This page was last modified on 8 February 2017, at 14:11.

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Typy szkół

Obecnie w Polsce funkcjonują następujące typy szkół średnich:

(1). Szkoła średnia I stopnia - III etap edukacyjny

  • trzyletnie gimnazjum, w którym w ostatnim roku nauki przeprowadza się egzamin, dające możliwość dalszego kształcenia w szkołach ponadgimnazjalnych;

(2). Szkoły średnie II stopnia - IV etap edukacyjny :

  • trzyletnie zasadnicze szkoły zawodowe, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu po zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe, a także podjęcie dalszego kształcenia począwszy od klasy drugiej liceum ogólnokształcącego dla dorosłych,
  • trzyletnie licea ogólnokształcące, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego,
  • czteroletnie technika, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu po zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe, a także uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego,
  • trzyletnie szkoły specjalne przysposabiające do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa potwierdzającego przysposobienie do pracy (patrz: Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo).

(3). Szkoły policealne

  • szkoły policealne dla absolwentów szkół średnich II stopnia, które oferują trwające od 1 do maksymalnie 2,5 roku programy kształcenia zawodowego, których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu po zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe.

Szkoły artystyczne

Odrębną strukturę organizacyjną w Polsce tworzy szkolnictwo artystyczne. Za jego funkcjonowanie odpowiada minister właściwy ds. kultury i ochrony dziedzictwa narodowego. Zob. również artykuł pt. „System szkolnictwa artystycznego”.


Zapowiadane zmiany w polskim systemie edukacji

Zgodnie z zapowiedziami programowymi Ministerstwa Edukacji Narodowej, począwszy od 1 września 2017 r. rozpocznie się proces stopniowej likwidacji modelu szkolnictwa ogólnie określanego jako „6+3+3”. W miejsce dotychczasowych gimnazjów mają stopniowo pojawić się ośmioletnie szkoły powszechne, podzielone na dwa czteroletnie etapy: • wczesnoszkolny (klasy I-IV); • gimnazjalny (klasy V-VIII). Przewidywana jest również głębsza reforma szkolnictwa średniego II stopnia. Ten model kształcenia określa się skrótowo jako „8 (4+4) +4”. Wdrożenie nowego systemu szkolnego ma zakończyć się w roku szkolnym 2022/2023. Szczegóły nie są na razie znane. Zob. również informacje na stronie https://webgate.ec.europa.eu/fpfis/mwikis/eurydice/index.php/Poland:National_Reforms_in_School_Education.

Podstawa programowa kształcenia ogólnego a polskie szkoły średnie

Podstawa programowa kształcenia ogólnego stanowi jeden z najważniejszych instrumentów prawnych zarządzania polską edukacją. Tę obecnie obowiązującą uregulowano rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z 27 sierpnia 2012 r. (ostatnia nowelizacja z 17 czerwca 2016 r.).

Wspomniany dokument definiuje wymagania ogólne i szczegółowe (efekty kształcenia), które wyznaczają zakres wymaganej wiedzy i umiejętności uczniów.

Obowiązująca podstawa programowa określa wspólne cele dla obydwu etapów kształcenia w szkołach średnich (I i II stopnia), tzn. na III i IV etapie edukacyjnym.

Celem kształcenia ogólnego na tych etapach jest: 1. przyswojenie przez uczniów określonego zasobu wiadomości na temat faktów, zasad, teorii i praktyk; 2. zdobycie przez uczniów umiejętności wykorzystania posiadanych wiadomości podczas wykonywania zadań i rozwiązywania problemów; 3. kształtowanie u uczniów postaw warunkujących sprawne i odpowiedzialne funkcjonowanie we współczesnym świecie.

Do najważniejszych umiejętności zdobywanych przez ucznia w trakcie kształcenia ogólnego na III i IV etapie edukacyjnym należą: 1. czytanie - umiejętność rozumienia, wykorzystywania i refleksyjnego przetwarzania tekstów, w tym tekstów kultury, prowadząca do osiągnięcia własnych celów, rozwoju osobowego oraz aktywnego uczestnictwa w życiu społeczeństwa; 2. myślenie matematyczne - umiejętność wykorzystania narzędzi matematyki w życiu codziennym oraz formułowania sądów opartych na rozumowaniu matematycznym; 3. myślenie naukowe - umiejętność wykorzystania wiedzy o charakterze naukowym do identyfikowania i rozwiązywania problemów, a także formułowania wniosków opartych na obserwacjach empirycznych dotyczących przyrody i społeczeństwa; 4. umiejętność komunikowania się w języku ojczystym i w językach obcych, zarówno w mowie, jak i w piśmie; 5. umiejętność sprawnego posługiwania się nowoczesnymi technologiami informacyjno - komunikacyjnymi; 6. umiejętność wyszukiwania, selekcjonowania i krytycznej analizy informacji; 7. umiejętność rozpoznawania własnych potrzeb edukacyjnych oraz uczenia się; 8. umiejętność pracy zespołowej.

