This page was last modified on 1 July 2016, at 14:13.

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Kontekst strategiczny na poziomie europejskim

Od ponad 15 lat szersze ramy mobilności i umiędzynarodowienia wyznaczają inicjatywy i procesy europejskie, do których Polska przystępowała najpierw jako kraj kandydujący do UE, a od 2004 r. jako państwo członkowskie UE. Obecnie najważniejsze z nich to „Edukacja i szkolenie 2020” (przyjęte w 2009 r. „Strategiczne ramy europejskiej współpracy w zakresie edukacji i szkolenia”), wspierające realizację całościowej strategii rozwoju UE „Europa 2020”, oraz powiązane ze strategiami unijnymi Procesy Boloński i Kopenhaski, dotyczące, odpowiednio, szkolnictwa wyższego i kształcenia zawodowego.

Jeden z czterech wspólnych dla UE celów systemów edukacji i szkolenia, jakie wytyczono w ramach współpracy „Edukacja i szkolenie 2020” (http://ec.europa.eu/education/policy/strategic-framework/index_pl.htm), dotyczy mobilności. W odniesieniu do tego celu UE przyjęła w 2011 r. tzw. benchmark (poziom odniesienia), zgodnie z którym do 2020 r. średnio co najmniej 20% absolwentów z wyższym wykształceniem i co najmniej 6% osób z wykształceniem zawodowym w wieku 18-34 lata powinno mieć za sobą okres kształcenia lub szkolenia (włącznie z praktyką) za granicą.

W uruchomionym w 1999 r. Procesie Bolońskim (http://www.ehea.info/) mobilność i umiędzynarodowienie stanowią od lat kluczowy priorytet i już w 2009 r. przyjęto docelowy wskaźnik mobilności studentów, zgodnie z którym 20% studentów otrzymujących dyplom w Europejskim Obszarze Szkolnictwa Wyższego do 2020 r. powinno wcześniej odbyć okres studiów lub szkolenia praktycznego za granicą. W ramach realizowanego od 2002 r. Procesu Kopenhaskiego (http://ec.europa.eu/education/policy/vocational-policy/index_pl.htm) mobilność stanowi zasadniczy element służący zwiększaniu europejskiego wymiaru kształcenia i szkolenia zawodowego.

Kontekst strategiczny na poziomie krajowym

W Polsce nie opracowano odrębnej strategii dotyczącej mobilności lub internacjonalizacji na poziomie oświaty (wczesnej edukacji i opieki oraz edukacji szkolnej) czy szkolnictwa wyższego i nie określono odrębnych, krajowych benchmarków mobilności.

Mobilność i umiędzynarodowienie znalazły jednak istotne miejsce w dokumentach strategicznych odnoszących się do szkolnictwa wyższego, przyjętych przez poprzedni rząd w latach 2013-2015. Jednym z priorytetów „Strategii rozwoju kapitału ludzkiego 2020” z 2013 r. był wzrost mobilności kadry naukowej i studentów w kontekście podnoszenia jakości kształcenia, zdobywania doświadczeń przez młodych ludzi i tworzenia przez kadrę sieci kontaktów niezbędnych do prowadzenia prac naukowych i badawczych. Umiędzynarodowienie znalazło się też w ramach priorytetu dotyczącego jakości kształcenia w „Programie rozwoju szkolnictwa wyższego na lata 2015-2030”. W tym celu w programie przewidziano takie działania jak wspieranie uczelni w uzyskiwaniu akredytacji międzynarodowych, promowanie studiowania w Polsce, stymulowanie tworzenia kierunków studiów w języku angielskim, upowszechnianie nauki języka polskiego i wiedzy o Polsce wśród cudzoziemców, tworzenie interdyscyplinarnych szkół doktorskich czy rozszerzenie programów stypendialnych finansujących mobilność i nawiązywanie współpracy międzynarodowej.

Obecnie umiędzynarodowienie, włącznie z mobilnością, stanowi jedną z dziesięciu kluczowych kwestii, które nowy rząd (sprawujący władzę od listopada 2015 r.) zamierza uwzględnić w nowej ustawie o szkolnictwie wyższym („Dziesięć najważniejszych zagadnień do rozstrzygnięcia w nowej ustawie o szkolnictwie wyższym”, projekt z dnia 17 lutego 2016 r., Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Komitet Polityki Naukowej; http://www.nauka.gov.pl/ustawa20/). Założenia do nowej ustawy zostaną opracowane przez zespół lub zespoły ze środowiska akademickiego wybrane w drodze konkursu projektów, ogłoszonego przez Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego. Skonsultowany/e ze środowiskiem akademickim projekt/y zostanie/ą przedstawiony/e do końca stycznia 2017 r. Ponadto ministerstwo powołuje obecnie grupę doradczą złożoną z przedstawicieli środowiska akademickiego, włącznie ze studentami, która ma zająć się problematyką umiędzynarodowienia szkolnictwa wyższego.

