku szkolnego,
  • sposób przekazywania przez dyrektora szkoły podstawowej i gimnazjum jednostkom samorządu terytorialnego informacji niezbędnych dla ustalenia wysokości dotacji celowej na zakup podręczników,

w zakresie systemu oceniania:

  • szczegółowe warunki i sposób oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów w szkołach publicznych,
  • szczegółowe warunki i sposób przeprowadzania egzaminu gimnazjalnego i egzaminu maturalnego,
  • warunki i tryb przeprowadzania egzaminów eksternistycznych,
  • warunki i tryb wydawania oraz wzory świadectw, dyplomów państwowych i innych druków szkolnych,
  • tworzy okręgowe komisje egzaminacyjne oraz określa ich zasięg terytorialny,

w zakresie przyjmowanie do publicznych szkół i placówek:

  • skład i zadania komisji rekrutacyjnej oraz tryb i terminy przeprowadzania postępowania rekrutacyjnego,
  • sposób przeliczania na punkty kryteriów przyjmowania do publicznych szkół, w przypadku większej liczby kandydatów, niż liczba wolnych miejsc w tych szkołach,
  • warunki przechodzenia ucznia z jednego do innego typu szkoły publicznej,

w zakresie zarządzania i organizacji jednostek w systemie oświaty:

  • wymagania wobec szkół i placówek, dotyczące realizacji niezbędnych działań w celu tworzenia optymalnych warunków realizacji działalności dydaktycznej, wychowawczej i opiekuńczej oraz innej działalności statutowej, zapewnienia każdemu uczniowi warunków niezbędnych do jego rozwoju, podnoszenia jakości pracy szkoły lub placówki i jej rozwoju organizacyjnego,
  • regulamin konkursu na stanowisko kuratora oświaty,
  • wymagania, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora i inne stanowisko kierownicze oraz regulamin konkursu na stanowisko dyrektora,
  • typy szkół i placówek, w których nie tworzy się rady pedagogicznej, rady rodziców i samorządu uczniowskiego,
  • warunki i tryb organizowania praktycznej nauki zawodu,
  • ramowe statuty szkół i placówek publicznych,
  • sposób prowadzenia przez dokumentacji przebiegu nauczania,
  • warunki prowadzenia działalności innowacyjnej i eksperymentalnej,
  • organizację roku szkolnego,
  • organizację oraz sposób przeprowadzania konkursów, turniejów i olimpiad,
  • ogólne przepisy bezpieczeństwa i higieny obowiązujące w szkołach i placówkach,

w zakresie nadzoru pedagogicznego:

  • warunki i tryb sprawowania oraz formy nadzoru pedagogicznego,
  • wykaz stanowisk w nadzorze pedagogicznym, kwalifikacje niezbędne do sprawowania nadzoru pedagogicznego,

w zakresie wychowania przedszkolnego:

  • rodzaje innych form wychowania przedszkolnego,
  • tryb udzielania i sposób rozliczania dotacji na dofinansowanie zadań w zakresie wychowania przedszkolnego,

w zakresie kształcenia ustawicznego:

  • rodzaje publicznych placówek i ośrodków kształcenia ustawicznego oraz ich zadania,
  • warunki, organizację i tryb prowadzenia kształcenia ustawicznego,
  • warunki organizowania i prowadzenia kwalifikacyjnych kursów zawodowych,
  • sposoby potwierdzania efektów kształcenia uzyskanych w wyniku ukończenia kształcenia realizowanego w formach pozaszkolnych,
  • warunki i tryb przyznawania i cofania akredytacji placówkom i ośrodkom prowadzącym kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych,

w zakresie kształcenia i doskonalenia nauczycieli:

