This page was last modified on 2 February 2017, at 14:20.

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Od roku 2013, w ramach konsolidacji finansów publicznych oraz koordynacji działań różnych resortów, znacznie zredukowano liczbę dokumentów strategicznych. Obecna Rada Ministrów przyjęła Plan oraz Strategię Odpowiedzialnego Rozwoju. W ramach Strategii przewidziana jest reforma szkolnictwa wyższego oraz wdrożenie zintegrowanego systemu kwalifikacji. Wspomniane dokumenty jednoznacznie wskazują na edukację jako na jeden z kluczowych elementów rozwoju społecznego i regionalnego warunkującego powstanie silnej gospodarki narodowej.

Międzyresortowy Zespół ds. uczenia się przez całe życie, w tym Krajowych Ram Kwalifikacji, opracował dokument pn. „Perspektywa uczenia się przez całe życie”, który został przyjęty przez Radę Ministrów we wrześniu 2013 r.

Główne kierunki działania wyznaczone w tym dokumencie w zakresie edukacji formalnej są spójne z kierunkami reform wdrażanymi od 2009 r. (prace nad tym dokumentem były prowadzone równolegle z pracami nad tymi reformami). Dotyczy to reformy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego na poziomie podstawowym i gimnazjalnym (wdrażanej od września 2009 r.), reformy szkolnictwa wyższego (wdrażanej od października 2011 r.), reformy kształcenia ogólnego na poziomie ponadgimnazjalnym oraz reformy kształcenia zawodowego i ustawicznego (wdrażanych od września 2012 r.). ”Perspektywa” skupia się ponadto na potrzebie większego otwarcia się edukacji formalnej na edukację inną niż formalna oraz na zintegrowaniu krajowego systemu kwalifikacji i nowym podejściu do uczenia się dorosłych.

Do głównych kierunków działania polityki LLL, zgodnie z ww. dokumentem, należy:

1. Pobudzanie kreatywności i innowacyjności osób

  • Kierunek polityki: Instytucje na wszystkich poziomach systemu edukacji powinny kłaść nacisk na potrzebę kształtowania kreatywności, przedsiębiorczości i innowacyjności. Warunkiem tego jest zapewnienie tym instytucjom autonomii programowej, możliwości tworzenia własnych dostosowanych do potrzeb otoczenia programów kształcenia i prowadzenie walidacji osiąganych efektów. Działania w tym kierunku powinny zapewniać indywidualizację podejścia do osób uczących się, zróżnicowanie metod nauczania i form organizacyjnych, promować uczenie się aktywne i praktyczne w zespołach wspólnie rozwiązujących problemy.
  • Wdrażanie: Wymienione kierunki działań realizowane są w toku reformy programowej wychowania przedszkolnego i kształcenia ogólnego oraz reformy programowej kształcenia wyższego. Obie reformy formułowane są w języku efektów kształcenia i uczenia się, a tym samym są spójnie z założeniami europejskich ram kwalifikacji. Efekty reformy kształcenia ogólnego łączone są m.in. ze wzrostem poziomu osiągnięć polskich uczniów odnotowanym w badaniu PISA 2012 w zakresie czytania, matematyki i nauk przyrodniczych oraz ograniczeniem odsetka uczniów z niskimi osiągnięciami w tych dziedzinach. W ograniczeniu tego odsetka Polska osiągnęła już cel wyznaczony dla UE na rok 2020, tj. ograniczenia tego odsetka do poziomu co najwyżej 15% (w Polsce odsetek ten wynosi 10,6% w czytaniu, 14,4% w matematyce i 9,0% w naukach przyrodniczych). Więcej informacji w języku polskim temat reformy podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego znajduje się na stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej [http://men.gov.pl/zycie-szkoly/ksztalcenie-ogolne/podstawa-programowa/podstawa-programowa-wychowania-przedszkolnego-oraz-ksztalcenia-ogolnego-w-szkolach-podstawowych-gimnazjach-i-liceach.html]

2. Integrowanie krajowego systemu kwalifikacji

  • Kierunek polityki: Poszerzanie obszaru uczenia się w różnych formach (lifewide learning), w tym wchodzenie podmiotów gospodarczych i społecznych w kreowanie kompetencji na wysokim poziomie, powoduje potrzebę nowej polityki w nadawaniu kwalifikacji. Polityka ta opiera się na efektach uczenia się. Ma to przyczynić się do spełnienia zasady wypracowanej w UE w zakresie nadawania kwalifikacji – aby każdy poziom kwalifikacji był osiągalny przez osoby podążające różnymi ścieżkami kształcenia, szkolenia i kariery. Skuteczne wdrażanie tej zasady wymaga zaangażowania wielu podmiotów, które organizują różne miejsca uczenia się – w systemie oświaty, systemie szkolnictwa wyższego i poza tymi systemami.
  • Wdrażanie: W pierwszej połowie 2013 r. został w Polsce opracowany raport referencyjny odnoszący Polską Ramę Kwalifikacji do Europejskiej Ramy Kwalifikacji. W maju 2013 r. raport ten został przesłany do Komisji Europejskiej. W marcu 2015 r. Rząd przyjął założenia projektu ustawy o Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji, która została ostatecznie uchwalona w grudniu 2015 r. Więcej informacji w języku polskim na ten temat znajduje się na stronie http://www.kwalifikacje.gov.pl (oraz poniżej).

