This page was last modified on 13 February 2017, at 09:59.

Polska:Szkolnictwo wyższe

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Szkolnictwo wyższe obejmuje obecnie następujące rodzaje programów kształcenia:

  • programy kształcenia w kolegiach (ISCED5) prowadzone przez publiczne i niepubliczne kolegia pracowników służb społecznych, które trwają trzy lata i są zaliczane do systemu szkolnictwa wyższego na potrzeby porównań międzynarodowych, ale nie są uznawane za część systemu szkolnictwa wyższego w świetle legislacji krajowej;
  • studia wyższe (ISCED 6-7) prowadzone przez publiczne i niepubliczne uczelnie akademickie i zawodowe, które spełniają następujące wymagania:
    • studia pierwszego stopnia (licencjackie lub inżynierskie) trwające 3 do 4 lat i prowadzące do uzyskania tytułu licencjata lub trwające 3,5 roku do 4 lat i prowadzące do uzyskania tytułu inżyniera, w zależności od kierunku studiów,
    • studia drugiego stopnia (magisterskie) – trwające od 1,5 roku do 2 lat i prowadzące do uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego, w zależności od kierunku studiów,
    • jednolite studia magisterskie trwające od 4,5 roku do 6 lat i prowadzące do uzyskania tego samego tytułu magistra lub równorzędnego jak w przypadku studiów drugiego stopnia; od roku akademickiego 2007/08 nie można uruchamiać nowych kierunków studiów tego typu,
  • studia trzeciego stopnia – studia doktoranckie (ISCED 8) trwające od 3 do 4 lat i prowadzone przez jednostki uczelni akademickich, które są uprawnione do przyznawania stopnia naukowego doktora habilitowanego lub też stopnia naukowego doktora w przynajmniej dwóch różnych dyscyplinach danej dziedziny naukowej, oraz instytucje naukowo-badawcze inne niż uczelnie (jednostki Polskiej Akademii Nauk oraz instytucje badawczo-rozwojowe) posiadające uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego.

Uczelnie oraz instytucje badawcze prowadzą także studia podyplomowe dla osób legitymujących się dyplomem ukończenia studiów wyższych, trwające od 1 roku do 2 lat. Studia podyplomowe są jednak uważane za element kształcenia dorosłych lub kształcenia ustawicznego.

Rok akademicki w uczelniach przeważnie zaczyna się pierwszego października i kończy się w końcu czerwca. Jest on podzielony na dwa semestry. Poza wakacjami letnimi są jeszcze następujące przerwy w zajęciach: ferie zimowe (w pierwszej połowie lutego), trwające 1-2 tygodnie, oraz dwie krótsze przerwy związane ze Świętami Bożego Narodzenia i Wielkanocnymi.

Szczegóły dotyczące kalendarza akademickiego są określane w poszczególnych uczelniach.


Podstawy prawne

Kolegia

Kolegia pracowników służb społecznych, które są zaliczane do poziomu ISCED 54, działają na podstawie następujących aktów prawnych:

  • Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 września 2016 r. w sprawie kolegiów pracowników służb społecznych (Dz.U. 2016 poz. 1543)
  • Rozporządzenie Ministra Polityki Społecznej z 7 kwietnia 2005 r. w sprawie standardów kształcenia w kolegiach pracowników służb społecznych

Rozporządzenie Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 września 2016 r. w sprawie kolegiów pracowników służb społecznych określa szczegółowe zasady i warunki tworzenia, przekształcania i likwidowania kolegiów pracowników służb społecznych, organizację i zasady działania kolegiów, w tym zasady powierzania stanowisk kierowniczych; zasady sprawowania opieki naukowo-dydaktycznej oraz sprawowania nadzoru nad kolegiami; warunki i tryb wydawania oraz wzory druków wydawanych słuchaczom i absolwentom kolegiów, w tym umieszczenie na dyplomach ukończenia kolegiów znaków graficznych informujących o poziomie Polskiej Ramy Kwalifikacji.