Rozwiązania i narzędzia ułatwiające mobilność

Na poziomie europejskim przyjęto szereg rozwiązań i narzędzi, które pośrednio lub bezpośrednio ułatwiają mobilność. Są to m.in.:

  • Europejskie Ramy Kwalifikacji (ERK), stanowiące system odniesienia, który ułatwia przedstawianie i porównywanie na poziomie międzynarodowym kwalifikacji uzyskiwanych w trakcie uczenia się przez całe życie w poszczególnych krajach;
  • systemy punktowe ECTS (Europejski System Transferu i Akumulacji Punktów) dla szkolnictwa wyższego i ECVET (Europejski system transferu osiągnięć w kształceniu i szkoleniu zawodowym), które umożliwiają akumulację, przenoszenie i uznawanie efektów kształcenia osiągniętych w trakcie kształcenia formalnego w różnych placówkach lub uczenia się nieformalnego w różnych kontekstach;
  • zestaw dokumentów Europass, w tym m.in. suplementy do dyplomu ukończenia studiów i dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe, przedstawiające w sposób ujednolicony i przejrzysty zdobyte kwalifikacje.

Szczegółowe informacje o narzędziach europejskich pod adresem: http://ec.europa.eu/education/policy/index_pl.htm.

Polska wprowadziła powiązaną z Polską Ramę Kwalifikacji (PRK), przedstawiającą przyznawane w kraju kwalifikacje w sposób powiązany z ośmioma poziomami ERK. Wraz ze Zintegrowanym Rejestrem Kwalifikacji, PRK tworzy Zintegrowany System Kwalifikacji, który na mocy ustawy przyjętej w grudniu 2015 r. ma zostać uruchomiony w lipcu 2016 r. (szczegółowe informacje pod adresem: http://www.kwalifikacje.edu.pl/pl/). Na podstawie ogólnokrajowych przepisów ECTS został wprowadzony jako obowiązkowy dla polskich uczelni w 2006 r., a suplement do dyplomu ukończenia studiów uczelnie wydają od 2004 r. Również na mocy przepisów suplement do dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe wydają, na wniosek absolwenta szkoły zawodowej, Okręgowe Komisje Egzaminacyjne, które odpowiadają za przeprowadzanie egzaminów zewnętrznych.

Uznawanie wykształcenia / kwalifikacji

Edukacja szkolna

Uznawanie kwalifikacji (świadectw, dyplomów, tytułów zawodowych i stopni naukowych) jest uregulowane zgodnie z przepisami UE i konwencjami międzynarodowymi. Świadectwa i inne dokumenty potwierdzające wykształcenie na poziomie edukacji szkolnej są uznawane na podstawie znowelizowanej w 2015 r. ustawy o systemie oświaty z 1991 r. i rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 25 marca 2015 r. w sprawie postępowania w celu uznania świadectwa lub innego dokumentu albo potwierdzenia wykształcenia lub uprawnień do kontynuacji nauki uzyskanych w zagranicznym systemie oświaty. Z mocy prawa, bez konieczności poświadczania przez inne instytucje, uznaje się automatycznie następujące dokumenty:

  • świadectwa maturalne wydane w państwach UE oraz krajach należących do Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) i Organizacji Współpracy Gospodarczej i Rozwoju (OECD), które uprawniają do ubiegania się o przyjęcie na studia wyższe w państwie, w którym zostały wydane;
  • dyplomy IB (International Baccalaureate) wydane przez International Baccalaureate Organization w Genewie;
  • dyplomy EB (European Baccalaureate) wydane przez Szkoły Europejskie zgodnie z luksemburską Konwencją o Statucie Szkół Europejskich z 1994 r.;
  • świadectwa objęte podpisanymi przez Polskę umowami międzynarodowymi (wykaz pod adresem: http://www.nauka.gov.pl/uznawanie-wyksztalcenia/akty-prawne.html#Umowy_miedzynarodowe).

W pozostałych przypadkach świadectwa i inne dokumenty są uznawane w wyniku postepowania administracyjnego prowadzonego przez kuratora oświaty. Szczegółowe informacje o procedurze są zamieszczone pod adresem: https://men.gov.pl/pl/wspolpraca-miedzynarodowa/uznawanie-swiadectw-zagranicznych).

