This page was last modified on 1 July 2016, at 12:39.

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Kluczową rolę w zarządzaniu na poziomie instytucjonalnym, zarówno w sektorze wczesnej opieki i edukacji, jak i w sektorze edukacji szkolnej, pełni dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki. Zgodnie z ustawą z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki publicznej jest jedynym organem jednoosobowym, który współpracuje z jego/jej organami kolegialnymi: radą pedagogiczną, radą przedszkola, szkoły lub placówki i radą rodziców (jeśli zostały utworzone) oraz samorządem uczniowskim (w szkołach) (zob. też podrozdział 2.7. – Zarządzanie i kierowanie oświatą na szczeblu lokalnym i/lub instytucjonalnym). Ponadto w przedszkolach, szkołach i placówkach publicznych, które mają określoną w przepisach liczbę oddziałów (klas), można utworzyć stanowisko wicedyrektora i inne stanowiska kierownicze. Na te stanowiska powołuje i odwołuje dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki, po zasięgnięciu opinii organu prowadzącego, rady przedszkola, szkoły lub placówki oraz rady pedagogicznej. W sektorze niepublicznym organy i stanowiska kierownicze, włącznie z dyrektorem, oraz zakres ich uprawnień i zadań są określone w statutach poszczególnych przedszkoli, szkół i placówek.

Zgodnie z ustawą o systemie oświaty z 1991 r. (z późn. zmianami), ustawą Karta Nauczyciela z 1982 r. (z późn. zmianami) oraz stosownymi rozporządzeniami, dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki publicznej realizuje następujące zadania:

Jako kierownik zakładu pracy

  • kieruje działalnością przedszkola, szkoły lub placówki i reprezentuje ją na zewnątrz;
  • zatrudnia i zwalnia nauczycieli oraz innych pracowników szkoły lub placówki;
  • przyznaje nagrody i wymierza kary porządkowe;
  • występuje, po zasięgnięciu opinii rady pedagogicznej i rady przedszkola, szkoły lub placówki, z wnioskami w sprawach nagród i odznaczeń przyznawanych na wyższych szczeblach;
  • tworzy dodatkowe stanowiska wicedyrektorów lub inne stanowiska kierownicze;
  • dokonuje oceny pracy nauczyciela;
  • dokonuje oceny pracownika niepedagogicznego;
  • dokonuje przeniesienia nauczyciela zatrudnionego na podstawie mianowania;
  • przyznaje nauczycielowi płatny urlop szkoleniowy oraz inne ulgi i świadczenia w związku z dalszym kształceniem.

W zakresie finansów

  • opracowuje projekt planu finansowego szkoły;
  • dysponuje środkami finansowymi określonymi w planie finansowym przedszkola, szkoły lub placówki (zaopiniowanym przez radę przedszkola, szkoły lub placówki) i ponosi odpowiedzialność za ich prawidłowe wykorzystanie;
  • zapewnia funkcjonowanie adekwatnej, skutecznej i efektywnej kontroli zarządczej w placówce.

W zakresie organizacji pracy szkoły

  • ustala arkusz organizacji jednostki oświatowej;
  • ustala szkolny plan nauczania;
  • sprawuje opiekę nad uczniami oraz stwarza warunki harmonijnego rozwoju psychofizycznego uczniów poprzez aktywne działania prozdrowotne;
  • realizuje uchwały rady przedszkola, szkoły lub placówki oraz rady pedagogicznej, podjęte w ramach ich kompetencji;
  • wykonuje zadania związane z zapewnieniem bezpieczeństwa uczniom i nauczycielom w czasie zajęć organizowanych przez przedszkole, szkołę lub placówkę;
  • odpowiada za właściwą organizację i przebieg sprawdzianu/egzaminów zewnętrznych (na zakończenie nauki w szkole podstawowej, gimnazjalnej/średniej pierwszego stopnia i średniej drugiego stopnia); 
  • tworzy zespoły wychowawcze, przedmiotowe lub inne zespoły problemowo-zadaniowe oraz powołuje ich przewodniczącego;
  • dokonuje podziału uczniów na grupy;
  • dopuszcza do użytku w danej szkole zaproponowany przez nauczyciela program wychowania przedszkolnego lub program nauczania;
  • odpowiada za uwzględnienie w nim podstawy programowej;
  • określa w szkolnym planie nauczania wymiar godzin nauki języka mniejszości lub języka regionalnego, oraz nauki własnej historii i kultury (zapis obowiązuje od 1 września 2012 r.)

