This page was last modified on 8 February 2017, at 10:54.

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Podstawa programowa i programy nauczania w szkołach podstawowych

Zakres nauczania w szkole podstawowej określają dwa elementy: podstawa programowa i ramowe plany nauczania. Pierwsza z nich determinuje treści nauczania w szkole podstawowej. Stanowi ona wykaz celów dydaktycznych, a także wiedzy, umiejętności i kompetencji, których opanowanie przez uczniów jest zakładane na danym etapie edukacji.

Od roku 2014/2015 we wszystkich klasach szkoły podstawowej obowiązuje nowa podstawa programowa oparta na rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r., (zmienionym rozporządzeniem z dnia 30 maja 2014r.).

Nowa podstawa programowa została opracowana w kategoriach wymagań ogólnych i szczegółowych (efektów kształcenia), które wyznaczają zakres wiedzy i umiejętności uczniów. Realizacja przez uczniów podstawy programowej generalnie podlega obiektywnej weryfikacji ze strony komisji egzaminacyjnych w trybie tzw. egzaminów zewnętrznych (jakkolwiek w obecnym stanie prawnym po szkole podstawowej nie będzie się już przeprowadzać państwowego sprawdzianu; podobne formy egzaminowania zewnętrznego istnieją dopiero od szczebla gimnazjum).

Podstawa programowa musi być respektowana przez wszystkie szkoły. Wdrożeniu podstawy programowej w ramach procesu dydaktycznego służą programy nauczania. Stanowią one opis sposobu realizacji celów wychowania lub kształcenia oraz treści nauczania w zakresie danych zajęć. Nauczyciele realizują przygotowane przez siebie lub wybrane programy nauczania, dopuszczone do użytku przez dyrektora szkoły, po zasięgnięciu przez niego opinii rady pedagogicznej.

Przygotowując program nauczania, nauczyciel może;

  • opracować program samodzielnie lub we współpracy z innymi nauczycielami,
  • zaproponować program opracowany przez innego autora (autorów), np. spośród programów dostępnych na rynku,
  • przedstawić program opracowany przez innego autora (autorów) wraz z dokonanymi przez siebie modyfikacjami.

Zaproponowany przez nauczyciela program powinien być dostosowany do potrzeb i możliwości uczniów, dla których jest przeznaczony.

Programy nauczania dopuszcza do użytku w danej szkole dyrektor szkoły, na wniosek nauczyciela i po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej.

Proces dydaktyczny w szkołach podstawowych

Etap pierwszy szkoły podstawowej obejmuje klasy I, II i III. Nauczanie na tym etapie ma na celu zapewnienie łagodnego przejścia z przedszkola do edukacji szkolnej. Ma ono charakter zintegrowany.

Zajęcia edukacyjne odbywają się według rozkładu zajęć przygotowanego przez nauczyciela, w którym czas trwania lekcji i przerw jest zależny od aktywności uczniów.

Kolejny etap edukacji (klasy IV-VI) obejmuje nauczanie w podziale na przedmioty.

Ostatnia reforma programowa, rozpoczęta w roku szkolnym 2009/2010, była wdrażana sukcesywnie do kolejnych klas szkoły podstawowej. Proces jej wdrażania zakończył się w roku szkolnym 2014/2015. (Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 sierpnia 2012 r. w sprawie podstawy programowej wychowania przedszkolnego oraz kształcenia ogólnego w poszczególnych typach szkół (z późn. zmianami, ostatnia aktualizacja z 30 maja 2014 r.)

Od roku szkolnego 2012/2013 obowiązują nowe ramowe plany nauczania, również stopniowo wprowadzane do kolejnych klas szkoły podstawowej. (Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z 7 lutego 2012 r. w sprawie ramowych planów nauczania w szkołach publicznych, z późn. zmianami, ostatnia aktualizacja z 29 grudnia 2014 r.)

RAMOWE PLANY NAUCZANIA DLA SZKOŁY PODSTAWOWEJ W ROKU SZKOLNYM 2016/2017

1.Klasy I-III szkoły podstawowej (I etap edukacyjny) – minimalny wymiar godzin w trzyletnim okresie nauczania wynosi:

(A) Obowiązkowe zajęcia edukacji wczesnoszkolnej (edukacja polonistyczna, język obcy nowożytny, edukacja muzyczna, edukacja plastyczna, edukacja społeczna, edukacja przyrodnicza, edukacja matematyczna, zajęcia komputerowe, zajęcia techniczne i wychowanie fizyczne) - 1915 godzin. Podziału godzin na poszczególne zajęcia dokonuje nauczyciel prowadzący te zajęcia.

