This page was last modified on 8 February 2017, at 10:55.

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Podstawowe założenia polskiego systemu oceniania

W systemie oceniania wyodrębnia się dwa nurty: ocenianie wewnątrzszkolne oraz ocenianie zewnętrzne. Ramy prawne oceniania obecnie reguluje ustawa o systemie oświaty, uzupełniana przez kilka aktów wykonawczych – rozporządzeń Ministra Edukacji Narodowej.

Ocenianie wewnątrzszkolne prowadzone jest przez nauczycieli uczących uczniów na podstawie opracowanych przez siebie wymagań, które wynikają z realizowanych przez nich programów nauczania. Ocenianie to dotyczy osiągnięć edukacyjnych uczniów, a jego ideą jest wspieranie rozwoju ucznia. Jest to przede wszystkim ocenianie kształtujące/formatywne.

Ocenianie zewnętrzne (ocenianie sumatywne) jest prowadzone przez państwowe instytucje zewnętrzne wobec szkoły – Centralną Komisję Egzaminacyjną i Okręgowe Komisje Egzaminacyjne.

Ocenianie wewnątrzszkolne

Ocenianie wewnątrzszkolne osiągnięć edukacyjnych ucznia polega na rozpoznawaniu przez nauczycieli poziomu i postępów w opanowaniu przez ucznia wiadomości i umiejętności oraz formułowania oceny w stosunku do wymagań edukacyjnych wynikających z programów nauczania. W ramach oceniania wewnątrzszkolnego ocenia się osiągnięcia edukacyjne ucznia i zachowanie ucznia.

Celem oceniania wewnątrzszkolnego jest:

  1. informowanie ucznia o poziomie jego osiągnięć edukacyjnych i jego zachowaniu oraz o postępach w tym zakresie;
  2. udzielanie uczniowi pomocy w nauce poprzez przekazanie uczniowi informacji o tym, co zrobił dobrze i jak powinien się dalej uczyć;
  3. udzielanie uczniowi pomocy w samodzielnym planowaniu swojego rozwoju;
  4. motywowanie ucznia do dalszych postępów w nauce i zachowaniu;
  5. dostarczenie rodzicom (prawnym opiekunom) i nauczycielom informacji o postępach, trudnościach w nauce, zachowaniu oraz specjalnych uzdolnieniach ucznia;
  6. umożliwienie nauczycielom doskonalenia organizacji i metod pracy dydaktyczno-wychowawczej.

Ocenianie wewnątrzszkolne obejmuje:

  1. formułowanie przez nauczycieli wymagań edukacyjnych niezbędnych do uzyskania poszczególnych śródrocznych (semestralnych) i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych;
  2. ustalanie kryteriów oceniania zachowania;
  3. ocenianie bieżące i ustalanie śródrocznych i rocznych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz śródrocznej i rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania, według skali i w formach przyjętych w danej szkole;
  4. przeprowadzanie egzaminów klasyfikacyjnych;
  5. ustalanie warunków i trybu uzyskania wyższych niż przewidywane rocznych i semestralnych ocen klasyfikacyjnych z obowiązkowych i dodatkowych zajęć edukacyjnych oraz rocznej oceny klasyfikacyjnej z zachowania;
  6. ustalanie warunków i trybu otrzymania wyższych niż przewidywane rocznych, a w szkole policealnej - semestralnych, ocen klasyfikacyjnych z zajęć edukacyjnych oraz rocznej oceny klasyfikacyjnej zachowania;
  7. ustalanie warunków i sposobu przekazywania rodzicom (prawnym opiekunom) informacji o postępach i trudnościach ucznia w nauce.

Uczniowie są oceniani oddzielnie z każdego przedmiotu. Ocena zależy od nauczyciela prowadzącego zajęcia edukacyjne, chociaż z uwagi na ustalone kryteria oceniania nie może ona być arbitralna. Wyniki, jakie uczeń uzyskał w roku szkolnym, bierze się pod uwagę przy wystawianiu oceny na koniec roku szkolnego.

Ocenianie dzieli się na cząstkowe, śródroczne (semestralne) i roczne. Podstawą do wystawienia ocen śródrocznych i rocznych jest klasyfikacja, czyli ocenianie podsumowujące osiągnięcia danego ucznia w ciągu odpowiednio semestru lub roku szkolnego. W klasach IV-VI szkoły podstawowej uczeń, który uzyskał na koniec roku szkolnego pozytywną ocenę klasyfikacyjną, jest promowany do klasy programowo wyższej (zob. niżej).

