This page was last modified on 13 February 2017, at 10:25.

Polska:Studia wyższe II stopnia

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Kierunki kształcenia

W Polsce kwestie obszarów kształcenia reguluje rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie obszarów wiedzy, dziedzin nauki i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych. Dokument ten stanowił wykonanie zapisów znowelizowanej ustawy o zmianie ustaw Prawo o szkolnictwie wyższym, ustawy o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz o stopniach i tytułach w zakresie sztuki. Dokument ten został stworzony z uwzględnieniem obszarów kształcenia określonych w przepisach o szkolnictwie wyższym. Tym samym jest jednym z kroków w procesie wdrażania KRK w Polsce – zastępuje m.in. rozporządzenie o nazwach kierunków studiów z roku 2006 i jest zrealizowaniem zasady większej wolności uczelni w zakresie kreowania obszarów kształcenia.

Rozporządzenie przewiduje następujące obszary wiedzy, dziedzin i sztuki oraz dyscyplin naukowych i artystycznych, w których możliwe jest kształcenie na poziomie studiów drugiego stopnia:

  1. Obszar nauk humanistycznych
    1. Dziedzina nauk humanistycznych
      1. Archeologia
      2. Bibliologia i informatologia
      3. Etnologia
      4. Filozofia
      5. Historia
      6. Historia sztuki
      7. Językoznawstwo
      8. Kulturoznawstwo
      9. Literaturoznawstwo
      10. Nauki o rodzinie
      11. Nauki o sztuce
      12. Nauki o zarządzaniu
      13. Religioznawstwo
    2. Dziedzina nauk teologicznych
  2. Obszar nauk społecznych
    1. Dziedzina nauk społecznych
      1. Nauki o bezpieczeństwie
      2. Nauki o obronności
      3. Nauki o mediach
      4. Nauki o polityce
      5. Nauki o polityce publicznej
      6. Nauki o poznaniu i komunikacji społecznej
      7. Pedagogika
      8. Psychologia
      9. Socjologia
    2. Dziedzina nauk ekonomicznych
      1. Ekonomia
      2. Finanse
      3. Nauki o zarządzaniu
      4. Towaroznawstwo
    3. Dziedzina nauk prawnych
      1. Nauki o administracji
      2. Prawo
      3. Prawo kanoniczne
  3. Obszar nauk ścisłych
    1. Dziedzina nauk matematycznych
      1. Matematyka
      2. Informatyka
    2. Dziedzina nauk fizycznych
      1. Astronomia
      2. Biofizyka
      3. Fizyka
      4. Geofizyka
    3. Dziedzina nauk chemicznych
      1. Biochemia
      2. Biotechnologia
      3. Chemia
      4. Ochrona środowiska
      5. Technologia chemiczna
  4. Obszar nauk przyrodniczych
    1. Dziedzina nauk biologicznych
      1. Biochemia
      2. Biofizyka
      3. Biologia
      4. Biotechnologia
      5. Ekologia
      6. Mikrobiologia
      7. Ochrona środowiska
    2. Dziedzina nauk o Ziemi
      1. Geofizyka
      2. Geografia
      3. Geologia
      4. Oceanologia
  5. Obszar nauk technicznych
    1. Dziedzina nauk technicznych
      1. Architektura i urbanistyka
      2. Automatyka i robotyka
      3. Biocybernetyka i inżynieria biomedyczna
      4. Biotechnologia
      5. Budowa i eksploatacja maszyn
      6. Budownictwo
      7. Elektronika
      8. Elektrotechnika
      9. Energetyka
      10. Geodezja i kartografia
      11. Górnictwo i geologia inżynierska
      12. Informatyka
      13. Inżynieria chemiczna
      14. Inżynieria materiałowa
      15. Inżynieria produkcji
      16. Inżynieria środowiska
      17. Mechanika
      18. Metalurgia
      19. Technologia chemiczna
      20. Telekomunikacja
      21. Transport
      22. Włókiennictwo
  6. Obszar nauk rolniczych, leśnych i weterynaryjnych
    1. Dziedzina nauk rolniczych
      1. Agronomia
      2. Biotechnologia
      3. Inżynieria rolnicza
      4. Ochrona i kształtowanie środowiska
      5. Ogrodnictwo
      6. Rybactwo
      7. Technologia żywności i żywienia
      8. Zootechnika
    2. Dziedzina nauk leśnych
      1. Drzewnictwo
      2. Leśnictwo
    3. Dziedzina nauk weterynaryjnych
  7. Obszar nauk medycznych i nauk o zdrowiu oraz kulturze fizycznej
    1. Dziedzina nauk medycznych
      1. Biologia medyczna
      2. Medycyna
      3. Stomatologia
    2. Dziedzina nauk farmaceutycznych
    3. Dziedzina nauk o zdrowiu
    4. Dziedzina nauk o kulturze fizycznej
  8. Obszar sztuki
    1. Dziedzina sztuk filmowych
    2. Dziedzina sztuk muzycznych
      1. Dyrygentura
      2. Instrumentalistyka
      3. Kompozycja i teoria muzyki
      4. Reżyseria dźwięku
      5. Rytmika i taniec
      6. Wokalistyka
    3. Dziedzina sztuk plastycznych
      1. Sztuki piękne
      2. Sztuki projektowe
      3. Konserwacja i restauracja dzieł sztuki
    4. Dziedzina sztuk teatralnych