Rozporządzenia Ministra Polityki Społecznej z 7 kwietnia 2005 r. w sprawie standardów kształcenia w kolegiach pracowników służb społecznych ustanawia, standardy kształcenia oferowanych w tych kolegiach: czas trwania kształcenia, grupy przedmiotów obowiązujących w ramach minimum programowego oraz ogólne podstawy programowe, a także zakres i czas trwania praktyk studenckich oraz profil absolwenta. Standardy kształcenia stanowią podstawę do przygotowania programów kształcenia w kolegiach.

Szkolnictwo wyższe

Legislacja odnosząca się do szkolnictwa wyższego:

  • Artykuł 70 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej
  • Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. - Przepisy wprowadzające ustawy reformujące system nauki (Dz.U. 2010 nr 96 poz. 620)
  • Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o zasadach finansowania nauki (Dz.U. 2010 nr 96 poz. 615)
  • Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Badań i Rozwoju (Dz.U. 2010 nr 96 poz. 616)
  • Ustawa z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Narodowym Centrum Nauki (Dz.U. 2010 nr 96 poz. 617)
  • Ustawa z 27 lipca 2005 r. - Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. 2005 nr 164 poz. 1365)
  • Ustawa z 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytule w zakresie sztuki (Dz.U. 2003 nr 65 poz. 595),
  • Ustawa z 17 lipca 1998 r. o pożyczkach i kredytach studenckich (Dz.U. 1998 nr 108 poz. 685).
  • Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz.U. 2016 poz. 64)
  • Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej (Dz.U. 2016 poz. 65)

Ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym z 27 lipca 2005 r. (PoSW) zniosła ustawę o szkolnictwie wyższym z 12 września 1990 r., ustawę o wyższych szkołach zawodowych z 26 czerwca 1997 r. oraz ustawę o wojskowym szkolnictwie wyższym z 31 marca 1965 r. Ustawa odnosi się do uczelni publicznych i niepublicznych, natomiast nie odnosi się do seminariów duchownych administrowanych przez Kościoły i organizacje wyznaniowe, z wyjątkiem Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, chyba że umowa pomiędzy rządem polskim i władzami kościelnymi postanowi inaczej. PoSW definiuje:

1) najważniejsze terminy używane w szkolnictwie wyższym, w tym uczelnie publiczne i niepubliczne oraz uczelnie akademickie i nieakademickie (zawodowe), tytuły zawodowe, studia pierwszego, drugiego i trzeciego stopnia, studia podyplomowe, studia stacjonarne i niestacjonarne, kierunki i makrokierunki studiów, studia międzykierunkowe, itd.;

2) wymagania dotyczące używania terminów „uniwersytet”, „uniwersytet techniczny”, „politechnika”, „uniwersytet uzupełniony innym przymiotnikiem”, oraz „akademia”;

3) podstawowe zadania uczelni.

Ustawa określa najważniejsze instytucje i organy państwowe w systemie szkolnictwa wyższego (Rada Główna Szkolnictwa Wyższego, Polska Komisja Akredytacyjna oraz Konferencje Rektorów) wraz z ich zadaniami i ogólnymi zasadami organizacyjnymi.

Ustawa określa też zasady dotyczące:

  • ustanowienia i likwidacji uczelni publicznych i niepublicznych,
  • nadzoru nad uczelniami,
  • współpracy międzynarodowej w dziedzinie edukacji i nauki
  • system kierowania szkolnictwem wyższym,
  • strukturę wewnętrzną szkolnictwa wyższego,
  • organizację studiów licencjackich, magisterskich i doktoranckich,
  • prawa i obowiązki studentów i studentów studiów doktoranckich,
  • zasady udzielania pomocy materialnej dla studentów i studentów studiów doktoranckich,
  • zasady działania samorządu studentów i doktorantów
  • przepisy dotyczące porządku i bezpieczeństwa na terenie uczelni.

