This page was last modified on 29 October 2015, at 12:12.

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

System zarządzania uczelnią jest określony w przepisach ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (znowelizowane przepisy weszły w życie 1 października 2011 r.). Najważniejszą rolę w zarządzaniu uczelnią pełnią jej organy kolegialne i jednoosobowe (informacje o zarządzaniu uczelniami w podrozdziale 2.7. - Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym i/lub instytucjonalnym). Jednoosobowymi organami uczelni publicznych i niepublicznych są rektor i kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych. Kierownikiem podstawowej jednostki jest dziekan, jeżeli podstawową jednostkę stanowi wydział. W uczelniach niepublicznych można oprócz rektora utworzyć inny organ jednoosobowy. Ponadto w uczelniach publicznych funkcje kierownicze pełnią prorektor i zastępca kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej (prodziekan w przypadku wydziału). W administracji uczelni publicznych istnieją również stanowiska kanclerza i kwestora, a w uczelni niepublicznej rozwiązania w zakresie zarządzania sprawami administracyjnymi są określone w statucie i regulaminie organizacyjnym.

Obowiązki i kompetencje oraz wymagania kwalifikacyjne i ogólne zasady powoływania rektora przedstawiono poniżej, w rozdziale zat. „Warunki do objęcia stanowiska rektora” .

Zgodnie z ostatnią nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, prorektorzy w uczelniach publicznych są powoływani w drodze wyborów lub konkursu (przed ostatnią nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wyłącznie w drodze wyborów). Liczbę i sposób powoływania prorektorów oraz szczegółowe wymagania kwalifikacyjne określa statut uczelni. Procedury wyborów i konkursu są również określone w statucie, ale w przypadku wyborów uczelnie są zobowiązane do przestrzegania pewnych zasad, dotyczących m.in. składu organu dokonującego wyboru (co najmniej 20% przedstawicieli studentów i doktorantów), które są zawarte w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym. Jedynym ogólnym ustawowym warunkiem pełnienia funkcji prorektora jest zatrudnienie w danej uczelni jako podstawowym miejscu pracy. Ponadto kandydat na prorektora do spraw studenckich musi zostać zaakceptowany przez większość przedstawicieli studentów i doktorantów w organie dokonującym wyboru lub organie rozstrzygającym konkurs. Prorektorzy są powoływani na czteroletnią kadencję, podobnie jak pozostałe władze uczelni, i mogą pełnić tę funkcję maksymalnie przez dwie kolejne kadencje. Zakres obowiązków i kompetencji prorektorów ustala rektor. Prorektor powołany w drodze wyboru może zostać odwołany przez organ, który dokonał wyboru, bezwzględną większością głosów w obecności co najmniej dwóch trzecich statutowego składu tego organu. Prorektora powołanego w drodze konkursu może odwołać senat kwalifikowaną większością dwóch trzecich swego statutowego składu. Wniosek o odwołanie prorektora może zostać zgłoszony przez rektora. W przypadku prorektora ds. studenckich pisemny wniosek może także zostać złożony przez co najmniej trzy czwarte przedstawicieli studentów i doktorantów, którzy wchodzą w skład senatu.

W uczelniach niepublicznych organy jednoosobowe i ich zastępców, włącznie z prorektorami (jeśli ta funkcja jest przewidziana w statucie uczelni) powołuje i odwołuje założyciel uczelni lub organ wskazany w statucie, po zasięgnięciu opinii senatu uczelni. Założyciel jest zobowiązany do zwołania posiedzenia senatu w celu zasięgnięciu opinii w sprawie powołania i odwołania organów jednoosobowych i ich zastępców.