W zakresie współpracy z organami szkoły i innymi podmiotami

  • współpracuje z radą szkoły lub placówki, radą pedagogiczną, rodzicami i samorządem uczniowskim;
  • współdziała z uczelniami i instytucjami kształcącymi nauczycieli w organizowaniu praktyk pedagogicznych studentów;
  • stwarza warunki do działania w przedszkolu, szkole lub placówce wolontariuszy, stowarzyszeń i innych organizacji (w szczególności harcerskich), których statutowym celem jest działalność wychowawcza bądź wspieranie działalności dydaktycznej, wychowawczej lub opiekuńczej przedszkoli, szkół lub placówek.

W zakresie awansu zawodowego nauczycieli

  • opracowuje wieloletni plan doskonalenia zawodowego nauczycieli (mając na uwadze  program rozwoju szkoły lub placówki i związane z tym potrzeby kadrowe,   plany rozwoju zawodowego poszczególnych nauczycieli oraz  wnioski nauczycieli o dofinansowanie form doskonalenia zawodowego); 
  • zatwierdza plan rozwoju zawodowego nauczyciela ;
  • przydziela opiekuna odbywającemu staż nauczycielowi stażyście i nauczycielowi kontraktowemu;
  • ustala ocenę dorobku zawodowego nauczyciela;
  • powołuje komisję kwalifikacyjną dla nauczycieli ubiegających się o awans na stopień nauczyciela kontraktowego i wchodzi w jej skład jako przewodniczący;
  • wchodzi w skład odpowiednio komisji kwalifikacyjnych i komisji egzaminacyjnych dla nauczycieli ubiegających się o kolejne stopnie awansu;
  • zapewnia nauczycielowi odbywającemu staż warunki do obserwacji zajęć dydaktycznych w szkole, do udziału w formach kształcenia ustawicznego oraz do korzystania z pomocy poradni psychologiczno-pedagogicznych lub innych placówek (obowiązuje od 27 marca 2013 r.);
  • może wyrazić zgodę na odbycie przez nauczyciela dodatkowego stażu w wymiarze 9 miesięcy.

W zakresie nadzoru pedagogicznego (zobacz również podrozdział 11.1.-Zapewnianie jakości kształcenia)

  • sprawuje nadzór pedagogiczny (jeżeli jest nauczycielem; w innym przypadku zadania te wykonuje nauczyciel zajmujący inne stanowisko kierownicze);
  • przeprowadza ewaluację wewnętrzną oraz kontrole wewnętrzne;
  • współdziała z kuratorem oświaty, zewnętrznym organem nadzoru pedagogicznego;
  • uzgadnia przebieg ewaluacji zewnętrznej z osobą upoważnioną do jej przeprowadzenia i udziela jej wszelkich informacji dotyczących pracy szkoły (zapis obowiązuje od 14 czerwca 2013 r.)
  • opracowuje na każdy rok szkolny plan nadzoru pedagogicznego, który przedstawia na zebraniu rady pedagogicznej (zapis obowiązuje od 14 czerwca 2013 r.)

W zakresie pomocy psychologiczno-pedagogicznej

  • organizuje pomoc psychologiczno-pedagogiczną;
  • inicjuje udzielanie pomocy psychologiczno-pedagogicznej;
  • koordynuje udzielanie uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej, w tym ustala formy udzielania tej pomocy, okres ich udzielania oraz wymiar godzin, w którym poszczególne formy będą realizowane;
  • planując udzielanie uczniowi pomocy psychologiczno-pedagogicznej, współpracuje z rodzicami ucznia oraz – w zależności od potrzeb - z innymi nauczycielami, wychowawcami i specjalistami prowadzącymi zajęcia z uczniem.

Powyższe zadania z zakresu pomocy psychologiczno-pedagogicznej weszły w życie z dniem 8 maja 2013 r., na mocy rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej z dnia 30 kwietnia 2013 r. w sprawie zasad udzielania i organizacji pomocy psychologiczno-pedagogicznej w publicznych przedszkolach, szkołach i placówkach.

