This page was last modified on 10 February 2017, at 10:46.

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

W wyniku nowelizacji Ustawy o systemie oświaty z 23 grudnia 2011 roku, oraz na mocy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 23 grudnia 2011 roku w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (z późn. zmianami, ostatnia nowelizacja z 6 listopada 2015 r.), rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 7 lutego 2012 r. w sprawie podstawy programowej kształcenia w zawodach (z późn. zmianami, ostatnia nowelizacja z 10 lipca 2015 r.) oraz innych regulacji prawnych, wprowadzono szereg zasadniczych zmian w systemie kształcenia zawodowego w Polsce. Najważniejszą przyczyną wprowadzenia reformy była potrzeba poprawy jakości i efektywności systemu, oraz konieczność lepszego dostosowania kształcenia zawodowego do potrzeb rynku pracy i pracodawców.

W zmodyfikowanej klasyfikacji zawodów opis zawodów opiera się na kwalifikacjach. Obowiązująca klasyfikacja zawodów dla kształcenia zawodowego zawiera około 200 zawodów obejmujących ponad  250 kwalifikacji. W poszczególnych zawodach wyodrębnia się jedną, dwie lub trzy kwalifikacje. Ponadto wyróżnia się 7 zawodów artystycznych bez wyodrębniania kwalifikacji. Uczniowie i słuchacze zdobywają i potwierdzają pojedyncze kwalifikacje w ciągu całego procesu kształcenia (nie tylko na zakończenie nauki w szkole). Egzaminy potwierdzające kwalifikacje w zawodzie można zdawać nie tylko na zakończenie nauki szkolnej, ale również na innych etapach kształcenia lub po zdobyciu określonej kwalifikacji. Po zdaniu egzaminu potwierdzającego daną (jedną) kwalifikację, uczeń otrzymuje świadectwo potwierdzające zdobycie tej kwalifikacji. Natomiast po zdaniu egzaminów potwierdzających wszystkie kwalifikacje wymagane w danym zawodzie (oraz po uzyskaniu odpowiedniego poziomu wykształcenia), uczeń otrzymuje dyplom potwierdzający kwalifikacje w tym zawodzie.

System egzaminów zewnętrznych potwierdzających kwalifikacje zawodowe jest na tyle elastyczny, że umożliwia walidację efektów kształcenia pozaformalnego i nieformalnego. Począwszy od września 2012 r. system egzaminów zewnętrznych stał się otwarty dla osób, które zdobyły wiedzę i umiejętności zawodowe poza systemem szkolnictwa zawodowego.

Wprowadzono również wiele zmian w organizacji szkolnictwa zawodowego:

  • zasadnicze szkoły zawodowe prowadzą wyłącznie 3-letnie programy kształcenia;
  • istnieje możliwość łączenia szkół zawodowych i tworzenia centrów kształcenia zawodowego i ustawicznego w celu urozmaicenia oferty kształcenia i zwiększenia możliwości współpracy z pracodawcami;
  • wprowadzono nowe pozaszkolne formy kształcenia – kwalifikacyjne kursy zawodowe dla dorosłych – umożliwiające podchodzenie do egzaminów potwierdzających kwalifikacje w zawodzie;
  • stopniowo są wygaszane niektóre typy szkół, tj. liceum profilowane, uzupełniające liceum ogólnokształcące, technikum uzupełniające (wstrzymano nabór do tych szkół).

Powyższe zmiany mają uprościć proces kształcenia, umożliwić nabywanie wybranych kwalifikacji oraz ułatwić zdobywanie nowych zawodów.

Obecnie są zapowiadane zmiany powyższego systemu, mające polegać na zmianie modelu oraz wydłużeniu cyklu kształcenia w szkołach zawodowych już od 1 września 2017 r. Nie zostały jednak dotychczas przedstawione stosowne projekty legislacyjne; zob. również https://webgate.ec.europa.eu/fpfis/mwikis/eurydice/index.php/Poland:National_Reforms_in_School_Education.

Rodzaje szkół

Obecnie funkcjonują następujące typy zawodowych szkół ponadgimnazjalnych:

  • trzyletnie zasadnicze szkoły zawodowe (dla uczniów w wieku 16-19 lat), których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje w danym zawodzie, a także dalsze kształcenie począwszy od klasy drugiej liceum ogólnokształcącego dla dorosłych,
  • czteroletnie technika (dla uczniów w wieku 16-20 lat), których ukończenie umożliwia uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje w danym zawodzie, a także uzyskanie świadectwa dojrzałości po zdaniu egzaminu maturalnego,
  • trzyletnie szkoły specjalne przysposabiające do pracy dla uczniów z upośledzeniem umysłowym w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi, których ukończenie umożliwia uzyskanie świadectwa potwierdzającego przysposobienie do pracy (patrz: Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo).