3. Upowszechnienie wczesnej opieki i edukacji

  • Kierunek polityki: Dla efektywnego wsparcia rozwoju małych dzieci, w tym ich umiejętności, niezbędny jest dalszy rozwój dobrej jakości usług wczesnej opieki i edukacji w połączeniu ze wsparciem rodziców. Wsparcie to wymaga wielostronnego (międzyresortowego) podejścia. Pozwoli to na poprawę warunków rozwoju najmłodszych dzieci, w tym lepsze przygotowanie do dalszych etapów edukacji.
  • Wdrażanie: Od roku 2011 Ministerstwo Pracy i Polityki Społecznej (MPiPS) realizuje program „Maluch” dotyczący wsparcia organizatorów opieki nad dziećmi do 3 roku życia. W 2015 r. w celu realizacji programu uruchomiono środki w wysokości ok. 151 mln zł, zaś w roku 2016 - 151 mln zł. Obecnie działa ok. 1,9 tys. żłobków, 439 klubów dziecięcych oraz 599 dziennych opiekunów. Dodatkowe informacje w języku polskim można znaleźć na stronie MPiPS [1]. Szybki postęp uczestnictwa notuje się w edukacji przedszkolnej. Zaledwie w ciągu jednego roku (dane za lata 2013/14 i 2014/15) uczestnictwo dzieci w wieku 3-5 lat w tych formach wzrosło z 79,4% do 82,3%.

Jednocześnie w ramach przyspieszenia w dotrzymaniu w tym zakresie standardom europejskim przyjęta została w roku 2013 ustawa, która reguluje przekazywanie dodatkowych środków z budżetu państwa dla samorządów terytorialnych odpowiedzialnych za udostępnianie edukacji przedszkolnej, w wysokości od 504 mln zł w roku 2013 i 1.567 mln zł w roku 2014, poprzez stopniowo większe kwoty rocznie do 1.879 mln zł w roku 2022. Środki te mają być przeznaczone na tworzenie nowych miejsc edukacji przedszkolnej i podnoszenie jej jakości oraz na obniżenie opłat rodziców. Więcej informacji w języku polskim na ten temat znajduje się na stronie Ministerstwa Edukacji Narodowej

4. Dopasowanie kształcenia i szkolenia do potrzeb rynku pracy i zmian społecznych

  • Kierunek polityki: Kształcenie i szkolenie zawodowe musi dobrze przygotowywać do znalezienia zatrudnienia oraz do przyszłych zmian zawodów. Aktualne programy rządowe zakładają całkowitą zmianę struktury dotychczasowych szkół zawodowych (zasadnicze szkoły zawodowe, technika) w kierunku utworzenia tzw. szkół branżowych (pierwszego i drugiego stopnia). Po ukończeniu I stopnia i po zdaniu egzaminu z jednej kwalifikacji absolwent uzyska dyplom potwierdzający kwalifikacje zawodowe. Będzie on przygotowany do podjęcia pracy lub kontynuowania kształcenia w szkole II stopnia. Po ukończeniu szkoły branżowej II stopnia i po zdaniu egzaminu z drugiej kwalifikacji absolwent uzyska wykształcenie średnie zawodowe i dyplom technika. Absolwent szkoły branżowej II stopnia z tytułem technika może przystąpić do matury zawodowej oraz kontynuować kształcenie na wyższych studiach zawodowych w branży, w której uzyskał tytuł technika. Co najmniej 50% zajęć w szkole branżowej będzie przeznaczone na kształcenie zawodowe. W proponowanej strukturze pozostaje technikum działające na dotychczasowych zasadach, z maturą na poziomie podstawowym lub rozszerzonym oraz dyplomem potwierdzającym kwalifikacje zawodowe. Ma również dojść do zbliżenia szkół do struktur rynku pracy, m.in. aktywne włączenie pracodawców w proces kształcenia i egzaminowania.
  • Wdrażanie: W chwili obecnej nie zostały jeszcze podjęte działania związane z tworzeniem nowej struktury szkolnictwa zawodowego w Polsce. Dotychczas - od września 2012 r. – wdrażana była reforma kształcenia zawodowego i ustawicznego w ramach systemu oświaty ukierunkowana na lepsze dostosowanie tego kształcenia do potrzeb rynku pracy. Obejmowała ona:
    • zmianę klasyfikacji zawodów (każdy zawód jest opisany za pomocą 1-3 kwalifikacji, przy czym dana kwalifikacja może stanowić komponent kilku zawodów),
    • zmiany strukturalne (szkoły zawodowe mogą się łączyć w centra kształcenia zawodowego i ustawicznego),
    • modernizację podstawy programowej kształcenia w zawodach polegającej na opisaniu kwalifikacji zawodowych jako efektów uczenia się,
    • wzmocnienia komponentu kluczowych kompetencji w kształceniu zawodowym,
    • modernizację zewnętrznych egzaminów zawodowych dostosowanych do nowej klasyfikacji zawodów,
    • uelastycznienie kształcenia ustawicznego przez szersze stosowanie form pozaszkolnych.