W klasach I-III szkoły podstawowej ustala się jedną roczną ocenę klasyfikacyjną z zajęć edukacyjnych i roczną ocenę klasyfikacyjną z zachowania. W klasach tych obowiązuje ocena opisowa.

Począwszy od klasy IV nauczyciel ma do dyspozycji następującą skalę ocen: 6 – celujący, 5 – bardzo dobry, 4 – dobry, 3 – dostateczny, 2 – dopuszczający, 1 – niedostateczny.

Na mocy ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw, począwszy od klasy IV szkoły podstawowej, oceny bieżące oraz śródroczne i roczne oceny klasyfikacyjne ze wszystkich albo wybranych obowiązkowych lub dodatkowych zajęć edukacyjnych mogą być ocenami opisowymi, jeżeli statut szkoły tak przewiduje.

Przy ustalaniu oceny z wychowania fizycznego, techniki, zajęć technicznych, plastyki, muzyki i zajęć artystycznych należy w szczególności brać pod uwagę wysiłek wkładany przez ucznia w wywiązywanie się z obowiązków wynikających ze specyfiki tych zajęć.

Oceny, jak również kryteria ich wystawiania, powinny być jawne dla ucznia i jego rodziców. Szczegółowe warunki oraz sposób uzyskiwania ocen w toku oceniania wewnątrzszkolnego określa statut każdej szkoły; obok corocznego informowania rodziców o stawianych wymaganiach, jest to najważniejszy element zagwarantowania sprawiedliwości procedury oceniania w polskiej szkole.

Uczniowie otrzymują też oceny klasyfikacyjne z zachowania według skali: wzorowe, bardzo dobre, dobre, poprawne, nieodpowiednie i naganne. Ocena z zachowania nie może mieć wpływu na stopnie z przedmiotów nauczania i promocję do klasy programowo wyższej lub ukończenie szkoły. Jednakże pod określonymi warunkami rada pedagogiczna może podjąć uchwałę o niepromowaniu do klasy programowo wyższej lub nieukończeniu szkoły przez ucznia ze względu na jego naganne zachowanie.

Uczniowie mają prawo do składania egzaminu sprawdzającego, jeśli ustalona przez nauczyciela ocena śródroczna (semestralna) lub roczna jest, ich zdaniem (lub zdaniem ich rodziców), zaniżona. Również dla uczniów, których z różnych powodów nie można klasyfikować (indywidualny tok lub program nauczania, nauka poza szkołą, np. w domu, czy choroba ucznia), organizuje się egzamin klasyfikacyjny.

Ocenianie zewnętrzne

Według założeń polskiej reformy oświatowej, którą zaczęto wdrażać od 1999 roku, po zakończeniu nauki w szkole podstawowej (po VI klasie) miał być corocznie przeprowadzany powszechny i obowiązkowy sprawdzian. Przystąpienie do sprawdzianu jest jednym z warunków ukończenia szkoły. Do sprawdzianu nie przystępują jedynie uczniowie z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym i znacznym.

Do roku 2014 zewnętrzny sprawdzian przeprowadzany był na podstawie ogólnopolskich wymagań egzaminacyjnych, które były zawarte w standardach wymagań określonych w odrębnych przepisach. Począwszy od 2015 r. sprawdzian po klasie VI szkoły podstawowej jest przeprowadzany na nowych zasadach. Zasady te zostały określone w znowelizowanym rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej w sprawie warunków i sposobu oceniania, klasyfikowania i promowania uczniów i słuchaczy, oraz przeprowadzania sprawdzianów i egzaminów w szkołach publicznych (nowelizacja z 25 kwietnia 2013 r.) i następnie przeniesione do ustawy o systemie oświaty (art. 44zs i następne). W zamyśle ówczesnego ustawodawcy nowelizacja zasad przeprowadzania sprawdzianu miała zakończyć proces harmonizacji systemu egzaminów zewnętrznych rozpoczęty w 2012 roku. Zmiany w egzaminach zewnętrznych były skorelowane z procesem wdrażania nowej podstawy programowej, który w klasach IV – VI szkoły podstawowej kończy się w roku szkolnym 2014/2015. Według tych zasad podstawę przeprowadzania sprawdzianu stanowiła bezpośrednio podstawa programowa kształcenia ogólnego, a nie standardy wymagań egzaminacyjnych określone w odrębnych przepisach.