  • warunki i tryb przyznawania i cofania akredytacji placówkom doskonalenia nauczycieli,
  • warunki i tryb tworzenia, przekształcania i likwidowania oraz organizację i sposób działania placówek doskonalenia nauczycieli,
  • zasady i warunki tworzenia, przekształcania i likwidowania oraz organizację i zasady działania kolegiów oraz standardy kształcenia nauczycieli w kolegiach,

w zakresie organizacji dodatkowych zajęć, opieki, pomocy psychologiczno-pedagogicznej oraz zaspokajania specjalnych potrzeb edukacyjnych:

  • rodzaje i zasady działania publicznych placówek oświatowo-wychowawczych oraz dla uczniów niepełnosprawnych i młodzieży niedostosowanej społecznie,
  • zasady udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w szkołach i placówkach oraz zasady działania publicznych poradni psychologiczno-pedagogicznych,
  • sposób i tryb organizowania indywidualnego nauczania oraz organizację indywidualnego programu lub toku nauki,
  • warunki organizowania kształcenia, wychowania i opieki dla dzieci i młodzieży wymagających stosowania specjalnej organizacji nauki i metod pracy,
  • warunki organizowania wczesnego wspomagania rozwoju dzieci,
  • terminy przekazywania dotacji gminom na dofinansowanie świadczeń pomocy materialnej o charakterze socjalnym oraz sposób ustalania wysokości tej dotacji,
  • warunki, jakie muszą spełniać organizatorzy wypoczynku dzieci i młodzieży szkolnej oraz zasady jego organizowania i nadzorowania,
  • warunki i sposób organizowania krajoznawstwa i turystyki przez szkoły i placówki,
  • warunki tworzenia, organizacji, działania oddziałów i szkół sportowych oraz szkół mistrzostwa sportowego,

w zakresie spraw oświaty powiązanych z zagranicą:

  • typy szkół artystycznych publicznych i niepublicznych,
  • warunki i tryb przyjmowania do publicznych przedszkoli, szkół, zakładów kształcenia nauczycieli oraz na kwalifikacyjne kursy zawodowe osób niebędących obywatelami polskimi oraz obywateli polskich, którzy pobierali naukę w szkołach innych państw,
  • sposób organizacji dodatkowej nauki języka polskiego i zajęć wyrównawczych w zakresie przedmiotów nauczania oraz nauki języka i kultury kraju pochodzenia, wysokość stypendium dla stypendystów niebędących obywatelami polskimi,
  • organizację kształcenia dzieci obywateli polskich czasowo przebywających za granicą,
  • warunki i sposób wspomagania wśród Polonii i Polaków zamieszkałych za granicą oraz dzieci pracowników migrujących nauczania języka polskiego, historii, geografii, kultury polskiej oraz innych przedmiotów nauczanych w języku polskim w szkołach innych państw lub nauczanych w innych formach przez organizacje społeczne za granicą,
  • warunki i tryb nostryfikacji świadectw szkolnych i maturalnych uzyskanych za granicą,
  • warunki kierowania za granicę uczniów w celu kształcenia oraz nauczycieli w celu doskonalenia.

Minister właściwy do spraw oświaty i wychowania zakłada i prowadzi szkoły, zespoły szkół oraz szkolne punkty konsultacyjne przy przedstawicielstwach dyplomatycznych, urzędach konsularnych i przedstawicielstwach wojskowych Rzeczypospolitej Polskiej oraz publiczne placówki doskonalenia nauczycieli o zasięgu ogólnokrajowym. Może także zakładać i prowadzić publiczne szkoły i placówki o charakterze eksperymentalnym oraz publiczne placówki kształcenia ustawicznego o zasięgu ogólnokrajowym.

Minister właściwy do spraw kultury i dziedzictwa narodowego zakłada i prowadzi publiczne szkoły artystyczne oraz placówki dla uczniów szkół artystycznych, a także placówki doskonalenia nauczycieli szkół artystycznych.

Minister właściwy do spraw rolnictwa może zakładać i prowadzić publiczne szkoły rolnicze oraz placówki rolnicze o znaczeniu regionalnym i ponadregionalnym, a także publiczne placówki doskonalenia nauczycieli przedmiotów zawodowych, którzy nauczają w szkołach rolniczych.