(B) Jeśli prowadzenie zajęć z zakresu języka obcego nowożytnego, edukacji muzycznej, edukacji plastycznej, zajęć komputerowych lub wychowania fizycznego powierzono nauczycielom innym niż nauczyciel edukacji wczesnoszkolnej [a posiadającym odpowiednie kwalifikacje określone w rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej w sprawie szczegółowych kwalifikacji wymaganych od nauczycieli oraz określenia szkół i wypadków, w których można zatrudnić nauczycieli niemających wyższego wykształcenia lub ukończonego zakładu kształcenia nauczycieli (ostatnia nowelizacja z 6 sierpnia 2014 r.)] - minimalny wymiar godzin w trzyletnim okresie nauczania wynosi: [[Image:]]

2.Klasy IV-VI szkoły podstawowej (II etap edukacyjny) – minimalny wymiar godzin w trzyletnim okresie nauczania wynosi:

Szkoła podstawowa - IV-VI.JPG

3. Tygodniowy wymiar godzin

(1) Wymiar obowiązkowych zajęć edukacyjnych dla uczniów poszczególnych klas na I etapie edukacyjnym wynosi:

  • klasa I - 20 godzin,
  • klasa II - 21 godzin,
  • klasa III - 21 godzin;

(2) Wymiar obowiązkowych zajęć edukacyjnych dla uczniów poszczególnych klas na II etapie edukacyjnym (klasy IV-VI) wynosi:

  • klasa IV - 25 godzin,
  • klasa V - 26 godzin,
  • klasa VI - 28 godzin.

(3) Odrębnie określa się również wymiar zajęć rewalidacyjnych dla uczniów niepełnosprawnych.

4. Wymiar godzin do dyspozycji dyrektora szkoły ustala w każdym roku szkolnym dyrektor szkoły, z uwzględnieniem przepisów dotyczących sposobu ich naliczania.

5. W odrębnych przepisach określany jest wymiar godzin przeznaczonych na realizację zajęć religii lub etyki, zajęć wychowania do życia w rodzinie, zajęć języka mniejszości narodowej, etnicznej lub języka regionalnego i naukę własnej historii i kultury oraz zajęć sportowych w oddziałach i szkołach sportowych oraz szkołach mistrzostwa sportowego.

Wkrótce można spodziewać się daleko idących zmian w zakresie ramowych planów nauczania, które będą towarzyszyć kolejnej reformie polskiego ustroju szkolnego. Zob. informacje na stronie https://webgate.ec.europa.eu/fpfis/mwikis/eurydice/index.php/Polska:Reformy_w_dziedzinie_edukacji_szkolnej

Więcej informacji znajduje się w aktualizowanej corocznie publikacji Eurydice zatytułowanej Recommended Annual Instruction Time in Full-time Compulsory Education in Europe 2015/16”.


Metody nauczania, pomoce dydaktyczne i podręczniki szkolne

Nauczyciele mają ustawowo zagwarantowane prawo swobodnego wyboru form i metod nauczania w ramach wynikających z dorobku nauk pedagogicznych. Wiele zależy od liczebności klas i wyposażenia szkoły (na przykład w komputery, wideo i inne środki dydaktyczne). Szkoły mogą samodzielnie wybierać środki dydaktyczne, jakie wykorzystują nauczyciele na zajęciach edukacyjnych. Są zajęcia edukacyjne, których realizacja wymaga podziału oddziału klasowego na grupy (informatyka, języki obce); por. wyżej podrozdział „Podział uczniów na grupy” .

Nauczyciel może zdecydować o realizacji programu nauczania z zastosowaniem lub bez zastosowania podręcznika, materiału edukacyjnego lub materiału ćwiczeniowego. Materiały edukacyjne zastępują lub uzupełniają podręcznik; są to np. treści pobrane z Internetu, powielane lub stworzone przez nauczyciela w celu przeprowadzenia lekcji (pokazy slajdów, prezentacje, notatki, wyciągi literatury itp.). Podręczniki wykorzystywane do nauki w szkole podstawowej powinny być wybrane spośród podręczników dopuszczonych do użytku szkolnego przez Ministra Edukacji Narodowej. Dyrektor szkoły corocznie podaje do publicznej wiadomości zestaw podręczników lub materiałów edukacyjnych oraz materiały ćwiczeniowe, które będą obowiązywać od początku następnego roku szkolnego.

Tzw. reforma podręcznikowa z roku 2014 zakłada stopniowe wdrażanie w szkołach podstawowych i gimnazjach mechanizmu publicznego finansowania podręczników do obowiązkowych zajęć edukacyjnych z zakresu kształcenia ogólnego. Wyposażenie w podręczniki w szkołach podstawowych (publicznych i niepublicznych) jest finansowane z dotacji budżetu państwa, przyczyniając się do ograniczania kosztów kształcenia po stronie rodziców. Uczniowie szkół podstawowych uzyskują prawo do korzystania z bezpłatnych podręczników w następującym porządku:

  • od roku 2014/2015 - uczniowie klasy I;
  • od roku 2015/2016 - uczniowie klas II i IV;
  • od roku 2016/2017 - uczniowie klas III i V;
  • od roku 2017/2018 - uczniowie klasy VI.

W związku z powyższym od 1 września 2017 r. uczniowie wszystkich szkół podstawowych oraz gimnazjów powinni już mieć dostęp do darmowych podręczników.

Praktycznie wszystkie szkoły podstawowe w Polsce posiadają dostęp do Internetu i umożliwiają korzystanie z niego nauczycielom oraz uczniom. W związku z tym mają ustawowy obowiązek zainstalowania w komputerach używanych dla celów dydaktycznych na terenie szkoły oprogramowania zabezpieczającego przed dostępem do szkodliwych treści w Internecie. Programy zabezpieczające muszą chronić w szczególności przed treściami pornograficznymi, eksponującymi brutalność i przemoc, zawierającymi zachowania naruszające normy obyczajowe, a także propagującymi nienawiść i dyskryminację.