Zgodnie z Rozporządzeniem Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów jako studia drugiego stopnia są prowadzone studia na kierunkach związanych z kształceniem w obszarze gałęzi prawa.

Studia mogą być prowadzone na kierunkach o profilu praktycznym oraz o profilu ogólnoakademickim:

  • Program studiów dla kierunku o profilu praktycznym obejmuje moduły zajęć powiązane z praktycznym przygotowaniem zawodowym, którym przypisano punkty ECTS w wymiarze większym niż 50% liczby punktów ECTS, służące zdobywaniu przez studenta umiejętności praktycznych i kompetencji społecznych.
  • Program studiów dla kierunku o profilu ogólnoakademickim obejmuje moduły zajęć powiązane z prowadzonymi badaniami naukowymi w dziedzinie nauki lub sztuki związanej z tym kierunkiem studiów, którym przypisano punkty ECTS w wymiarze większym niż 50% liczby punktów ECTS, służące zdobywaniu przez studenta pogłębionej wiedzy oraz umiejętności prowadzenia badań naukowych.

Uczelnie publiczne prowadzą studia wyższe najczęściej w następujących grupach kierunków:

  • uniwersytety: humanistyka, nauki społeczne, ekonomia i administracja, prawo, dziennikarstwo i informacja, nauki ścisłe, pedagogika;
  • uczelnie techniczne: inżynieria i technika, architektura i budownictwo, transport, ochrona środowiska, ekonomia i administracja;
  • akademie rolnicze: rolnictwo, ochrona środowiska, weterynaria;
  • uniwersytety/uczelnie ekonomiczne: ekonomia i administracja;
  • akademie pedagogiczne: pedagogika, nauki społeczne, humanistyka;
  • uczelnie/akademie medyczne: kierunek lekarski, kierunek dentystyczny, pielęgniarstwo, położnictwo, farmacja;
  • wyższe szkoły morskie: inżynieria i technika, nawigacja, ekonomia i administracja;
  • uczelnie/akademie wychowania fizycznego: wychowanie fizyczne, sport, fizjoterapia;
  • uczelnie/akademie artystyczne: sztuki piękne, muzyka, sztuki teatralne i filmowe;
  • uczelnie wojskowe: dziedziny odnoszące się do służby wojskowej, inżynieria i technika, nawigacja;
  • uczelnie służb państwowych: dziedziny odnoszące się do zakresu działań policji i straży pożarnej, inżynieria i technika;

Zarówno w uczelniach akademickich, jak i zawodowych obowiązujący czas trwania studiów drugiego stopnia, które kończą się tytułem zawodowego magistra (lub równorzędnym), wynosi od 1,5 roku do 2 lat, w zależności od kierunku studiów.

Warunki przyjęć

Wymagania ogólne dotyczące przyjęć na studia wyższe w uczelniach są takie same dla uczelni akademickich i uczelni zawodowych.

Na studia drugiego stopnia przyjmuje się osoby posiadające tytuł zawodowy licencjata lub inżyniera bądź tytuł magistra lub równorzędny.