Minister właściwy do spraw środowiska może zakładać i prowadzić publiczne szkoły leśne.

Ministrowie właściwi do spraw wewnętrznych, do spraw obrony narodowej i do spraw sprawiedliwości mogą zakładać i prowadzić odpowiednie publiczne szkoły i placówki.

Zarządzanie szkolnictwem wyższym

Za sprawy związane z rozwojem nauki w Polsce, kształceniem studentów i doktorantów oraz funkcjonowaniem szkół wyższych odpowiada minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego (od maja 2006 r. Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego).

W skład Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego wchodzą Gabinet Polityczny Ministra (GP) oraz następujące komórki organizacyjne:

1) Departament Budżetu i Finansów (DBF);:

2) Departament Innowacji i Rozwoju (DIR);

3) Departament Legislacyjno-Prawny (DLP);

4) Departament Nauki (DN);

5) Departament Szkolnictwa Wyższego (DSW);

6) Departament Współpracy Międzynarodowej (DWM);

7) Biuro Dyrektora Generalnego (BDG);

8) Biuro Kontroli i Audytu (BKA);

9) Biuro Ministra (BM)


Zadania i uprawnienia ministra ds. szkolnictwa wyższego

Minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego sprawuje nadzór nad zgodnością działań uczelni z przepisami prawa i statutem oraz z treścią udzielonego pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej, a także nad prawidłowością wydatkowania środków publicznych. Może także żądać informacji i wyjaśnień od organów uczelni, założyciela uczelni niepublicznej oraz dokonywać kontroli działalności uczelni.

Minister do spraw szkolnictwa wyższego określa w drodze rozporządzenia:

  • standardy kształcenia dla poszczególnych kierunków oraz poziomów kształcenia w przypadku kierunków regulowanych;
  • standardy kształcenia przygotowującego do wykonywania zawodu nauczyciela;
  • warunki, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia;
  • szczegółowe warunki tworzenia i funkcjonowania filii, zamiejscowej podstawowej jednostki organizacyjnej oraz zamiejscowego ośrodka dydaktycznego uczelni;
  • sposób obsługi administracyjnej i finansowej prac Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz komisji dyscyplinarnej przy Radzie Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz wysokość wynagrodzenia ich członków;
  • zakres danych i informacji objętych wnioskiem o wydanie pozwolenia na utworzenie uczelni niepublicznej;
  • sposób prowadzenia rejestru uczelni niepublicznych i związków uczeni niepublicznych oraz szczegółowy tryb udostępniania rejestru;
  • szczegółowy tryb dokonywania kontroli uczelni i związków uczelni;
  • warunki kierowania osób za granicę w celach naukowych, dydaktycznych i szkoleniowych oraz szczególne ich uprawnienia;
  • formy studiów i szkoleń, na które mogą być przyjmowani cudzoziemcy;
  • wymagania, jakie muszą spełniać cudzoziemcy ubiegający się o przyjęcie na studia, studia doktoranckie i szkolenia lub o uczestniczenie w badaniach naukowych i pracach rozwojowych;
  • sposób ustalania wysokości stypendiów;
  • sposób ustalania w uczelniach publicznych odpłatności za studia, studia doktoranckie, szkolenia i uczestniczenie w badaniach naukowych i pracach rozwojowych;
  • wymagania, jakie muszą spełniać cudzoziemcy, którzy spełniają wymagania ustawy o repatriacji oraz sposób ustalania wysokości stypendiów przyznawanych tym osobom;
  • warunki, jakie muszą spełniać uczelnie utworzone przez uczelnie zagraniczne, aby prowadzić studia na określonym poziomie i kierunku kształcenia;
  • warunki i tryb występowania przez uczelnie niepubliczne o dotacje;
  • wskaźniki kosztochłonności poszczególnych kierunków studiów stacjonarnych;
  • zasady podziału dotacji dla uczelni niepublicznych oraz tryb udzielania, a także tryb i zasady rozliczania tych dotacji;
  • wysokość minimalnej i maksymalnej stawki wynagrodzenia zasadniczego w odniesieniu do poszczególnych stanowisk oraz wysokość i warunki przyznawania innych składników wynagrodzenia; składniki wynagrodzenia, które wypłacane są nauczycielowi akademickiemu miesięcznie z góry i inne składniki wynagrodzenia nauczyciela akademickiego; wykaz podstawowych stanowisk pracy i wymagania kwalifikacyjne dla pracowników niebędących nauczycielami akademickimi; przypadki, w których nauczyciel akademicki traci prawo do przyznanego dodatku funkcyjnego; okresy pracy i inne okresy uprawniające do dodatku za staż pracy; sposób obliczania godzinowej stawki wynagrodzenia zasadniczego oraz dodatków określanych stawką miesięczną;
  • szczegółowe zasady i tryb przyznawania nagród ministrów;
  • warunki prowadzenia zajęć dydaktycznych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość;
  • rodzaje tytułów zawodowych nadawanych absolwentom studiów pierwszego i drugiego stopnia oraz absolwentom jednolitych studiów magisterskich;
  • warunki wydawania i wzory dyplomów, w tym suplementu do dyplomów;
  • warunki wydawania i wzory dyplomów ukończenia studiów prowadzonych wspólnie przez różne uczelnie i instytucje naukowe, również zagraniczne, w tym suplementu do dyplomów, świadectw;
  • szczegółowe warunki i tryb przyznawania oraz wypłacania stypendiów ministra;
  • sposób prowadzenia przez uczelnie dokumentacji przebiegu studiów;
  • tryb nostryfikacji, organy przeprowadzające postępowanie nostryfikacyjne, warunki, w których dla celów dalszego kształcenia dyplomy mogą być uznawane bez przeprowadzania postępowania nostryfikacyjnego; rodzaje dokumentów, które powinny być dołączone do podań o nostryfikację dyplomu ukończenia studiów; terminy, w których należy przeprowadzić postępowanie nostryfikacyjne; warunki ustalania odpłatności za przeprowadzenie postępowania nostryfikacyjnego;  wzór zaświadczenia wydawanego po przeprowadzeniu postępowania nostryfikacyjnego;
  • warunki i tryb organizowania studiów doktoranckich, ich prowadzenia i odbywania oraz tryb, warunki, wysokość i kryteria przyznawania stypendiów doktoranckich i świadczeń pomocy materialnej dla doktorantów;
  • szczegółowy tryb postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego;
  • przepisy bezpieczeństwa i higieny pracy w uczelniach;
  • warunki, jakie musi spełniać opis kwalifikacji, uwzględniając przyporządkowanie kwalifikacji do odpowiednich obszarów kształcenia oraz dziedzin i dyscyplin; a w tym opis efektów kształcenia dla obszarów kształcenia;
  • wzorcowe efekty kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów;
  • warunki, jakie muszą spełniać jednostki, aby prowadzić studia na określonym kierunku i poziomie kształcenia, w szczególności kadrowe;
  • warunki, jakie musi spełniać program kształcenia, uwzględniając zakładane efekty kształcenia oraz opis efektów kształcenia i sposób ich weryfikacji;
  • warunki oceny programowej i oceny instytucjonalnej, uwzględniając m.in. spełnianie warunków prowadzenia studiów, funkcjonowanie i doskonalenie systemów zapewniania jakości kształcenia, akredytacje lub certyfikaty instytucji międzynarodowych.