Wymagania do objęcia stanowiska dyrektora szkoły

Warunki objęcia stanowiska dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki publicznej zostały określone w ustawie z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty i rozporządzeniu Ministra Edukacji Narodowej z dnia 27 października 2009 r. w sprawie wymagań, jakim powinna odpowiadać osoba zajmująca stanowisko dyrektora oraz inne stanowisko kierownicze w poszczególnych typach publicznych szkół i rodzajach publicznych placówek (z późn. zmianami). Stanowisko dyrektora może zajmować osoba zarówno będąca, jak i niebędąca nauczycielem.

Stanowisko dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki publicznej może zajmować nauczyciel mianowany lub dyplomowany (tj. posiadający trzeci lub czwarty z czterech stopni awansu zawodowego; zob. podrozdział 9.2. – Warunki pracy nauczycieli), który spełnia łącznie następujące warunki:

  1. ukończył studia magisterskie i posiada przygotowanie pedagogiczne oraz kwalifikacje do zajmowania stanowiska nauczyciela w danym przedszkolu, szkole lub placówce;
  2. ukończył studia wyższe lub studia podyplomowe z zakresu zarządzania albo kurs kwalifikacyjny z zakresu zarządzania oświatą, prowadzony zgodnie z przepisami w sprawie placówek doskonalenia nauczycieli;
  3. posiada co najmniej pięcioletni staż pracy pedagogicznej na stanowisku nauczyciela lub pięcioletni staż pracy dydaktycznej na stanowisku nauczyciela akademickiego;
  4. uzyskał co najmniej dobrą ocenę pracy w okresie ostatnich pięciu lat pracy lub pozytywną ocenę dorobku zawodowego w okresie ostatniego roku albo – w przypadku nauczyciela akademickiego – pozytywną ocenę pracy w okresie ostatnich czterech lat pracy w uczelni;
  5. spełnia warunki zdrowotne niezbędne do wykonywania pracy na stanowisku kierowniczym;
  6. nie był karany karą dyscyplinarną przewidzianą w odpowiednich przepisach oraz nie toczy się przeciwko niemu postępowanie dyscyplinarne;
  7. nie był skazany prawomocnym wyrokiem za umyślne przestępstwo lub umyślne przestępstwo skarbowe;
  8. nie toczy się przeciwko niemu postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego;
  9. nie był karany zakazem pełnienia funkcji związanych z dysponowaniem środkami publicznymi.

Przepisy zezwalają również na to, by stanowisko dyrektora w określonych typach przedszkoli, szkół lub placówek publicznych zajmował nauczyciel, który nie posiada dyplomu magisterskiego, a ukończył studia pierwszego stopnia lub kolegium nauczycielskie (zgodnie z kwalifikacjami wymaganymi od nauczycieli w poszczególnych typach szkół – zob. też podrozdział 9.2.– Warunki pracy nauczycieli). Pozostałe wymogi są identyczne jak w przypadku nauczycieli z wykształceniem magisterskim.

Stanowisko dyrektora w przedszkolu, szkole lub placówce publicznej może także zajmować osoba niebędąca nauczycielem, która spełnia łącznie następujące warunki:

  1. posiada obywatelstwo polskie, z tym że wymóg ten nie dotyczy obywateli państw członkowskich Unii Europejskiej, państw członkowskich Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) — stron umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym oraz Konfederacji Szwajcarskiej;
  2. ukończyła studia magisterskie;
  3. posiada co najmniej pięcioletni staż pracy, w tym co najmniej dwuletni staż pracy na stanowisku kierowniczym;
  4. ma pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z praw publicznych;
  5. nie toczy się przeciw niej postępowanie o przestępstwo ścigane z oskarżenia publicznego lub postępowanie dyscyplinarne;
  6. spełnia wymagania określone wyżej w punktach 2, 5, 7 i 9 w odniesieniu do nauczycieli-dyrektorów.

Wspomniane w wymaganiach kursy zarządzania oświatą trwają na ogół ponad 200 godzin i obejmują m.in. następujące zagadnienia: ogólna teoria organizacji i zarządzania, prawo oświatowe, kierowanie zmianą, psychologia w kierowaniu placówką oświatową, zarządzanie jakością i mierzenie jakości pracy placówki, placówka w środowisku lokalnym, szkolny program wychowania, organizacja procesu pedagogicznego oraz projektowanie programu placówki oświatowej. Program przewiduje także praktyki kierownicze.