Uwzględniając przepisy ogólne, każda uczelnia może określać własne dodatkowe wymogi i procedury dotyczące przyjęć studentów, włącznie z liczbą dostępnych miejsc, z wyjątkiem studiów medycznych (numerus clausus). Warunki i procedury przyjęć na studia mogą być podobne w danej uczelni lub różnić się w zależności od kierunku studiów. Różne warunki i procedury mogą też być stosowane przez różne uczelnie dla tego samego kierunku studiów. Warunki i procedury przyjęć na studia muszą być publikowane przez każdą uczelnię nie później niż 31 maja roku poprzedzającego rok akademicki, którego dotyczą.

Maksymalna liczba studentów, jaką można przyjąć na każdy kierunek medyczny (medycyna, stomatologia, pielęgniarstwo i położnictwo) w poszczególnych uczelniach, jest określona w rozporządzeniu Ministra Zdrowia w porozumieniu z Ministrem Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Maksymalną liczbę przyjmowanych studentów oblicza się z uwzględnieniem możliwości dydaktycznych poszczególnych uczelni i zapotrzebowania na absolwentów na poszczególnych, wspomnianych wyżej kierunkach studiów.

W uczelniach, w których kandydaci muszą spełnić inne wymagania, rekrutację studentów prowadzą komisje rekrutacyjne powołane przez kierownika danej jednostki organizacyjnej (np. wydziału) lub innego organu określonego w statucie uczelni. Komisje rekrutacyjne podejmują decyzje we wszystkich sprawach odnoszących się do rekrutacji studentów. Kandydaci mogą odwoływać się od decyzji komisji rekrutacyjnej do uczelnianej komisji rekrutacyjnej, a także do rektora; decyzje podjęte przez rektora są ostateczne.

Programy kształcenia

Rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 maja 2012 r. w sprawie standardów kształcenia dla kierunków studiów: lekarskiego, lekarsko-dentystycznego, farmacji, pielęgniarstwa i położnictwa określa szczegółowe standardy dla nauczania na tych kierunkach.

Dla pozostałych kierunków warunki, jakie musi spełniać program kształcenia zostały zawarte w Rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów. Zgodnie z zawartymi w nim zapisami:

  • Program kształcenia dla określonego kierunku studiów, poziomu i profilu kształcenia obejmuje opis zakładanych efektów kształcenia oraz program studiów.
  • Opis zakładanych efektów kształcenia dla kierunku studiów, poziomu i profilu kształcenia uwzględnia uniwersalne charakterystyki pierwszego stopnia określone w ustawie z dnia 22 grudnia 2015 r. o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji (Dz. U. z 2016 r. poz. 64 i 1010) oraz charakterystyki drugiego stopnia określone w przepisach wydanych na podstawie art. 7 ust. 3 tej ustawy, w tym wybrane efekty kształcenia właściwe dla obszaru lub obszarów kształcenia, do których został przyporządkowany kierunek studiów:

1) dla kwalifikacji na poziomie 6 Polskiej Ramy Kwalifikacji – w przypadku studiów pierwszego stopnia;

2) dla kwalifikacji na poziomie 7 Polskiej Ramy Kwalifikacji – w przypadku studiów drugiego stopnia i jednolitych studiów magisterskich.

Studia mogą być prowadzone na profilu praktycznym lub ogólnoakademickim.

Program studiów dla kierunku studiów, poziomu i profilu kształcenia określa:

  1. formę studiów (stacjonarne lub niestacjonarne);
  2. liczbę semestrów i liczbę punktów ECTS konieczną dla uzyskania kwalifikacji odpowiadających poziomowi kształcenia;
  3. moduły zajęć – zajęcia lub grupy zajęć – wraz z przypisaniem do każdego modułu efektów kształcenia oraz treści programowych, form i metod kształcenia, zapewniających osiągnięcie tych efektów, a także liczby punktów ECTS;
  4. sposoby weryfikacji i oceny osiągania przez studenta zakładanych efektów kształcenia;
  5. plan studiów uwzględniający moduły zajęć, o których mowa w pkt 3, a w przypadku studiów pierwszego stopnia i jednolitych studiów magisterskich prowadzonych w formie stacjonarnej – również zajęcia z wychowania fizycznego;
  6. łączną liczbę punktów ECTS, którą student musi uzyskać w ramach zajęć wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów;
  7. liczbę punktów ECTS, którą student musi uzyskać w ramach zajęć z obszarów nauk humanistycznych lub nauk społecznych, nie mniejszą niż 5 punktów ECTS – w przypadku kierunków studiów przypisanych do obszarów innych niż odpowiednio nauki humanistyczne lub nauki społeczne;
  8. wymiar, zasady i formę odbywania praktyk zawodowych dla kierunku studiów o profilu praktycznym, a w przypadku kierunku studiów o profilu ogólnoakademickim – jeżeli program kształcenia na tych studiach przewiduje praktyki,