Poziom kompetencji określony podstawą programową po zakończeniu nauki na danym etapie edukacyjnym podlega ocenie zewnętrznych komisji egzaminacyjnych w ramach odpowiednio:

  • egzaminu gimnazjalnego – na końcu III etapu edukacyjnego.
  • egzaminu dojrzałości – na końcu IV etapu edukacyjnego.

Zreformowany system kształcenia zawodowego

Jak wcześniej wspomniano, obecnie istniejący model polskiego kształcenia zawodowego opiera się na dwóch typach szkół: czteroletnich technikach oraz trzyletnich szkołach zawodowych. Umożliwiają one uzyskanie kwalifikacji w określonych zawodach zdefiniowanych dla potrzeb rynku pracy, zaś ukończenie technikum dodatkowo umożliwia przystąpienie do egzaminu dojrzałości i kontynuację nauki m.in. w ramach instytucji szkolnictwa wyższego.

Uzyskanie kwalifikacji zawodowych i dyplomu po zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje zawodowe w części zawodów jest również możliwe po ukończeniu nauki w szkole średniej II stopnia, tzn. w szkołach policealnych.

W roku 2011 i 2012 szkolnictwo zawodowe zostało dość poważnie zreformowane. Celem zmian była potrzeba poprawy jakości i efektywności kształcenia i jego lepsze dopasowanie do potrzeb runku pracy. Przeprowadzono następujące zmiany:

  • zmodyfikowano klasyfikację zawodów – obecnie uczniowie zdobywają i potwierdzają poszczególne kwalifikacje w ramach danego zawodu, a uzyskanie kwalifikacji jest rozłożone na cały czas nauki w szkole (nie następuje dopiero na jej zakończenie);
  • opracowano i wprowadzono do szkół nową podstawę programową kształcenia w zawodach;
  • zmieniono system egzaminów potwierdzających kwalifikacje w zawodzie na bardziej elastyczny i otwarty na walidację efektów kształcenia pozaformalnego i nieformalnego, zgodnie z wzorcami prawa UE;
  • wprowadzono wiele zmian o charakterze organizacyjnym.

Obecne kierownictwo resortu edukacji zapowiada kolejne, bardzo daleko idące zmiany legislacyjne w systemie szkolnictwa zawodowego. Będą one polegały m.in. na wprowadzeniu pięcioletnich (2+3) szkół branżowych. Szczegóły tej propozycji i ich wpływ na kierunki dalszej nowelizacji podstawy programowej szkolnictwa średniego nie są jeszcze znane.

Akty prawne

Wiodącym aktem prawnym dla szkół średnich jest ustawa o systemie oświaty z 7 września 1991 roku (z późniejszymi zmianami). Szczegółowe rozwiązania można znaleźć w rozporządzeniach ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania. Do ważniejszych rozporządzeń należą:

  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (z późn. zmianami, ostatnia aktualizacja z 17 czerwca 2016 r.)
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych (z późn. zmianami, ostatnia aktualizacja z 29 grudnia 2014 r.)
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 10 czerwca 2015 r. w sprawie szczegółowych warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy w szkołach publicznych
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 8 lipca 2014 r. w sprawie dopuszczania do użytku szkolnego podręczników
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2015 r. w sprawie nadzoru pedagogicznego
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 6 sierpnia 2015 r. w sprawie wymagań wobec szkół i placówek

Funkcjonowanie szkół średnich zawodowych jest uregulowane dodatkowo przez następujące akty prawne:

  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2011 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (z późn. zmianami, ostatnia nowelizacja z 6 listopada 2015 r.)
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach (z późn. zmianami, ostatnia nowelizacja z 10 lipca 2015 r.)
  • Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 11 stycznia 2012 r. w sprawie kształcenia ustawicznego w formach pozaszkolnych (obowiązujący tekst jednolity zob. Dziennik Ustaw z 16 maja 2014 r., poz. 622)