Przepisy nie określają wymogów dotyczących stanowiska dyrektora w przedszkolach, szkołach i placówkach niepublicznych. Wymogi te określa organ prowadzący przedszkole, szkołę lub placówkę niepubliczną w regulacjach wewnętrznych. Mogą one być identyczne z wymogami dla dyrektorów w sektorze publicznym.

Warunki pracy

Rekrutacja

Dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki publicznej powołuje na podstawie aktu administracyjnego organ prowadzący przedszkole, szkołę lub placówkę (zob. też podrozdziały 2.6. – Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym oraz 2.7. - Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym i/lub instytucjonalnym). W przypadku powoływania na stanowisko dyrektora osoby, która nie jest nauczycielem, organ prowadzący jest dodatkowo zobowiązany do zasięgnięcia opinii organu sprawującego zewnętrzny nadzór pedagogiczny (kuratora oświaty).

Kandydata wyłania się w drodze otwartego konkursu, ogłaszanego przez organ prowadzący. Organ prowadzący tworzy komisję konkursową, która składa się z przedstawicieli organu prowadzącego (3 osoby), organu sprawującego nadzór pedagogiczny (kuratora oświaty) (2 osoby) oraz rady pedagogicznej, rady rodziców i zakładowych organizacji związkowych (po jednej osobie). Łączna liczba przedstawicieli organu prowadzącego i organu sprawującego nadzór pedagogiczny nie może być mniejsza niż liczba pozostałych przedstawicieli, chodzi bowiem o to, aby większość w komisji miały organy odpowiedzialne za jakość pracy szkoły. Komisja przeprowadza rozmowę z kandydatami spełniającymi kryteria formalne, podczas której ocenia się przede wszystkim przedstawioną przez nich koncepcję funkcjonowania i rozwoju przedszkola, szkoły lub placówki. Jeżeli w postępowaniu konkursowym nie stwierdzono nieprawidłowości, organ prowadzący zatwierdza konkurs i wyłonionego kandydata

Dyrektorzy przedszkoli, szkół i placówek niepublicznych nie muszą być powoływani w drodze konkursu, a odpowiednie procedury są określone w regulacjach wewnętrznych.

Zgodnie z przepisami stanowisko dyrektora przedszkola, szkoły lub placówki publicznej powierza się na 5 lat szkolnych, ale w uzasadnionych przypadkach dyrektora można powołać na krótszy okres – co najmniej jeden rok szkolny. Po upływie tego okresu organ prowadzący, po zasięgnięciu opinii rady przedszkola, szkoły lub placówki i rady pedagogicznej, może przedłużać zatrudnienie dyrektora na tym stanowisku na kolejne pięcioletnie lub krótsze okresy. Przepisy nie regulują tych kwestii w odniesieniu do przedszkoli, szkół i placówek niepublicznych.

Odwołanie

Dyrektor przedszkola, szkoły lub placówki publicznej może zostać odwołany przez organ prowadzący w przypadku:

  • złożenia przez dyrektora rezygnacji,
  • ustalenia we współpracy z organem nadzoru pedagogicznego negatywnej oceny pracy lub negatywnej oceny wykonywania zadań związanych z zarządzaniem środkami finansowymi lub przestrzeganiem przepisów prawnych:
  • złożenia przez organ nadzoru pedagogicznego wniosku o odwołanie, jeśli dyrektor nie usunął w terminie wyznaczonym przez organ nadzoru uchybień w przestrzeganiu przepisów prawnych.

W sektorze niepublicznym warunki odwoływania dyrektorów są określone w wewnętrznych regulacjach przedszkoli, szkół i placówek.

Czas pracy

W sektorze publicznym czas pracy nauczyciela-dyrektora jest uregulowany w ustawie z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, a w przypadku dyrektora, który nie jest nauczycielem, w przepisach powszechnie obowiązującego Kodeksu Pracy. Zgodnie z Kartą Nauczyciela czas pracy nauczyciela zatrudnionego w pełnym wymiarze godzin nie może przekraczać 40 godzin tygodniowo. Dyrektorowi, który jest nauczycielem, obniża się określony w przepisach tygodniowy obowiązkowy wymiar zajęć (np. 18 godzin lekcyjnych w szkole podstawowej i średniej) w zależności od wielkości i typu szkoły oraz warunków pracy lub zwalnia się go z obowiązku prowadzenia zajęć. Na przykład dyrektor filii szkoły liczącej do 4 oddziałów (klas) jest zobowiązany do przeprowadzenia w tygodniu 12 godzin lekcyjnych. W szkole liczącej 17 i więcej oddziałów (klas) dyrektor prowadzi tylko 3 lekcje tygodniowo. Uprawnienia urlopowe są takie same jak w przypadku pozostałych nauczycieli (zob. podrozdział 9.2. – Warunki pracy nauczycieli).