Ustawą z 2016 r. sprawdzian zewnętrzny po szkole podstawowej został zniesiony. Ocenianie w szkołach podstawowych ograniczono zatem na przyszłość jedynie do oceniania wewnątrzszkolnego.

Szczegółowe zasady przeprowadzenia sprawdzianu po szkole podstawowej ustalono w znowelizowanym rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 25 kwietnia 2013 roku wprowadza, począwszy od roku szkolnego 2014/2015, zmienione zasady przeprowadzania sprawdzianu. Zostały one bez większych zmian przejęte przez ustawę o systemie oświaty w brzmieniu przed nowelizacją z 2016 r., która zniosła sprawdzian. Podstawą przeprowadzania sprawdzianu były wymagania określone w podstawie programowej. Sprawdzian składał się z 2 części: pierwszej, obejmującej język polski i matematykę, oraz drugiej, obejmującej język obcy nowożytny.

Wynik sprawdzianu miał znaczenie jedynie informacyjne i nie był podstawą do prowadzenia jakiejkolwiek selekcji. Niezależnie od wyników sprawdzianu każdy uczeń, który ukończył szkołę podstawową, musiał i tak zostać przyjęty do gimnazjum w swoim rejonie.

Promocja ucznia do następnej klasy

W klasach I-III uczniowie są promowani na podstawie rocznej opisowej oceny klasyfikacyjnej z zajęć edukacyjnych. Ocena ta uwzględnia poziom opanowania przez ucznia wiadomości i umiejętności z zakresu wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia ogólnego dla I etapu edukacyjnego oraz wskazuje potrzeby rozwojowe i edukacyjne ucznia związane z przezwyciężaniem trudności w nauce lub rozwijaniem uzdolnień. Na tym etapie nauki powtarzanie roku stanowi wyjątek i musi być uzasadnione przez psychologów i zaakceptowane przez rodziców.

Od klasy IV uczeń jest promowany do klasy programowo wyższej, jeśli ze wszystkich obowiązkowych zajęć edukacyjnych uzyskał roczne oceny klasyfikacyjne wyższe od oceny niedostatecznej. W przypadku jednej oceny niedostatecznej uczeń może zdawać egzamin poprawkowy. Uczeń, który nie zdał egzaminu poprawkowego, nie otrzymuje promocji do następnej klasy. Rada pedagogiczna szkoły podstawowej może podjąć uchwałę o warunkowym promowaniu ucznia, który otrzymał stopień 1 (niedostateczny) z jednego przedmiotu. Uczeń szkoły podstawowej może być promowany warunkowo tylko jeden raz w całym cyklu kształcenia. Jeżeli uczeń opuścił ponad połowę obowiązkowych zajęć edukacyjnych i nie ma podstaw do ustalenia oceny, szkoła może zorganizować egzamin klasyfikacyjny w terminie uzgodnionym z uczniem i jego rodzicami.

Uczeń otrzymuje promocję (kończy szkołę) z wyróżnieniem, jeśli w wyniku klasyfikacji końcowej uzyskał średnią ocen z obowiązkowych zajęć edukacyjnych co najmniej 4,75 oraz co najmniej bardzo dobrą ocenę z zachowania.

Świadectwa

Wszystkie szkoły podstawowe, zarówno publiczne, jak i niepubliczne (przy czym te drugie muszą mieć uprawnienia szkół publicznych), wydają ujednolicone świadectwa. Wygląd tych dokumentów i zasady wypełniania są opisane w odpowiednim rozporządzeniu ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania (na przykład świadectwa z wyróżnieniem mają pionowy biało-czerwony pasek i nadruk: „z wyróżnieniem”).

Świadectwa ukończenia poszczególnych klas są niezbędne przy zmianie szkoły (miejsca zamieszkania), a świadectwo ukończenia szkoły jest niezbędnym warunkiem starań o przyjęcie do gimnazjum.

Od 2003 roku, oprócz świadectwa ukończenia szkoły podstawowej, uczeń otrzymuje zaświadczenie Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej z wynikami obowiązkowego sprawdzianu.