Szczegółowe informacje dot. legislacji można znaleźć w rozdziale 15

Cele

Kształcenie na poziomie szkolnictwa wyższego odbywa się w kolegiach pracowników służb społecznych (poziom ISCED 5), w uczelniach (ISCED 6-7) oraz w jednostkach naukowo-badawczych (tylko ISCED 7).

W ustawie PoSW z 2005 r. zostały sformułowane następujące cele ogólne dla uczelni (zarówno publicznych, jak i niepublicznych): 1) kształcenie studentów w celu przygotowania ich do pracy zawodowej, 2) wychowanie studentów w poczuciu odpowiedzialności za państwo polskie, za umacnianie zasad demokracji i poszanowanie praw człowieka, 3) prowadzenie badań naukowych i prac rozwojowych oraz świadczenie usług badawczych, 4) kształcenie i promowanie kadr naukowych, 5) upowszechnianie i pomnażanie osiągnięć nauki, kultury narodowej i techniki, w tym poprzez gromadzenie i udostępnianie zbiorów bibliotecznych i informacyjnych, 6) kształcenie w celu zdobywania i uzupełniania wiedzy, 7) stwarzanie warunków do rozwoju kultury fizycznej studentów, 8) działanie na rzecz społeczności lokalnych i regionalnych. Uczelnia zawodowa prowadząca wyłącznie studia I stopnia nie jest zobowiązana do prowadzenia badań naukowych i prac rozwojowych, świadczenia usług badawczych oraz kształcenia i promowania kadr naukowych.

Głównym celem jednostek naukowo-badawczych jest prowadzenie działalności badawczo-rozwojowej, lecz wiele z nich kształci także przyszłych pracowników nauki w ramach studiów doktoranckich.

Szczegółowe informacje dotyczące celów kształcenia w kolegiach, studiów wyższych i studiów doktoranckich przedstawiono poniżej.

Kształcenie w kolegiach

Kształcenie w kolegiach (ISCED 5) przygotowuje słuchaczy do pracy w zawodzie - kolegia pracowników służb społecznych kształcą przyszłych pracowników socjalnych i mogą prowadzić kursy doskonalenia zawodowego w dziedzinie opieki społecznej.

Studia wyższe

Studia wyższe, prowadzone przez uczelnie akademickie i zawodowe, obejmują studia I stopnia (licencjackie lub inżynierskie), II stopnia (magisterskie) oraz jednolite studia magisterskie. Studia I stopnia umożliwiają zdobycie wiedzy i umiejętności w określonej dziedzinie, przygotowując studentów do pracy w konkretnym zawodzie. Absolwenci studiów I stopnia mają wstęp na studia II stopnia. Studia II stopnia oraz jednolite studia magisterskie umożliwiają zdobycie specjalistycznej wiedzy w określonej dziedzinie, przygotowując studentów do kreatywnej pracy w danym zawodzie. Ukończenie studiów II stopnia i jednolitych studiów magisterskich umożliwia podjęcie studiów III stopnia (doktoranckich).

Studia doktoranckie

Studia doktoranckie (III stopnia), prowadzone przez uczelnie akademickie i jednostki naukowo-badawcze, umożliwiają zdobycie zaawansowanej wiedzy w określonej dziedzinie lub dyscyplinie naukowej i przygotowanie studentów do samodzielnej pracy badawczej oraz twórczej, a także do uzyskania stopnia naukowego doktora. W związku z tym studia te umożliwiają przygotowanie studenta do procedury uzyskania stopnia doktora. Jednak ukończenie studiów doktoranckich nie jest konieczne do uzyskania tego stopnia naukowego. Posiadacze stopnia naukowego doktora mogą kontynuować pracę badawczą w celu uzyskania stopnia naukowego doktora habilitowanego, a następnie tytułu naukowego profesora.