Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Opieka nad dziećmi do lat 3

Obok żłobków i klubów dziecięcych mogą funkcjonować takie formy opieki jak dzienny opiekun i niania.

Dziennym opiekunem jest osoba fizyczna zatrudniona przez gminę. Gmina opłaca składki na ubezpieczenie dziennego opiekuna od odpowiedzialności cywilnej. Dzienny opiekun sprawuje opiekę nad dziećmi w wieku od ukończenia 20 tygodnia życia. Sprawuje on opiekę nad maksimum pięciorgiem dzieci, a w przypadku gdy w grupie znajduje się dziecko, które nie ukończyło 1 roku życia, jest niepełnosprawne lub wymaga szczególnej opieki, maksymalnie nad trojgiem dzieci. Dziennym opiekunem może być osoba posiadająca kwalifikacje do pracy w żłobku lub inna osoba, która daje rękojmię należytego sprawowania opieki nad dziećmi i posiada odpowiedni lokal, w którym może zapewnić dzieciom bezpieczne warunki. Gmina może udostępnić lub wyposażyć lokal w celu sprawowania opieki przez dziennego opiekuna. Jeśli dzienny opiekun nie ma kwalifikacji, jest zobowiązany do odbycia odpowiedniego szkolenia. Dzienny opiekun współpracuje z rodzicami dzieci, np. korzystając z ich pomocy w trakcie prowadzenia zajęć. Maksymalną wysokość wynagrodzenia dziennego opiekuna oraz zasady jego ustalania określa rada gminy.

Niania jest osobą fizyczną zatrudnianą na podstawie pisemnej umowy o świadczenie usług, którą zawiera z rodzicami dziecka w wieku powyżej 20 tygodnia życia. Za nianię składki na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, wypadkowe i zdrowotne opłaca częściowo ZUS - od kwoty równej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę, a częściowo rodzice - od podstawy stanowiącej nadwyżkę.

Opieka nad dziećmi w wieku przedszkolnym

Poza wspomnianymi wcześniej podstawowymi formami (przedszkola i oddziały przedszkolne, włącznie z przedszkolami z oddziałami integracyjnymi i przedszkolami specjalnymi), prawo oświatowe nie pozwalało do niedawna na istnienie alternatywnych form organizacyjnych wychowania przedszkolnego. Jednak w związku z wciąż zmniejszającą się, głównie z przyczyn ekonomicznych, liczbą przedszkoli, szczególnie na wsi, podejmowane były lokalnie próby organizowania takich skróconych form jak klubiki dziecięce czy ośrodki przedszkolne. Inicjatorami i organizatorami tych form wspólnie z gminami są fundacje i stowarzyszenia.

W ramach Sektorowego Programu Operacyjnego Rozwój Zasobów Ludzkich w latach 2004-2008 (fundusze strukturalne) Minister Edukacji Narodowej wspierał finansowo organizacje pozarządowe, wybrane w drodze konkursu na „Alternatywne formy edukacji przedszkolnej”, które wdrażały swoje projekty w gminach wiejskich na terenie całego kraju. Projekty te znacznie zwiększyły zainteresowanie środowisk wiejskich edukacją przedszkolną dzieci 3-5 letnich. Wypracowane rozwiązania organizacyjne i metodyczne alternatywnych form edukacji przedszkolnej stały się inspiracją do tworzenia zespołów wychowania przedszkolnego i punktów przedszkolnych, uzupełniających sieć placówek przedszkolnych na wsi.

7 września 2007 r. Sejm Rzeczypospolitej Polskiej znowelizował ustawę o systemie oświaty, dopuszczając prowadzenie dla dzieci 3-5 letnich wychowania przedszkolnego w innych formach niż przedszkola i oddziały przedszkolne w szkołach podstawowych. Zgodnie z intencją ustawodawcy inne formy powinny być tworzone przez gminy w szczególnych warunkach demograficznych i geograficznych jako uzupełnienie sieci przedszkoli.

Podobnie jak przedszkola, inne formy wychowania przedszkolnego mogą być publiczne lub niepubliczne. Zakładanie i prowadzenie innych form publicznych jest zadaniem własnym gminy. Inne publiczne formy wychowania przedszkolnego mogą być także prowadzone przez osoby prawne lub fizyczne na podstawie zezwolenia właściwej gminy. W tym przypadku otrzymują one na każde dziecko dotację z gminy w wysokości 50% wydatków bieżących, jakie ponosi na jedno dziecko przedszkole publiczne w tej gminie.

Z kolei w celu prowadzenia niepublicznej innej formy wychowania przedszkolnego osoby prawne lub fizyczne są zobowiązane do uzyskania wpisu do ewidencji niepublicznych innych form, którą prowadzi gmina. Dotacja na prowadzenie niepublicznej innej formy wynosi 40% wydatków bieżących, jakie ponosi na jedno dziecko przedszkole publiczne w tej gminie.

Podobnie jak w przedszkolach, w innych formach realizowana jest podstawa programowa wychowania przedszkolnego, a zajęcia z dziećmi prowadzą nauczyciele przedszkolni. Nadzór pedagogiczny nad innymi formami wychowania przedszkolnego sprawuje, podobnie jak nad placówkami przedszkolnymi, kurator oświaty. Zmiana ta obowiązuje od 1 stycznia 2008r.

Na podstawie delegacji zawartej w ustawie Minister Edukacji Narodowej wydał rozporządzenie w sprawie rodzajów innych form wychowania przedszkolnego, warunków tworzenia i organizowania tych form oraz sposobu ich działania. Określono w nim dwie formy: zespół wychowania przedszkolnego, w którym zajęcia są prowadzone w niektóre dni tygodnia, oraz punkt przedszkolny, w którym zajęcia są prowadzone przez cały rok, z wyjątkiem przerw ustalonych przez organ prowadzący. Minimalny dzienny czas pracy w obu formach wynosi 3 godziny, a tygodniowy 12 godzin. Zajęcia w obu formach są prowadzone w grupach liczących od 3-25 dzieci. Organ prowadzący zespół lub punkt przedszkolny ustala jego organizację, w szczególności zapewniając dzieciom bezpieczne i higieniczne warunki edukacji.

Ponadto jest wiele przykładów alternatywnej edukacji w zakresie programowym. Nauczyciele przedszkoli korzystają w pracy z dziećmi z doświadczeń przedszkoli Montessori, waldorfowskich i innych. Często traktują te rozwiązania wybiórczo i tworzą własne rozwiązania dostosowane do potrzeb swojego środowiska. Oryginalną propozycją programowo-metodyczną jest tzw. Wrocławska Szkoła Przyszłości. W odniesieniu do wychowania przedszkolnego propozycja tego projektu wybiega poza tradycyjny paradygmat poznawczy. Główne orientacje w działaniach z dziećmi plasują się w paradygmacie wyobraźni.