Dostępność szkół

Ponadgimnazjalne szkoły zawodowe znajdują się przede wszystkim w miastach. Wśród szkół zawodowych funkcjonujących na terenach wiejskich przeważają szkoły rolnicze.

W roku szkolnym 2014/2015 funkcjonowały 2 023 technika, w których kształciło się 511,7 tys. uczniów. W porównaniu zatem z poprzednim rokiem szkolnym, liczba techników zmalała o ok. 2,92%, natomiast liczba uczniów – o ok. 1,15%. W grupie techników zdecydowanie przeważały szkoły dla młodzieży (96,7%), do których uczęszczało 99,7% uczniów. Technika dla dorosłych stanowiły 3,3% ogólnej liczby techników i kształciło się w nich tylko 0,3% uczniów.

W roku szkolnym 2014/2015 działało 1 721 zasadniczych szkół zawodowych; ich liczba zmniejszyła się o 67 (3,7%) w stosunku do roku poprzedniego. Znaczna większość zasadniczych szkół zawodowych była przeznaczona dla młodzieży (77,4%), odsetek szkół specjalnych wynosił 22,1%, a likwidowane stopniowo od roku szkolnego 2012/2013 szkoły dla dorosłych stanowiły 0,5% ogólnej ich liczby. Do ww. szkół uczęszczało łącznie 190,1 tys. uczniów, z czego 93,1% uczyło się w szkołach dla młodzieży, 6,8% w szkołach specjalnych, a 0,1% w szkołach dla dorosłych.

Warunki przyjmowania i wybór szkoły

Patrz Organizacja_ogólnokształcącego_szkolnictwa_średniego_II_stopnia.

Podział uczniów na grupy – kryterium wieku

Do zawodowych szkół ponadgimnazjalnych uczęszczają uczniowie w wieku 16-19/20 lat.

Podstawową jednostką organizacyjną polskiej trzyletniej szkoły zawodowej jest oddział, grupujący (z założenia) uczniów w tym samym wieku, którzy wspólnie realizują pod kierunkiem nauczycieli ten sam program nauczania. Wszystkie oddziały na tym samym poziomie kształcenia określa się w przepisach prawa mianem klas, które oznacza się cyframi rzymskimi (w szkole średniej ogólnokształcącej: od I do III).

Podstawowym kryterium podziału uczniów na klasy jest wiek oraz ewentualnie uzyskanie przez ucznia promocji do klasy programowo wyższej. Każdym oddziałem opiekuje się nauczyciel wychowawca. Z reguły ta funkcja jest powierzana nauczycielom na cały czas nauki w szkole.

Minimalna i maksymalna liczba uczniów w jednym oddziale generalnie nie jest określona prawnie; istnieją wyjątki od tej reguły, np. liczba uczniów w oddziale szkoły zasadniczej integracyjnej oraz w oddziale integracyjnym w szkole zasadniczej ogólnodostępnej wynosi od 15 do 20, w tym od 3 do 5 uczniów niepełnosprawnych.

W przypadku bardziej licznych oddziałów zasadniczych szkół zawodowych, na niektórych zajęciach (m.in. z technologii informacyjnej oraz języków obcych) obowiązuje podział na grupy.

W szkolnictwie średnim II stopnia nie ma podziału na cykle.

Organizacja roku szkolnego

Patrz Organizacja_ogólnokształcącego_szkolnictwa_średniego_II_stopnia.

Dzienny i tygodniowy wymiar zajęć

W technikach tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć edukacyjnych i zajęć z wychowawcą wynosi 31-35 godzin (w oddziale dwujęzycznym 33-36 godzin), a w zasadniczych szkołach zawodowych –27-30 godzin. Do podanych wielkości należy dodać godziny religii lub etyki (nieobowiązkowe – do wyboru przez uczniów) oraz godziny będące w dyspozycji dyrektora szkoły.

Lekcje zaczynają się przeważnie o godz. 8.00 i kończą ok. godz. 14.00-15.00, jeśli szkoła pracuje na jedną zmianę (kończą się później, jeśli szkoła pracuje na dwie zmiany). Każda lekcja trwa 45 minut. Przerwy uważa się za wystarczające, jeśli trwają co najmniej 5 minut, ale nie dłużej niż 25 minut. Czas pracy szkoły zależy także od wielkości budynku szkolnego oraz liczby sal lekcyjnych i pomieszczeń do zajęć pozalekcyjnych. Uczniowie szkół średnich uczęszczają do szkoły przez 5 dni w tygodniu (od poniedziałku do piątku). Jeśli liczba oddziałów jest co najmniej dwukrotnie większa od liczby sal, nauka może być prowadzona przez 6 dni w tygodniu przez cały rok szkolny lub w systemie alternatywnym – w jednym tygodniu 5 dni, a w następnym 6 dni zajęć szkolnych.