Z kolei zgodnie z Kodeksem Pracy, mającym zastosowanie do dyrektora, który nie jest nauczycielem, czas pracy nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin w pięciodniowym tygodniu pracy. Jednak osoby zajmujące stanowiska kierownicze są w razie konieczności zobowiązane do pracy bez dodatkowego wynagrodzenia poza normalnymi godzinami pracy. Ta grupa dyrektorów ma takie same uprawnienia urlopowe jak pozostali pracownicy objęci Kodeksem Pracy.

W sektorze niepublicznym przepisy Kodeksu Pracy mają zastosowanie zarówno do dyrektorów, którzy są nauczycielami, jak i tych, którzy nie są nauczycielami. W praktyce większość przedszkoli, szkół i placówek niepublicznych stosuje rozwiązania zbliżone do obowiązujących w sektorze publicznym.

Wynagrodzenia

Podobnie jak w przypadku czasu pracy, kwestię wynagrodzeń dla dyrektorów przedszkoli, szkół i placówek publicznych regulują odmienne przepisy w zależności od tego, czy są oni lub nie są nauczycielami. Wynagrodzenia dyrektorów-nauczycieli określa się zgodnie z przepisami dotyczącymi pozostałych nauczycieli (m.in. ustawa Karta Nauczyciela i rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 31 stycznia 2005 r. w sprawie wysokości minimalnych stawek wynagrodzenia zasadniczego nauczycieli, ogólnych warunków przyznawania dodatków do wynagrodzenia zasadniczego oraz wynagradzania za pracę w dniu wolnym od pracy (z późn. zmianami).

Na pensję dyrektora składa się wynagrodzenie zasadnicze i dodatki (m.in. dodatek funkcyjny i dodatek za wysługę lat) oraz ewentualnie wynagrodzenie za godziny nadliczbowe i doraźne zastępstwa, nagrody oraz inne świadczenia. Minimalne stawki wynagrodzenia zasadniczego, uwzględniające stopnie awansu zawodowego nauczyciela (zob. podrozdział 9.2. ), poziom wykształcenia i wymiar zajęć, są corocznie określane w rozporządzeniu ministra, a konkretną stawkę dyrektor negocjuje z organem prowadzącym dane przedszkole, szkołę lub placówkę.

Wynagrodzenia dyrektorów, którzy nie są nauczycielami, są ustalane zgodnie z ustawą z dnia 21 listopada 2008 r. o pracownikach samorządowych i rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie wynagradzania pracowników samorządowych, z późn. zmianami (dyrektorów zatrudnia organ prowadzący, którym dla zdecydowanej większości przedszkoli, szkół i placówek publicznych jest jednostka samorządu terytorialnego; zob. też podrozdziały 2.6. – Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym oraz 2.7. - Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym i/lub instytucjonalnym) W tym przypadku na wynagrodzenie dyrektora składa się wynagrodzenie zasadnicze, dodatek funkcyjny oraz ewentualnie dodatek specjalny za staż pracy i z tytułu okresowego zwiększenia obowiązków lub określonych warunków pracy.

W roku szkolnym 2014/2015 roczne wynagrodzenia statutowe brutto dyrektorów szkół (wykwalifikowanych dyrektorów zatrudnionych na pełnym etacie w szkołach publicznych) wynosiły:


Minimalne Maksymalne
Dyrektorzy przedszkoli 29 015 PLN (6 790 EUR) 38 054 PLN (8 905 EUR)
Dyrektorzy szkół podstawowych 29 015 PLN (6 790 EUR) 38 054 PLN (8 905 EUR)
Dyrektorzy gimnazjów 32 910 PLN (7 701 EUR) 43 390 PLN (10 154 EUR)
Dyrektorzy szkół ponadgimnazjalnych 37 606 PLN (8 800 EUR) 49 666 PLN (11 623 EUR)

Informacje dot. zarobków dyrektorów szkół znajdują się w corocznie aktualizowanej przez krajowe biura Eurydice publikacji internetowej “Teachers' and School Heads' Salaries and Allowances in Europe":

http://eacea.ec.europa.eu/education/eurydice/documents/facts_and_figures/188EN.pdf

W sektorze niepublicznym wysokość wynagrodzeń dyrektorów, niezależnie od tego, czy są lub nie są nauczycielami, ustala pracodawca (organ prowadzący przedszkole, szkołę lub placówkę) zgodnie z przepisami Kodeksu Pracy.