Podobnie jak prorektorzy, kierownicy podstawowych jednostek organizacyjnych i ich zastępcy w uczelniach publicznych są powoływani w drodze wyboru lub konkursu na czteroletnią kadencję, a funkcję tę mogą pełnić maksymalnie przez dwie kadencje. Wymagania kwalifikacyjne dla kierowników i ich zastępców oraz liczbę zastępców określa statut uczelni. Procedury wyborów i konkursu są określone w statucie uczelni, przy czym w przypadku wyborów procedura musi uwzględniać pewne ogólne zasady zawarte w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym, które dotyczą m.in. składu organu dokonującego wyboru (co najmniej 20% przedstawicieli studentów i doktorantów). Jedynym ogólnym ustawowym warunkiem pełnienia funkcji kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej i jego zastępcy jest zatrudnienie w danej uczelni jako podstawowym miejscu pracy, a w przypadku zastępcy (pro-dziekana) ds. studenckich – również zgoda organu samorządu studenckiego lub samorządu doktorantów. Kompetencje kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej określa statut uczelni. Jednak zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym, do jego kompetencji należy w szczególności opracowywanie strategii rozwoju jednostki zgodnej ze strategią rozwoju uczelni. Od decyzji kierownika można odwołać się do rektora, który ma prawo uchylić decyzję kierownika, jeśli jest ona sprzeczna z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym lub wewnętrznymi regulacjami uczelni bądź narusza ważny interes uczelni.

W odniesieniu do kierowników podstawowych jednostek organizacyjnych w uczelniach niepublicznych obowiązują te same przepisy co w przypadku prorektora (zob. wyżej).

Kanclerz uczelni publicznej kieruje jej administracją i gospodarką w zakresie określonym przez statut oraz rektora. Kanclerz jest zatrudniany przez rektora po zasięgnięciu opinii senatu i odpowiada za swoją działalność przed rektorem. Kwestor uczelni publicznej pełni funkcję głównego księgowego i jest zastępcą kanclerza. Obowiązki i uprawnienia kwestora jako głównego księgowego są uregulowane w odrębnych przepisach. Kwestora uczelni publicznej powołuje i odwołuje rektor na wniosek kanclerza. Zarówno kanclerz, jak i kwestor uczestniczą w posiedzeniach senatu uczelni z głosem doradczym.

Warunki do objęcia stanowiska rektora

Zgodnie z ustawą Prawo o szkolnictwie wyższym rektor uczelni, zarówno publicznej, jak i niepublicznej, kieruje jej działalnością, reprezentuje ją na zewnątrz i jest przełożonym pracowników, studentów i doktorantów uczelni. Rektor opracowuje również i realizuje strategię rozwoju uczelni, uchwalaną przez organ kolegialny wskazany w statucie. Rektor uczelni publicznej podejmuje decyzje we wszystkich sprawach dotyczących uczelni, z wyjątkiem spraw zastrzeżonych w przepisach do kompetencji innych organów uczelni lub innych osób pełniących funkcje kierownicze. W szczególności rektor:

  1. podejmuje decyzje dotyczące mienia i gospodarki uczelni do wysokości określonej w przepisach (równowartość 250 000 euro);
  2. sprawuje nadzór nad działalnością dydaktyczną i badawczą uczelni;
  3. sprawuje nadzór nad wdrożeniem i doskonaleniem uczelnianego systemu zapewniania jakości kształcenia;
  4. sprawuje nadzór nad administracją i gospodarką uczelni;
  5. dba o przestrzeganie prawa oraz zapewnienie bezpieczeństwa na terenie uczelni;
  6. określa zakres obowiązków prorektorów.

Rektor uczelni jest również przewodniczącym senatu. Rektor uczelni publicznej (i niepublicznej, jeśli jest to zgodne z jej statutem) ma prawo zawiesić wykonanie uchwały senatu, która narusza przepisy ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym bądź statutu uczelni lub narusza ważny interes uczelni.