Inne organy w szkolnictwie wyższym

Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego jest wybieralnym organem przedstawicielskim nauki i szkolnictwa wyższego. Rada współdziała z Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego oraz innymi organami władzy publicznej w ustalaniu polityki państwa w zakresie szkolnictwa wyższego oraz polityki naukowej i innowacyjnej państwa. W szczególności Rada: (1) wyraża z własnej inicjatywy opinie i przedstawia wnioski we wszystkich sprawach dotyczących szkolnictwa wyższego, nauki i kultury oraz może zwracać się w tych sprawach do organów władzy publicznej i uczelni, w tym o udzielenie wyjaśnień i informacji, zawiadamiając o tym ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego; (2) sporządza opinie w sprawach przedstawionych przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego, ministra właściwego do spraw nauki oraz inne organy władzy i administracji publicznej lub z inicjatywy własnej; (3) opiniuje projekty aktów prawnych dotyczących szkolnictwa wyższego oraz rozwoju nauki i innowacyjności, a także zawieranych przez Rzeczpospolitą Polską umów międzynarodowych dotyczących szkolnictwa wyższego i nauki; (4) wyraża opinie w sprawach projektu budżetu państwa w zakresie części, której dysponentem jest minister właściwy do spraw szkolnictwa wyższego, oraz w sprawach zasad przyznawania uczelniom dotacji z budżetu państwa; (5) opiniuje plany i sprawozdania z działalności Narodowego Centrum Nauki i Narodowego Centrum Badań i Rozwoju: (a) opiniuje wnioski o finansowanie inwestycji w zakresie dużej infrastruktury badawczej oraz sprawozdania z jego wykorzystania, uwzględniając związki polskiej infrastruktury badawczej z infrastrukturą europejską; (b) wyraża opinie w sprawie standardów kształcenia dla kierunków studiów, o których mowa w art. 9b i 9c ustawy - Prawo o szkolnictwie wyższym;, (6) przedstawia ministrowi właściwemu do spraw szkolnictwa wyższego propozycje dotyczące wzorcowych opisów efektów kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów, z uwzględnieniem poziomu i profilu kształcenia, przypisanych do odpowiednich obszarów kształcenia.

Organem szkolnictwa wyższego działającym na rzecz jakości kształcenia jest Polska Komisja Akredytacyjna (PKA; do niedawna Państwowa Komisja Akredytacyjna). PKA została powołana Decyzją Nr 54 Ministra Edukacji Narodowej i Sportu z 28 grudnia 2001 r. na podstawie Art. 38 Ustawy o Szkolnictwie Wyższym z 12 września 1990 r., z późniejszymi zmianami (zmiana z 22 czerwca 2001 r.), a obecnie funkcjonuje na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 r. z późniejszymi zmianami. Działalność PKA obejmuje wszystkie uczelnie działające na podstawie ustawy o szkolnictwie wyższym.

PKA przedstawia ministrowi opinie i wnioski dotyczące:

  • utworzenia uczelni, przyznania uczelni uprawnienia do prowadzenia studiów wyższych na określonym kierunku i określonym poziomie kształcenia;
  • dokonanej oceny kształcenia na danym kierunku, w tym kształcenia nauczycieli oraz przestrzegania warunków prowadzenia studiów wyższych.

PKA współpracuje z krajowymi i międzynarodowymi organizacjami, których przedmiotem działania jest ocena jakości kształcenia i akredytacja. Bardziej szczegółowe informacje o PKA zostały przedstawione w rozdziale "Zapewnianie jakości kształcenia".

Uczelnie akademickie, w których kształci się łącznie więcej niż połowa ogólnej liczby studentów studiujących w uczelniach akademickich, mogą utworzyć Konferencję Rektorów Akademickich Szkół Polskich. Uczelnie zawodowe, w których kształci się łącznie więcej niż połowa ogólnej liczby studentów studiujących w uczelniach zawodowych, mogą utworzyć Konferencję Rektorów Zawodowych Szkół Polskich.

Zarządzanie edukacją na szczeblu regionu (województwa)

Poziom regionalny oznacza w Polsce poziom województwa. Do 1998 roku włącznie było 49 województw, a w 1999 roku ich liczba została zmniejszona do 16.