Szkolnictwo wyższe

Również wykształcenie zdobyte na poziomie szkolnictwa wyższego uznaje się na podstawie umów międzynarodowych (wykaz pod podanym wyżej adresem) lub w drodze procedury uznawania / nostryfikacji. Nostryfikację regulują następujące akty prawne:

  • ustawa z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 19 sierpnia 2015 r. w sprawie nostryfikacji dyplomów studiów wyższych uzyskanych za granicą oraz w sprawie potwierdzenia ukończenia studiów wyższych na określonym poziomie kształcenia – w odniesieniu do dyplomów ukończenia studiów;
  • ustawa z dnia 14 marca 2003 r. o stopniach naukowych i tytule naukowym oraz stopniach i tytule w zakresie sztuki oraz rozporządzenie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 8 sierpnia 2011 r. w sprawie nostryfikacji stopni naukowych i stopni w zakresie sztuki uzyskanych za granicą – w odniesieniu do stopni naukowych.

Nostryfikację dyplomów ukończenia studiów przeprowadzają jednostki organizacyjne uczelni uprawnione do nadawania stopnia doktora w odpowiedniej dziedzinie, a nostryfikację stopni naukowych – jednostki organizacyjne uczelni lub placówek naukowych uprawnione do nadawania stopnia doktora habilitowanego w odpowiedniej dziedzinie. Szczegółowe informacje są dostępne pod adresem: http://www.nauka.gov.pl/uznawanie-wyksztalcenia/.

W przypadku zawodów, które nie są w Polsce regulowane, decyzję o uznaniu zagranicznych kwalifikacji zawodowych podejmuje pracodawca. Pracodawca może wymagać potwierdzenia równoważności zagranicznego dokumentu poświadczającego wykształcenie (co odbywa się, jak wspomniano wyżej, na mocy umowy międzynarodowej lub w drodze nostryfikacji). Kwalifikacje w zawodach regulowanych są uznawane na podstawie ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej, nowelizującej poprzednią ustawę zgodnie ze zmianami wprowadzonymi unijną dyrektywą 2013/55/UE, oraz przepisów wykonawczych do ustawy. Szczegółowe informacje o uznawaniu kwalifikacji zawodowych można znaleźć pod adresem: http://www.nauka.gov.pl/uznawanie-kwalifikacji-zawodowych/.

Programy i inicjatywy wspierające mobilność

Mobilność edukacyjna na różnych poziomach uczenia się przez całe życie odbywa się przede wszystkim w ramach programów UE w dziedzinie edukacji i szkolenia – wcześniej programów Socrates i Uczenie się przez całe życie, a obecnie programu Erasmus+. Istnieją też jednak inne programy wielostronne, bilateralne i krajowe (współ-)finansowane przez władze polskie i / lub przez inne kraje bądź zagraniczne organizacje (zob. szczegółowe informacje w kolejnych podrozdziałach).

Ponadto Ministerstwo Edukacji Narodowej (MEN) i Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (MNiSW) dofinansowują różne inicjatywy wspierające umiędzynarodowienie i mobilność. Na przykład od 2003 r. MEN przeznacza środki krajowe na finansowanie projektów międzynarodowej współpracy i wymiany dzieci i młodzieży. W ramach kampanii „Ready, Study, Go! Poland” MNiSW, Ministerstwo Spraw Zagranicznych, Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji i Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich (KRASP) organizuje od 2012 r. różne akcje wspierające umiędzynarodowienie szkolnictwa wyższego oraz promujące studia w Polsce. Jednym z działań jest prowadzenie wielojęzycznego portalu „Go Poland” (http://www.go-poland.pl/), który przedstawia m.in. informacje o systemie szkolnictwa wyższego, włącznie z opłatami za studia i ofertą stypendialną, praktyczne informacje związane z przyjazdem i pobytem w Polsce, publikacje i materiały promocyjne itp. W portalu znajduje się też wyszukiwarka programów według kierunku i poziomu studiów oraz języka wykładowego.

Instytucje zajmujące się różnymi aspektami umiędzynarodowienia i mobilności:

  • Ministerstwo Edukacji Narodowej: https://men.gov.pl/
  • Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego: http://www.nauka.gov.pl/; Departament Współpracy Międzynarodowej MNiSW zajmujący się uznawaniem wykształcenia i kwalifikacji zawodowych (polski ośrodek ENIC / NARIC): www.nauka.gov.pl/departament/departament-wspolpracy-miedzynarodowej-dwm.html
  • Biuro Uznawalności Wykształcenia i Wymiany Międzynarodowej, podległe MNiSW, koordynujące i organizujące rekrutację i kwalifikację polskich naukowców i studentów na stypendia zagraniczne w ramach umów i programów stypendialnych (poza programami UE) oraz cudzoziemców na studia i staże w Polsce: http://buwiwm.edu.pl/
  • Fundacja Rozwoju Systemu Edukacji realizująca programy UE w dziedzinie edukacji, m.in. program Erasmus+ i eTwinning, oraz inne projekty wspierające międzynarodową mobilność edukacyjną: http://www.frse.org.pl/