Dodatkowo, student ma prawo do wyboru przynajmniej 30% modułów kształcenia, liczonych wedle przewidywanej do uzyskania w danym cyklu kształcenia liczby punktów ECTS.

Program kształcenia nie może by zmieniany w trakcie cyklu kształcenia.

Program kształcenia może przewidywać kształcenie w ramach wybranych/wszystkich przedmiotów w językach innych niż Polski.

Rok akademicki w uczelniach przeważnie zaczyna się pierwszego października i kończy się w końcu czerwca. Jest on podzielony na dwa semestry. Poza wakacjami letnimi są jeszcze następujące przerwy w zajęciach: 1-2 tygodnie ferii zimowych (w pierwszej połowie lutego) i dwie krótsze przerwy związane ze Świętami Bożego Narodzenia i Wielkanocnymi.

Szczegóły dotyczące roku akademickiego są określane w poszczególnych uczelniach.

Metody nauczania

Nie istnieją ogólne krajowe regulacje lub wskazówki dotyczące metod nauczania. Proces dydaktyczny jest zorganizowany w formie wykładów, ćwiczeń, warsztatów, seminariów, projektów oraz i/lub praktyk, w zależności od treści programu studiów na danym kierunku studiów. Nauczyciele mają prawo wyboru metod nauczania oraz materiałów dydaktycznych. Używają różnorodnych metod, materiałów i pomocy dydaktycznych – od tradycyjnych po multimedialne.

Warianty organizacyjne

Studia II stopnia mogą mieć dwie podstawowe formy organizacyjne: stacjonarną i niestacjonarną.

  • studia stacjonarne – forma studiów wyższych, w której co najmniej połowa programu kształcenia jest realizowana w postaci zajęć dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów;
  • studia niestacjonarne – forma studiów wyższych, inną niż studia stacjonarne, wskazaną przez senat uczelni;

Studia niestacjonarne z reguły odbywają się w trybie zaocznym lub wieczorowym.

Ustawa z 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym stanowi, że zajęcia w ramach studiów w uczelniach mogą być prowadzone w systemie kształcenia na odległość. Szczegółowe rozwiązania dotyczące kształcenia na odległość są określone w rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 25 września 2007 r. w sprawie warunków, jakie muszą być spełnione, aby zajęcia dydaktyczne na studiach mogły być prowadzone z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość oraz w rozporządzeniach Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 9 maja 2008 r. i 2 listopada 2011 r. zmieniających to rozporządzenie. Jeśli uczelnia planuje prowadzenie studiów z wykorzystaniem tych metod i technik, musi spełnić szereg wymagań dotyczących zatrudnienia nauczycieli akademickich przeszkolonych w zakresie takich technik i metod nauczania, wyposażenia uczelni w odpowiedni sprzęt i oprogramowanie oraz elektroniczne materiały dydaktyczne, zapewnienia spotkań z opiekunami naukowymi, ciągłego i okresowego oceniania studentów oraz monitorowania nauczycieli akademickich prowadzących zajęcia na odległość. Liczba godzin zajęć dydaktycznych na studiach stacjonarnych i niestacjonarnych, prowadzonych z wykorzystaniem metod i technik kształcenia na odległość, nie może być większa niż 60% ogólnej liczby godzin zajęć dydaktycznych określonych w programach kształcenia dla poszczególnych kierunków studiów oraz poziomów kształcenia. Kształcenie w zakresie zdobywania umiejętności praktycznych, w tym zajęcia laboratoryjne, terenowe i warsztatowe, powinno odbywać się w warunkach rzeczywistych, na zajęciach dydaktycznych wymagających bezpośredniego udziału nauczycieli akademickich i studentów. Metody i techniki kształcenia na odległość, w tym wirtualne laboratoria, mogą mieć w tym zakresie jedynie charakter wspomagający.