Kuratorzy oświaty

Kurator oświaty sprawuje nadzór pedagogiczny nad instytucjami systemu oświaty w województwie. Jest on powoływany i odwoływany przez Ministra Edukacji Narodowej na wniosek wojewody, któremu podlega, a tym samym jest włączony w strukturę administracji rządowej w terenie. Mimo że nie istnieje bezpośrednia zależność służbowa kuratora oświaty od Ministra Edukacji Narodowej, ten ostatni ma jednak wpływ na wynik konkursu na stanowisko kuratora oświaty poprzez wskazanie trzech członków komisji konkursowej, a także posiada kompetencję do odwołania kuratora oświaty nawet z własnej inicjatywy. MEN sprawuje również nadzór nad kuratorami oświaty oraz koordynuje w różny sposób ich pracę (np. poprzez organizowanie narad, szkoleń i konferencji).

Zgodnie z ustawą o systemie oświaty, kurator oświaty w imieniu wojewody wykonuje zadania i kompetencje w zakresie oświaty określone w ustawie i przepisach odrębnych na obszarze województwa, w tym m.in.:

  • sprawuje nadzór pedagogiczny nad publicznymi i niepublicznymi szkołami i placówkami oraz placówkami doskonalenia nauczycieli;
  • realizuje politykę oświatową państwa, a także współdziała z organami jednostek samorządu terytorialnego w tworzeniu i realizowaniu odpowiednio regionalnej i lokalnej polityki oświatowej, zgodnych z polityką oświatową państwa;
  • opiniuje arkusze organizacji publicznych szkół i placówek, z wyjątkiem szkół i placówek prowadzonych przez ministrów, w zakresie ich zgodności z przepisami, przedstawiane przez organy prowadzące szkoły i placówki przed zatwierdzeniem arkuszy;
  • opracowuje programy wykorzystania środków na dofinansowanie doskonalenia nauczycieli, wyodrębnionych w budżecie wojewody;
  • organizuje olimpiady, konkursy, turnieje, przeglądy oraz inne formy współzawodnictwa i prezentacji osiągnięć uczniów szkół na obszarze województwa;
  • bada potrzeby nauczycieli w zakresie doskonalenia oraz inicjuje i koordynuje działania związane z doskonaleniem nauczycieli;
  • wspomaga działania w zakresie organizowania egzaminów i sprawdzianów w szkołach;
  • współdziała z organami jednostek samorządu terytorialnego w zakresie kształtowania i rozwoju bazy materialnej szkół i placówek;
  • współdziała z właściwymi organami, organizacjami i innymi podmiotami w sprawach dotyczących warunków rozwoju dzieci i młodzieży;
  • koordynuje, wspomaga i nadzoruje organizację wypoczynku dzieci i młodzieży na obszarze województwa w okresie ferii letnich i zimowych.

Na wniosek kuratora wojewoda może ustanowić delegatury kuratorium oświaty dla poszczególnych części województwa. Dyrektor delegatury otrzymuje właściwe upoważnienia od kuratora.

Władze samorządowe

Ogólne kompetencje jednostek samorządu terytorialnego – do jakich zalicza się w Polsce również województwa (na tym szczeblu istnieją zarówno władze samorządowe, jak i administracja rządowa) – zostaną opisane bliżej w następnej części opracowania. Trzeba jednak zwrócić uwagę, że z uwagi na dość znaczną niezależność organizacyjną szkół i placówek, do jednostek samorządu jako tzw. organów prowadzących należy nadzór nad działalnością jednostek organizacyjnych systemu edukacji pod względem finansowym i administracyjnym (prawidłowego zarządu).

Na szczeblu regionalnym (wojewódzkim) władze samorządowe nie wykonują typowych zadań oświatowych. Mimo to są one odpowiedzialne za prowadzenie niektórych instytucji oświatowych o charakterze wspomagającym:

  • zakładów kształcenia nauczycieli (obecnie stopniowo likwidowanych, co ostatecznie zakończy się do 1 października 2016 r.),
  • placówek doskonalenia nauczycieli,
  • bibliotek pedagogicznych,
  • szkół i placówek o znaczeniu regionalnym i ponadregionalnym.