Podobnie jak w uczelni publicznej, rektor uczelni niepublicznej sprawuje nadzór nad działalnością dydaktyczną i badawczą uczelni oraz dba o przestrzeganie prawa i bezpieczeństwo na terenie uczelni, a także odpowiada za inne sprawy określone w statucie uczelni. Natomiast obowiązki i kompetencje decyzyjne związane z mieniem uczelni oraz nadzorem nad administracją i gospodarką uczelni, za które w uczelni publicznej odpowiada rektor, mogą zostać przekazane innemu organu jednoosobowemu uczelni niepublicznej, jeśli jest przewidziany w jej statucie.

Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego ma prawo unieważniać decyzje rektora (z wyjątkiem decyzji administracyjnych) w przypadku, gdy są one niezgodne z przepisami lub statutem uczelni. Rektor może odwołać się od rozstrzygnięcia ministra do właściwego sądu administracyjnego.

Ogólne wymagania kwalifikacyjne, jakie musi spełniać rektor, zostały określone w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym. Obejmują one wyłącznie wymogi akademickie i związane z zatrudnieniem, a nie odnoszą się do formalnych kwalifikacji czy doświadczenia w zakresie zarządzania. Rektorem uczelni może być osoba, która posiada co najmniej stopień naukowy doktora (przed ostatnią nowelizacją ustawy - tytuł profesora lub stopień doktora habilitowanego) i jest zatrudniona w danej uczelni jako podstawowym miejscu pracy. Szczegółowe wymagania kwalifikacyjne określa statut uczelni.

Rektor uczelni publicznej jest powoływany w drodze wyborów lub konkursu (przed ostatnią nowelizacją ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym wyłącznie w drodze wyborów). Podobnie jak w przypadku prorektora, sposób powołania rektora oraz szczegółowe procedury wyboru i konkursu są określone w statucie uczelni, przy czym w przypadku wyborów procedura musi uwzględniać pewne zasady zawarte w ustawie Prawo o szkolnictwie wyższym, które dotyczą m.in. składu organu, który dokonuje wyboru (co najmniej 20% przedstawicieli studentów i doktorantów). Podobnie jak pozostałe władze uczelni publicznej, rektor uczelni publicznej jest powoływany na czteroletnią kadencję i może pełnić tę funkcję maksymalnie przez dwie kolejne kadencje. Rektor powołany w drodze wyboru może zostać odwołany przez organ, który dokonał wyboru, większością co najmniej trzech czwartych głosów, w obecności co najmniej dwóch trzecich jego statutowego składu. Rektora powołanego w drodze konkursu może odwołać senat kwalifikowaną większością dwóch trzecich swego statutowego składu. Wniosek o odwołanie rektora może zostać zgłoszony przez co najmniej połowę statutowego składu senatu.

Rektora uczelni niepublicznej powołuje i odwołuje jej założyciel lub organ wskazany w statucie, po zasięgnięciu opinii senatu uczelni. Założyciel jest zobowiązany do zwołania posiedzenia senatu w celu zasięgnięcia opinii w sprawie powołania i odwołania rektora. Szczegółowe procedury są określone w statucie uczelni.

Ponadto, w przypadku stwierdzenia, że rektor uczelni publicznej lub niepublicznej naruszył w sposób istotny przepisy prawa lub statut uczelni, Minister Nauki i Szkolnictwa Wyższego może wystąpić do senatu uczelni z wnioskiem o odwołanie rektora i zawiesić go w pełnieniu tej funkcji do czasu rozpatrzenia wniosku. Po zaopiniowaniu wniosku senat przekazuje wniosek ministra organowi uczelni publicznej lub niepublicznej, który jest uprawniony do odwołania rektora, bądź założycielowi uczelni niepublicznej, jeżeli jest on uprawniony do odwołania rektora. W przypadku rażącego naruszenia prawa minister może odwołać rektora po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego (wybieralnego organu przedstawicielskiego szkolnictwa wyższego) oraz Konferencji Rektorów Akademickich Szkół Polskich lub Konferencji Rektorów Zawodowych Szkół Polskich i wyznaczyć termin powołania nowego rektora.