Awans zawodowy

Dyrektorzy, którzy są nauczycielami, uzyskują kolejne stopnie awansu zawodowego nauczycieli zgodnie z zasadami dotyczącymi pozostałych nauczycieli (zob. podrozdział 9.2. – Warunki pracy nauczycieli).

Uprawnienia emerytalne

Dyrektorzy przedszkoli, szkół i placówek publicznych, którzy są nauczycielami, mają takie same uprawnienia emerytalne (Ustawa z dnia 22 maja 2009 r. o nauczycielskich świadczeniach kompensacyjnych, z późn. zmianami) jak pozostali nauczyciele (zob. podrozdział 9.2. – Warunki pracy nauczycieli), natomiast dyrektorzy w sektorze publicznym, którzy nie są nauczycielami, oraz dyrektorzy w sektorze niepublicznym podlegają przepisom emerytalnym Kodeksu Pracy i innym powszechnie obowiązującym przepisom emerytalnym.

Ocena

Praca dyrektora podlega ocenie. Podobnie jak w przypadku nauczycieli (zob. podrozdział 11.1 – Zapewnianie jakości kształcenia) ocena pracy dyrektora może zostać przeprowadzona w każdym czasie, nie wcześniej jednak niż po upływie roku od poprzedniej oceny pracy lub – jeśli dyrektor jest nauczycielem i ubiegał się o wyższy stopień awansu zawodowego – od poprzedniej oceny dorobku zawodowego. Z wnioskiem o ocenę może wystąpić sam dyrektor, organ prowadzący przedszkole, szkołę lub placówkę, organ sprawujący nadzór pedagogiczny, rada przedszkola, szkoły lub placówki bądź rada rodziców. Ocena pracy obejmuje następujące obszary: planowanie i organizowanie procesu dydaktycznego, wychowawczego i opiekuńczego; kierowanie zespołem ludzkim, a w szczególności zadania związane z nadzorem pedagogicznym; realizacja zadań określonych w przepisach dla dyrektorów oraz zadań dydaktycznych, wychowawczych i opiekuńczych określonych w przepisach dla nauczycieli (jeżeli dyrektor jest nauczycielem); rozwój zawodowy oraz jakość i efekty pracy. W ocenie pracy uwzględnia się wyniki nadzoru pedagogicznego oraz wyniki egzaminów zewnętrznych danej szkoły. Zależnie od obszaru, oceny pracy dokonuje organ prowadzący przedszkole, szkołę lub placówkę i/lub organ sprawujący nadzór pedagogiczny (kurator oświaty). Podobnie jak w przypadku nauczycieli ocena kończy się stwierdzeniem uogólniającym: ocena wyróżniająca, dobra lub negatywna. Dyrektor może odwołać się od oceny swej pracy. Odwołania rozpatruje zespół powołany przez organ prowadzący przedszkole, szkołę lub placówkę, w którego skład wchodzą przedstawiciele organu prowadzącego, organu nadzoru pedagogicznego, rady przedszkola, szkoły lub placówki bądź rady rodziców oraz – na wniosek dyrektora – nauczyciel-doradca metodyczny i przedstawiciel organizacji związkowej.

Doskonalenie zawodowe

Podobnie jak nauczyciele, dyrektorzy przedszkoli, szkół i placówek nie są zobowiązani przepisami do doskonalenia zawodowego, ale – jak wspomniano wyżej – rozwój zawodowy uwzględnia się w ocenie pracy dyrektora. Szkolenia i inne formy doskonalenia zawodowego dla dyrektorów organizują placówki doskonalenia zawodowego nauczycieli i placówki kształcenia ustawicznego, uczelnie oraz inne instytucje edukacyjne i szkoleniowe.