Przechodzenie studentów na rok programowo wyższy

Szczegółowe przepisy dotyczące przystępowania do egzaminów, przechodzenia na kolejny semestr lub rok studiów, powtarzania roku oraz przystępowania do egzaminu końcowego (dyplomowego) są określone w regulaminach studiów poszczególnych uczelni. Jednakże wszyscy studenci mają prawo przystąpić do egzaminu poprawkowego, także w przypadku egzaminu końcowego, oraz egzaminu komisyjnego (w przypadku niezdanego egzaminu poprawkowego) organizowanego przez komisję egzaminacyjną na podstawie odwołania studenta do tej komisji. W celu przystąpienia do egzaminu końcowego studenci są zobowiązani do zaliczenia wszystkich zajęć i praktyk przewidzianych w programie studiów, uzyskania odpowiedniej liczby punktów ECTS (dla studiów II stopnia – minimum 90) oraz złożenia samodzielnie przygotowanej pracy dyplomowej, która musi zostać pozytywnie oceniona. Jeśli program studiów nie przewiduje przygotowania pracy i przystąpienia do egzaminu końcowego, studenci są zobowiązani jedynie do zaliczenia wszystkich zajęć i praktyk studenckich przewidzianych w programie studiów.

Kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni (np. wydziału) jest zobowiązany skreślić studenta z listy studentów w przypadku, gdy student nie podjął studiów lub z nich zrezygnował, nie przedstawił pracy dyplomowej lub nie przystąpił do egzaminu dyplomowego w terminie określonym w regulaminie studiów. Kierownik jednostki może także skreślić z listy studenta, który nie wykazał się postępami w nauce lub nie ukończył z wynikiem pozytywnym semestru lub roku akademickiego w czasie określonym w regulaminie studiów.

Zatrudnialność

Na większości kierunków praktyki studenckie stanowią integralną część studiów.

Duża liczba uczelni uruchomiła już biura doradztwa zawodowego, opierając się na doświadczeniach uczelni UE lub innych, bardziej doświadczonych uczelni polskich. Biura te działają we współpracy z Krajowym Urzędem Pracy. Biura doradztwa zawodowego udzielają informacji o wolnych miejscach pracy w danej dziedzinie, pomagają studentom i absolwentom jako potencjalnym osobom poszukującym pracy w wyborze ścieżki kariery zawodowej i dalszego kształcenia. Ponadto studenci i absolwenci mogą uzyskać informacje i porady od doradców zawodowych pracujących w publicznych urzędach pracy oraz prywatnych agencjach pośrednictwa pracy w zakresie przygotowywania CV i listów motywacyjnych, zachowania w trakcie rozmowy rekrutacyjnej itp. (często spotkania takie mają charakter grupowych szkoleń organizowanych przez biura).

Współpracę pomiędzy sektorem szkolnictwa wyższego i rynkiem pracy wspierają również targi pracy organizowane w wielu uczelniach, podczas których pracodawcy prezentują swoje oferty pracy.

Wraz z nowelą ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym z 2011 roku na uczelnia został nałożony obowiązek monitorowania karier zawodowych swoich absolwentów w celu dostosowania kierunków studiów i programów kształcenia do potrzeb rynku pracy, w szczególności po trzech i pięciu latach od dnia ukończenia studiów.

Dodatkowo, podstawowa jednostka organizacyjna uczelni prowadząca kierunek studiów uwzględnia w programie kształcenia wnioski z analizy zgodności efektów kształcenia z potrzebami rynku pracy oraz wnioski z analizy wyników monitoringu karier.


Ocena studenta

Weryfikacja osiągania przez studenta założonych efektów kształcenia w polskim systemie szkolnictwa wyższego najczęściej odbywa się w ramach danej uczelni i realizowana jest przez prowadzącego dane zajęcia. Na poziomie uczelni (jednostki podstawowej) opracowywane są, jako element wewnętrznego systemu zapewniania jakości kształcenia, wytyczne dotyczące metod tej weryfikacji i sposobu jej przeprowadzania.

W okresie poprzedzającym wdrożenie Krajowych Ram Kwalifikacji dla szkolnictwa wyższego weryfikacja efektów kształcenia, także w przypadku uczelni, które wcześniej przygotowały sylabusy napisane językiem zgodnym z KRK, była dość ograniczona. Większość stosowanych narzędzi pozwalała na określenie poziomu zapoznania się przez studenta z treściami programowymi, a więc odnosiła się do grupy efektów z kategorii „wiedza” i pozwalała na uzyskanie odpowiedzi, czy student wie wystarczająco dużo, aby otrzymać określoną ocenę.

Do najczęściej stosowanych metod oceny wewnętrznej należą m.in.:

  • testy,
  • egzaminy pisemne opisowe,
  • egzaminy ustne,
  • prace pisemne/eseje śródsemestralne,
  • sprawozdania z badań/ćwiczeń laboratoryjnych,
  • prezentacje studenckie,
  • projekty indywidualne i grupowe,
  • aktywność na zajęciach,
  • obecność na zajęciach,
  • portfolio,
  • peer assesment (ocena przez kolegów),
  • wstępny sprawdzian wiedzy przed ćwiczeniami laboratoryjnymi (tzw. „wejściówka”),
  • samoocena.

Weryfikacja efektów kształcenia może odbywać się z wykorzystaniem jednej z powyższych metod lub też kilku z nich (np. aktywność na zajęciach w połączeniu z pracą semestralną i testem końcowym).

W przypadku wielu programów kształcenia pojawia się obowiązek odbywania praktyk zawodowych. Ocena wystawiana praktykantowi często ma charakter opisowy i w rzeczywistości odnosi się zarówno do efektów z grupy „wiedza”, „umiejętności” jak i „kompetencje społeczne”. Praktyki zawodowe pełnią szczególnie istotną funkcję w weryfikacji efektów kształcenia w tych dwóch ostatnich grupach. Student, wykonując swoje obowiązki, udowadnia, że posiada określone umiejętności zawodowe, których poziom jest weryfikowany w sposób praktyczny, w odpowiednim do tego środowisku. Podobnie, w ocenie opisowej często pojawia się charakterystyka cech osobistych praktykanta, takich jak np. umiejętność pracy w grupie, zdolność do krytycznego myślenia itp.

Szczególną funkcję w zakresie weryfikacji efektów kształcenia pełni egzamin dyplomowy. Pozwala on na sprawdzenie kompetencji zdobytych w całym toku studiów, w szczególności powinien umożliwiać zorientowanie się, czy student zrozumiał przekazywaną mu wiedzę, jest wstanie swobodnie się poruszać po problematyce, która np. była wykładana w ramach różnych przedmiotów. W efekcie, poza posiadaną wiedzą, w trakcie egzaminu dyplomowego w pewnym stopniu następuje weryfikacja posiadanych przez studenta kompetencji społecznych. Szczegóły procedur obowiązujących w ramach egzaminu dyplomowego regulowane są na poziomie uczelni oraz jej jednostek podstawowych. Ostateczna ocena, która pojawia się na dyplomie, zależna jest od oceny pracy dyplomowej, dokonanej przez promotora oraz recenzenta, oceny z egzaminu dyplomowego, w trakcie którego mogą być zadawane pytania dotyczące pracy dyplomowej lub też inne, oraz średniej z całego toku studiów. Recenzja pracy dyplomowej ma charakter wieloaspektowy i obejmuje m.in. takie elementy jak:

  • zgodność z tematem.
  • charakterystyka układu treści,
  • wykorzystanie odsyłaczy, indeksów itp.,
  • poprawność językowa,
  • ogólna ocena merytoryczna,
  • na ile praca stanowi nowe ujęcie,
  • ogólna ocena pracy wyrażona cyfrą ze zbioru 2/ 3/3,5/4/4,5/5/5!.

Weryfikacja efektów kształcenia kończy się wystawieniem tzw. oceny podsumowującej, która może mieć formę zero-jedynkową (zaliczone/niezaliczone), bądź też odnosić się do określonego zbioru możliwych ocen (np. 2/ 3/3,5/4/4,5/5/5!).

W niektórych przypadkach procedura weryfikacji efektów kształcenia zakłada udział podmiotów zewnętrznych – dotyczy to zwłaszcza egzaminów z języków obcych. Dla przykładu certyfikaty PTE General, które sprawdzają 4 umiejętności językowe: słuchanie, czytanie, pisanie i mówienie:

  • zwalniają z egzaminu doktorskiego w zakresie znajomości nowożytnego języka obcego – rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 22.09.2011r. (Dz.U. 204, poz. 1200),
  • uznawane są przez Ministerstwo Edukacji Narodowej jako potwierdzenie kwalifikacji językowych wymaganych od osób, które chcą zostać nauczycielami języka angielskiego – Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dn. 17. Kwietnia 2012 roku,
  • uznawane są przez Urząd Służby Cywilnej jako potwierdzenie znajomości języka angielskiego – rozporządzenie Prezesa Rady Ministrów z dnia 16.12.2009r. (Dz.U. 218, poz. 1695) oraz przez wielu pracodawców w Polsce i za granicą.

W niektórych przypadkach stosowana jest zewnętrzna weryfikacja efektów kształcenia języka obcego, pomimo że proces kształcenia realizowany jest w samej uczelni. Pozwala to na zobiektywizowanie dokonywanej oceny, a w przypadku nie zaliczenia przez studenta semestru/egzaminu chroni to uczelnie przed posądzeniami o celowe niezaliczenie, motywowane wyłącznie czynnikami finansowymi (uzyskanie dodatkowej opłaty od studenta).

Dyplomy

Studia drugiego stopnia prowadzone w uczelniach akademickich i zawodowych kończą się egzaminem dyplomowym na wszystkich kierunkach, z wyjątkiem medycznych. Egzamin jest przeprowadzany przez komisję egzaminacyjną składającą się z nauczycieli akademickich jednostki organizacyjnej uczelni (np. wydziału lub zakładu), która prowadzi dany kierunek studiów.

Studenci, którzy zdali egzamin dyplomowy, otrzymują dyplom ukończenia studiów wyższych potwierdzający ukończenie danego kierunku studiów i przyznanie odpowiedniego tytułu zawodowego w danej dziedzinie. Jeśli program studiów nie przewiduje egzaminu dyplomowego, studenci są zobowiązani jedynie do zaliczenia wszystkich zajęć i praktyk w celu uzyskania dyplomu potwierdzającego przyznanie odpowiedniego tytułu zawodowego (ocena ogólna to średnia uzyskana z wszystkich zaliczeń). Uczelnie akademickie i zawodowe przyznają te same rodzaje dyplomów. Dyplomy są wystawiane zgodnie z wzorami dyplomów określonymi  w rozporządzeniu ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i są oficjalnie uznawanymi dokumentami. Na prośbę absolwenta uczelnia jest zobowiązana wydać kopię dyplomu w jednym z następujących języków obcych: angielskim, francuskim, hiszpańskim, niemieckim lub rosyjskim.

Po ukończeniu studiów drugiego stopnia (jak również jednolitych studiów magisterskich) studentom przyznaje się następujące tytuły zawodowe:

  • Magister – na kierunkach humanistycznych, matematyczno-przyrodniczych, ekonomicznych, społecznych, prawniczych, medycznych (z wyjątkiem kierunku lekarskiego, dentystycznego, położnictwa i pielęgniarstwa ) oraz na kierunku wychowanie fizyczne,
  • Magister pielęgniarstwa,
  • Magister położnictwa,
  • Magister sztuki – na kierunkach artystycznych,
  • Magister inżynier – na kierunkach technicznych (z wyjątkiem architektury i urbanistyki), rolniczych i innych kierunkach, na których 50% zajęć obejmuje przedmioty techniczne, rolnicze lub leśne,
  • Magister inżynier architekt – na kierunku architektura i urbanistyka,
  • Magister inżynier architekt krajobrazu — na kierunku architektura krajobrazu,
  • Magister inżynier pożarnictwa — strażakom Państwowej Straży Pożarnej na kierunku inżynieria bezpieczeństwa w Szkole Głównej Służby Pożarniczej.

Posiadanie tytułu magistra (lub równorzędnego) uprawnia do wykonywania danego zawodu i umożliwia wstęp na studia doktoranckie.