Więcej informacji na temat zmian w regulacji prawnej oświaty w Polsce można znaleźć w aktualizowanej sekcji https://webgate.ec.europa.eu/fpfis/mwikis/eurydice/index.php/Poland:National_Reforms_in_School_Education.

W szkolnictwie wyższym kontynuowane są działania rozpoczęte w roku 2011 na rzecz wyraźnego podziału kierunków o profilu ogólnoakademickim i zawodowym. Dzięki zastosowaniu bodźców finansowych dąży się do wykształcenia silnego sektora studiów wyższych o profilu praktycznym (zawodowym), który powinien odpowiedzieć na potrzeby większej części studiujących. Pozwoli to podnieść i egzekwować standardy naukowe na studiach o profilu akademickim. W ramach tego nowe przepisy nakładają na uczelnie obowiązek organizowania co najmniej trzymiesięcznych praktyk zawodowych na kierunkach studiów o profilu praktycznym. Przewidziano także wprowadzenie studiów dualnych, czyli zapewniających kształcenie w uczelni na przemian z odbywaniem praktyk. Dodatkowo, zalecane jest zwiększenie udziału praktyków w prowadzeniu zajęć na studiach o tym profilu. [do sprawdzenia przez eksperta ds. szkolnictwa wyższego]

5. Nowe podejście do uczenia się dorosłych oparte na uznawaniu wartości uczenie się w pracy i w zorganizowanych formach zaangażowania obywatelskiego

  • Kierunek polityki: Miejsce pracy i zaangażowania społecznego jest największym, jednak słabo wykorzystywanym w Polsce potencjałem uczenia się. Proponowane rozwiązania pozwolą skuteczniej identyfikować, oceniać i potwierdzać efekty takiego uczenia się. Rozwinięty zostanie system walidacji wcześniej nabytego doświadczenia zawodowego, społecznego i osobistego, jako podstawa do kontynuowania uczenia się przez całe życie.
  • Wdrażanie: W ramach opisanych wyżej reform szkolnictwa zawodowego, ustawicznego i szkolnictwa wyższego wprowadzone zostały do tych systemów mechanizmy walidacji. Zewnętrzne egzaminy zawodowe w systemie oświaty zostały otwarte na osoby, które zdobyły doświadczenie zawodowe poza szkołami zawodowymi i placówkami kształcenia ustawicznego. Z kolei, uczelnie mogą obecnie potwierdzać efekty uczenia uzyskane poza systemem szkolnictwa wyższego, np. w pracy, na kursach i szkoleniach, przez samodoskonalenie lub wolontariat.

Ponadto, w ramach reformy instytucji rynku pracy wdrażanej od 2014 r. utworzony został Krajowy Fundusz Szkoleniowy. Jest to wydzielona część Funduszu Pracy, wynosząca od roku 2015 2% tego Funduszu, przeznaczona na wsparcie pracodawców inwestujących w kształcenie ustawiczne pracowników. Pracodawca, po złożeniu wniosku do powiatowego urzędu pracy, będzie mógł otrzymać dofinansowanie w wysokości 80% kosztów kształcenia pracowników, natomiast mikro-przedsiębiorcy będą mogli skorzystać ze 100% dofinansowania.

Równolegle, wprowadzone zostało nowe rozwiązanie – trójstronne umowy szkoleniowe. Zawierane są one między urzędem pracy, pracodawcą i instytucją szkoleniową. Szkolenie osób skierowanych przez urząd pracy będzie ściśle dostosowywane do potrzeb pracodawcy, a ten będzie zobowiązany do ich zatrudnienia. Dodatkowe informacje w języku polskim można znaleźć na stronie Publicznych Służb Zatrudnienia.

Wdrażanie działań na rzecz upowszechnienia uczenia się przez całe życie prowadzone są w ramach dwóch programów aktywizujących osoby starsze: w wieku 50+ mając na względzie głównie ich aktywizację zawodową oraz w wieku 60+ mając na względzie ich aktywizację społeczna. Dodatkowe informacje w języku polskim można znaleźć pod adresami: [http://www.mpips.gov.pl/seniorzyaktywne-starzenie/program-solidarnosc-pokolen/] i http://www.mpips.gov.pl/seniorzyaktywne-starzenie/rzadowy-program-asos/

Informacje w języku polskim na temat krajowej strategii LLL można uzyskać na stronie : Prezesa Rady Ministrów oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej