This page was last modified on 13 February 2017, at 10:04.

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Kolegia

Kolegia funkcjonują na podstawie legislacji dotyczącej systemu oświaty i zaliczane są do systemu oświaty. Kolegia pracowników służb społecznych zostały utworzone w roku 2005. Nauka w kolegiach trwa 3 lata i prowadzi do uzyskania dyplomu. Kolegia pracowników służb społecznych specjalizują się w kształceniu pracowników socjalnych. W roku akademickim 2014/15 działało 7 kolegiów pracowników służb społecznych do których uczęszczało 463 słuchaczy.

Publiczne kolegia pracowników służb społecznych są tworzone i prowadzone przez władze wojewódzkie. Utworzenie publicznego kolegium wymaga pozytywnej opinii Ministra Pracy i Polityki Społecznej.

Każde kolegium jest objęte opieką naukowo-dydaktyczną przez uczelnię, która prowadzi studia magisterskie na kierunkach i specjalnościach odpowiadających specjalności prowadzonej w kolegium. Szczegółowe warunki opieki akademickiej określa obowiązkowe porozumienie między organem prowadzącym kolegium a uczelnią. Nadzór nad kolegiami pracowników służb społecznych prowadzą kuratorzy oświaty.

Uczelnie

Do roku 2005 instytucje szkolnictwa wyższego dzieliły się na szkoły wyższe i wyższe szkoły zawodowe. Szkoły wyższe i wyższe szkoły zawodowe były tworzone i funkcjonowały na podstawie odrębnej legislacji (ustawa o szkolnictwie wyższym z 1990 r. oraz ustawa o wyższych szkołach zawodowych z 1997 r.). Ustawa z roku 2005 (PoSW), która zniosła poprzednią legislację, wprowadziła rozróżnienie pomiędzy uczelnią akademicką i uczelnią zawodową.

Uczelnia akademicka to uczelnia, w której przynajmniej jedna jednostka organizacyjna posiada uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora. Uczelnie akademickie mogą prowadzić studia wyższe (ISCED 6), tj. studia pierwszego stopnia, prowadzące do uzyskania tytułu licencjata lub inżyniera, studia drugiego stopnia lub jednolite studia magisterskie, prowadzące do uzyskania tytułu magistra lub równorzędnego (ISCED 7)., oraz studia trzeciego stopnia (doktoranckie) (ISCED 8).

Uczelnia zawodowa to uczelnia prowadząca studia tego samego typu co uczelnia akademicka, czyli studia pierwszego i drugiego stopnia oraz jednolite studia magisterskie, ale nie posiadająca uprawnień do nadawania stopnia naukowego doktora. Uczelnie zawodowe obejmują również dawne wyższe szkoły zawodowe, które posiadają uprawnienia jedynie do prowadzenia studiów pierwszego stopnia, kończących się tytułem licencjata lub inżyniera.

W celu prowadzenia studiów wyższych zarówno uczelnie akademickie, jak i uczelnie zawodowe są zobowiązane spełnić te same warunki, zawarte w Rozporządzeniu Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 26 września 2016 r. w sprawie warunków prowadzenia studiów.

Rozporządzenie określa:

1) warunki, jakie musi spełniać program kształcenia;

2) warunki, jakie muszą spełniać jednostki organizacyjne uczelni, aby prowadzić studia na określonym kierunku, poziomie i profilu kształcenia;

3) kierunki studiów, które są prowadzone jako jednolite studia magisterskie i jako studia drugiego stopnia oraz które mogą być prowadzone jako jednolite studia magisterskie;

4) szczegółowe warunki tworzenia i funkcjonowania filii i zamiejscowej podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni.

Minimalne wymagania kadrowe są zdefiniowane dla poszczególnych kierunków studiów lub grup kierunków. Wymagania dotyczące stosunku liczby nauczycieli akademickich do liczby studentów są określone dla poszczególnych kierunków studiów. Obecnie proporcja liczby nauczycieli akademickich zaliczanych do minimum kadrowego do liczby studentów na danym kierunku studiów nie może być mniejsza niż 1:60, z tym że w przypadku:

1) kierunków studiów związanych z kształceniem w zakresie języków obcych – nie może być mniejsza niż 1:50;

2) kierunków studiów lekarskiego i lekarsko-dentystycznego – nie może być mniejsza niż 1:40;

3) kierunków studiów w obszarze sztuki – nie może być mniejsza niż 1:25.

Studia drugiego stopnia oraz jednolite studia magisterskie mogą być organizowane przez jednostki organizacyjne uczelni akademickich i zawodowych, które spełnią wyżej wymienione wymagania dla studiów pierwszego stopnia oraz prowadzą badania w dziedzinie lub dyscyplinie pokrewnej do oferowanego kierunku studiów. Jednakże minimalne wymagania dotyczące kadr akademickich na studiach drugiego stopnia oraz jednolitych studiach magisterskich są inne niż w przypadku studiów pierwszego stopnia i obejmują większą liczbę nauczycieli akademickich posiadających tytuł naukowy i odpowiednie stopnie naukowe. Wymagania dotyczące stosunku liczby nauczycieli akademickich do liczby studentów są takie same jak w przypadku studiów pierwszego stopnia (patrz wyżej).

Dodatkowo, podstawowa jednostka organizacyjna uczelni może zaliczać do minimum kadrowego dla kierunku studiów drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich nauczycieli akademickich, dla których uczelnia, w skład której wchodzi ta jednostka, jest podstawowym miejscem pracy, lub nauczycieli akademickich zatrudnionych w tej uczelni, dla których podstawowym miejscem pracy jest instytut naukowy Polskiej Akademii Nauk albo instytut badawczy.

Prowadzenie studiów doktoranckich jest możliwe w tych jednostkach organizacyjnych uczelni akademickich, które mają uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego i doktora w przynajmniej dwóch dyscyplinach w danej dziedzinie nauki. Uprawnienia tego typu są przyznawane przez Centralną Komisję do Spraw Stopni Akademickich i Tytułów (http://www.ck.gov.pl/) na podstawie jakości prowadzonych badań naukowych oraz liczby nauczycieli akademickich, którzy posiadają tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego, po wyrażeniu opinii przez Radę Główną Szkolnictwa Wyższego i Nauki (http://www.rgnisw.nauka.gov.pl/). Aby uzyskać prawo do przyznawania stopnia naukowego doktora, jednostka organizacyjna uczelni akademickiej jest zobowiązana zatrudniać 8 nauczycieli akademickich posiadających tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego, a w przypadku przyznawania stopnia doktora habilitowanego wymagana liczba zatrudnionych nauczycieli akademickich z tymi kwalifikacjami wynosi 12.

Zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym można wyróżnić następujące specjalne rodzaje szkół wyższych:

  • uczelnia akademicka – uczelnię prowadzącą badania naukowe, w której co najmniej jedna jednostka organizacyjna posiada uprawnienie do nadawania stopnia naukowego doktora;
  • uczelnia zawodowa – uczelnię prowadzącą studia pierwszego lub drugiego stopnia albo jednolite studia magisterskie nieposiadającą uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora;
  • uczelnia wojskowa – uczelnię publiczną nadzorowaną przez Ministra Obrony Narodowej;
  • uczelnia służb państwowych – uczelnię publiczną nadzorowaną przez ministra właściwego do spraw wewnętrznych;
  • uczelnia artystyczna – uczelnię publiczną nadzorowaną przez ministra właściwego do spraw kultury i ochrony dziedzictwa narodowego;
  • uczelnia medyczna – uczelnię publiczną nadzorowaną przez ministra właściwego do spraw zdrowia;
  • uczelnia morska – uczelnię publiczną nadzorowaną przez ministra właściwego do spraw gospodarki morskiej;

W roku akademickim 2014/15 w Polsce funkcjonowały 434 uczelnie, w tym 132 uczelnie publiczne. Wśród uczelni można wyróżnić następujące typy (według GUS):

  • uniwersytety (19)
  • wyższe szkoły techniczne (25)
  • wyższe szkoły rolnicze (7)
  • wyższe szkoły ekonomiczne (70)
  • wyższe szkoły pedagogiczne (15)
  • akademie medyczne (9)
  • wyższe szkoły morskie (2)
  • akademie wychowania fizycznego (6)
  • uczelnie artystyczne (23)
  • wyższe szkoły teologiczne (15)
  • szkoły resortu obrony narodowej oraz resortu spraw wewnętrznych (7).

Większość uczelni publicznych (ok. 70%) to uczelnie akademickie, które prowadzą studia pierwszego i drugiego stopnia oraz studia doktoranckie, a pozostałe (ok. 30%) to uczelnie zawodowe, oferujące studia pierwszego i drugiego stopnia.

Jak wyjaśniono powyżej, studia doktoranckie mogą być również prowadzone przez jednostki naukowo-badawcze inne niż uczelnie (Polska Akademia Nauk (http://www.pan.pl/) oraz instytucje badawczo-rozwojowe), które mają uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego. Instytucje te nie są omawiane jako odrębny typ instytucji prowadzących studia, gdyż ich głównym zadaniem jest prowadzenie działalności naukowo-badawczej, a nie studiów. Tak jak w przypadku uczelni, uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora habilitowanego są przyznawane przez Centralną Komisję do Spraw Stopni i Tytułów na podstawie jakości prowadzonych badań naukowych oraz liczby pracowników akademickich (12) posiadających tytuł naukowy profesora lub stopień naukowy doktora habilitowanego.