This page was last modified on 5 April 2016, at 13:03.

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Szkoły podstawowe dla dorosłych

  • Przeznaczone dla osób, które ukończyły 18. lat lub ukończą 18. lat w roku kalendarzowym, w którym podejmują naukę na etapie szkoły podstawowej.
  • We wrześniu 2014 r. funkcjonowały w Polsce tylko 3 szkoły podstawowe dla dorosłych. Od 2010 roku liczba uczniów tych szkół systematycznie spada – w 2010 roku było ich 237, rok później 233 a w 2012 - 104 a w 2013 - 77. Chociaż dzięki kształceniu formalnemu w szkołach zlikwidowano zjawisko analfabetyzmu wśród dorosłych, to jakość uzyskanych efektów uczenia się jest na niskim poziomie, na co wskazują wyniki badania PIAAC.

Gimnazja dla dorosłych

  • Przeznaczone dla osób, które ukończyły 18 lat lub ukończą 18 lat w roku kalendarzowym, w którym podejmują naukę na etapie gimnazjum i ukończyli sześcioletnią szkołę podstawową albo klasę szóstą lub siódmą ośmioletniej szkoły podstawowej.
  • Umożliwiają zdobycie świadectwa ukończenia szkoły gimnazjum i przygotowanie do egzaminu gimnazjalnego.
  • W szczególnych przypadkach do szkoły podstawowej dla dorosłych można przyjąć osoby niepełnoletnie, w wieku co najmniej 15 lat, o ile wskazują na to opóźnienia w nauce lub inne przeszkody w ukończeniu szkoły podstawowej dla dzieci i młodzieży. W roku szkolnym 2012/2013 w szkołach podstawowych dla dorosłych kształciło ok. 8% uczniów w wieku co najwyżej 18 lat (Tabl. III.25).

Rysunek 3. Liczba gimnazjów dla dorosłych w latach 2010-2013

Polska adult03.jpg

Źródło: GUS BDL, dostęp: 05.2015

Rysunek 4. Liczba gimnazjów dla dorosłych – przekrój wojewódzki (rok szkolny 2013/2014)

Poland adult04.jpg


Źródło: GUS BDL, dostęp: 05.2015

  • W roku szkolnym 2013/2014 roku w Polsce działało 200 gimnazjów dla dorosłych, w których kształciło się 14 555 uczniów, w tym 29% stanowiły kobiety. Większość, bo 57% uczniów kształciło się zaocznie. W tym samym roku, szkoły podstawowe dla dorosłych opuściło 4380 absolwentów, w tym 31% kobiet (Tabl. IV.22).
  • Większość (54%) gimnazjów dla dorosłych to placówki niepubliczne.

Rysunek 5. Uczniowie w gimnazjach dla dorosłych w latach 2010-2013

Polska adult05.jpg

Źródło: GUS BDL, dostęp: 05.2015

Szkoły ponadgimnazjalne dla dorosłych

Z dniem 31 sierpnia 2015 roku wchodzą w życie istotne zmiany w ustroju szkół ponadgimnazjalnych – ich podstawą była nowelizacja ustawy o systemie oświaty z 19 sierpnia 2011 roku. Zmiany te objęły dotychczasowe typy szkół dla dorosłych, które mają zostać przekształcone w licea ogólnokształcące dla dorosłych. Edukacja zawodowa osób dorosłych będzie odbywać się z wykorzystaniem nowowprowadzonych form pozaszkolnych – kwalifikacyjnych kursów zawodowych oraz kursów umiejętności zawodowych. Dorośli z wykształceniem średnim mają natomiast dalej możliwość zdobywania wybranych kwalifikacji zawodowych w szkołach policealnych.

Tabela 3. Harmonogram wygaszania dotychczasowych szkół ponadgimnazjalnych dla dorosłych


Data zamknięcia naboru do klas pierwszych
Uczniowie i absolwenci w roku szkolnym 2013/2014
Termin zamknięcie szkoły lub przekształcenia jej w liceum dla dorosłych
Zasadnicza szkoła zawodowa dla dorosłych
1 września 2012
1169 uczniów w 80 szkołach; 1614 absolwentów, w tym 37% kobiet
31 sierpnia 2015
Technikum dla dorosłych
1 września 2012
2 539 uczniów w 89 szkołach; 818 absolwentów, w tym 27% kobiet
31 sierpnia 2015
Technikum uzupełniające dla dorosłych
1 września 2013
16 934 uczniów w 485 szkołach; 7 339 absolwentów, w tym 27% kobiet
31 sierpnia 2015
Uzupełniające liceum ogólnokształcące dla dorosłych
1 września 2012
6 281 uczniów w 329 szkołach; 26 059 absolwentów, w tym 52% kobiet
31 sierpnia 2015

Źródło: GUS BDL, dostęp: 05.2015

Zgodnie z art. 9 przywoływanej nowelizacji, w liceach ogólnokształcących dla dorosłych, które powstaną w wyniku przekształcenia wymienionych wyżej typów szkół, uczniowie będą mogli kontynuować naukę w dotychczasowych klasach, aż do całkowitego wygaszenia ich cykli kształcenia.

Licea ogólnokształcące dla dorosłych

  • Przeznaczone dla pełnoletnich absolwentów gimnazjów, którym umożliwia:
    • uzyskanie wykształcenia średniego (wraz ze świadectwem ukończenia szkoły) umożliwiającego dalsze kształcenie w szkole policealnej,
    • przygotowanie do zdawania egzaminu maturalnego i, po zdaniu matury, dalsze kształcenie w szkołach wyższych.
  • W wyniku wprowadzenia reformy ustroju szkół ponadgimnazjalnych, od końca sierpnia 2015 roku, licea dla dorosłych pozostaną głównym typem szkół przeznaczonych dla osób dorosłych.

Rysunek 6. Liczba liceów ogólnokształcących dla dorosłych w latach 2010-2013

Polska adult06.jpg

Rysunek 7. Liczba liceów ogólnokształcących dla dorosłych – przekrój wojewódzki (rok szkolny 2013/2014)

Poland adult07.jpg

Źródło: GUS BDL, dostęp: 05.2015

  • W roku szkolnym 2013/2014 w Polsce działały 1693 licea dla dorosłych, w których kształciło się 197 621 uczniów – 93% z nich kształciło się w trybie zaocznym. W tym samym roku licea dla dorosłych opuściło 28 818 absolwentów, w tym 53% kobiet (Tabl.V.3.17).

Rysunek 8. Uczniowie liceów ogólnokształcących dla dorosłych w latach 2010-2013

Polska adult08.jpg

Źródło: GUS BDL, dostęp: 05.2015

  • Zdawalność egzaminów maturalnych wśród absolwentów liceów dla dorosłych kształtuje sie na poziomie 45%. Jednak głównym problemem jest niska przystępowalność do tego egzaminu– tylko 36% absolwentów, którzy ukończyli naukę w liceach dla dorosłych w roku szkolnym 2012/2013 zdecydowało się zdawać egzamin dojrzałości. Jak wynika z poniższego wykresu odsetek ten jest wyraźnie zróżnicowany regionalnie.

Rysunek 9. Przystępowanie do egzaminu dojrzałości i zdawalność egzaminu wśród absolwentów liceów dla dorosłych (rok szkolny 2013/2014)

Polska adult09.jpg

Źródło: GUS BDL, dostęp: 05.2015

Szkoły policealne dla dorosłych

  • Przeznaczone dla osób z wykształceniem średnim, którym umożliwia:
    • uzyskanie dyplomu potwierdzającego kwalifikacje zawodowe po zdaniu egzaminów potwierdzających kwalifikacje w wybranych zawodach – na poziomie technika.
    • Do rozpoczęcia nauki w szkole policealnej nie jest wymagane świadectwo dojrzałości – potwierdzeniem uzyskania wykształcenia średniego jest świadectwo ukończenia szkoły średniej.
  • W roku szkolnym 2013/2014 roku w Polsce działało 1 967 szkół policealnych dla dorosłych, w których kształciło się 237 921 uczniów. Większość, bo aż 70% szkół policealnych dla dorosłych stanowią szkoły niepubliczne o uprawnieniach szkół publicznych; 20% to podmioty publiczne a pozostałe 10% to szkoły niepubliczne. W tym samym roku szkoły policealne dla dorosłych opuściło 75 173 absolwentów, w tym 69% kobiet.

Rysunek 10. Liczba szkół policealnych dla dorosłych w latach 2010-2013

Polska adult10.jpg


Rysunek 11. Liczba szkół policealnych* dla dorosłych – przekrój wojewódzki (rok szkolny 2013/2014)

Poland adult11.jpg

Źródło: GUS BDL, dostęp: 05.2015 *Łącznie z kolegiami nauczycielskimi, nauczycielskimi kolegiami języków obcych (w likwidacji) i kolegiami pracowników służb społecznych (w statystyce publicznej szkoły te zalicza się do szkół policealnych ).


Rysunek 12. Uczniowie szkół policealnych* dla dorosłych w latach 2010-2013

Polska adult12.jpg

Źródło: GUS BDL, dostęp: 05.2015 *Łącznie z kolegiami nauczycielskimi, nauczycielskimi kolegiami języków obcych (w likwidacji) i kolegiami pracowników służb społecznych (w statystyce publicznej szkoły te zalicza się do szkół policealnych ).

Publiczne placówki prowadzące kształcenie ustawiczne dla dorosłych

Działanie publicznych placówek prowadzących kształcenie ustawiczne dla dorosłych regulują:

W poniższej tabeli opisano zakres działalności czterech podstawowych typów omawianych instytucji:

Tabela 4. Publiczne placówki prowadzące kształcenia ustawicznego dla dorosłych

Typ placówki Zakres działalności Formy kształcenia ustawicznego dorosłych
Centra Kształcenia Ustawicznego (CKU) * Wedle informacji SIO w Polsce działa 176 CKU (stan na 30 września 2014).
  • Prowadzi kwalifikacyjne kursy zawodowe, kursy umiejętności zawodowych, kursy kompetencji ogólnych oraz inne kursy.
  • Realizuje kształcenie ustawiczne w szkołach dla dorosłych wchodzących w skład CKU.
  • Prowadzi działania z zakresu poradnictwa i informacji zawodowej,
  • Współpracuje z pracodawcami i ich organizacjami, urzędami pracy oraz krajowymi bądź zagranicznymi ośrodkami prowadzącymi kształcenie ustawiczne.


kwalifikacyjne kursy zawodowe, kursy umiejętności zawodowych, kursy kompetencji ogólnych oraz inne kursy kształcenia w szkołach dla dorosłych wchodzących w skład CKU
Centra Kształcenia Praktycznego


* Wedle informacji SIO w Polsce działa 156 CKP (stan na 30 września 2014).
  • Prowadzi kwalifikacyjne kursy zawodowe, kursy umiejętności zawodowych, kursy kompetencji ogólnych oraz inne kursy.
  • Prowadzi zajęcia praktyczne dla uczniów szkół prowadzących kształcenie zawodowe,
  • Prowadzi zajęcia uzupełniające dla młodocianych pracowników.
  • Współpracuje z pracodawcami, urzędami pracy oraz innymi podmiotami prowadzącymi kształcenie zawodowe.
  • Współpracuje z placówkami doskonalenia nauczycieli w zakresie wspierania nauczycieli kształcenia zawodowego.


kwalifikacyjne kursy zawodowe, kursy umiejętności zawodowych, kursy kompetencji ogólnych oraz inne kursy
Ośrodki Dokształcania i Doskonalenia Zawodowego * Wedle informacji SIO w Polsce działa 352 ODDZ (stan na 30 września 2014).
  • Prowadzi kwalifikacyjne kursy zawodowe, kursy umiejętności zawodowych, kursy kompetencji ogólnych oraz inne kursy.
  • Dodatkowo mogą prowadzić turnusy dokształcania teoretycznego młodocianych pracowników.
  • Współpracuje z pracodawcami, urzędami pracy oraz innymi podmiotami prowadzącymi kształcenie zawodowe.


kwalifikacyjne kursy zawodowe, kursy umiejętności zawodowych, kursy kompetencji ogólnych oraz inne kursy
Centra Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego (CKZiU) Nowy typ jednostki kształcenia ustawicznego ustanowiony nowelizacją ustawy o systemie oświaty z dnia 19 sierpnia 2011. CKZiU mają łączyć w sobie zadania szkół prowadzących kształcenie zawodowe i jednostek prowadzących kształcenie ustawiczne dorosłych – w skład CKZiU wchodzi przynajmniej jeden z wymienionych wyżej typów placówek prowadzących kształcenie ustawiczne ORAZ co najmniej jedna szkoła prowadząca kształcenie zawodowe.


  • Wedle informacji SIO w Polsce działają 93 CKU w zespołach ze szkołami (stan na 30 września 2014).
  • Ma uprawnienia wszystkich jednostek wchodzących w skład CKZiU a ponadto:
    • Prowadzi działania z zakresu poradnictwa i informacji zawodowej,
    • Współpracuje z pracodawcami i organizacjami pracodawców.


kwalifikacyjne kursy zawodowe, kursy umiejętności zawodowych, kursy kompetencji ogólnych oraz inne kursy. Kształcenia w szkołach dla dorosłych wchodzących w skład CKU

Źródło: opracowanie własne.


Rysunek 13. Liczba Centrów Kształcenia Ustawicznego oraz Centrów Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego w 2014 roku- przekrój wojewódzki

Poland adult13.jpg

Źródło: dane identyfikacyjne szkół i placówek według danych SIO z 30 września 2014r.

Rysunek 14. Liczba Centrów Kształcenia Praktycznego w 2014 roku - przekrój wojewódzki

Poland adult14.jpg

Źródło: dane identyfikacyjne szkół i placówek według danych SIO z 30 września 2014r.

Rysunek 15. Liczba Ośrodków Dokształcania i Doskonalenia Zawodowego w 2014 roku - przekrój wojewódzki

Polska adult15.jpg

Źródło: dane identyfikacyjne szkół i placówek według danych SIO z 30 września 2014r.

Kwalifikacyjne kursy zawodowe mogą organizować szkoły, instytucje i placówki publiczne i niepubliczne. Poszerzyły one bazę instytucji realizujących zadania oświatowe.

Wedle danych Systemu Informacji Oświatowej w Polsce działa również 2053 niepublicznych placówek kształcenia ustawicznego i praktycznego.


Rysunek 16. Liczba niepublicznych placówek kształcenia ustawicznego i praktycznego w 2014 roku - przekrój wojewódzki

Poland adult16.jpg

Źródło: dane identyfikacyjne szkół i placówek według danych SIO z 30 września 2014r.


Instytucje szkoleniowe

Instytucje szkoleniowe oferujące szkolenia dla bezrobotnych i poszukujących pracy

Najszerszym rejestrem instytucji szkoleniowych oferujących szkolenia dla osób dorosłych w Polsce jest prowadzony na podstawie przepisów Ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy Rejestr Instytucji Szkoleniowych (RIS), które prowadzą szkolenia dla osób bezrobotnych i poszukujących pracy. Każda instytucja szkoleniowa, która jest zainteresowana prowadzeniem takich szkoleń we współpracy z publicznymi służbami zatrudnienia ( tj. w ramach zlecenia finansowanego ze środków publicznych) musi ubiegać się o wpis do RIS we właściwym Wojewódzkim Urzędzie Pracy. Obowiązek prowadzenia i aktualizowania wpisów w RIS sprawia, iż rejestr jest najpełniejszym i najbardziej rzetelnym ze źródeł informacji o instytucjach szkoleniowych kierujących swoją ofertę do osób bezrobotnych i poszukujących pracy.

  • W 2013 w RIS zarejestrowanych było 12 619 instytucji szkoleniowych (13 833 łącznie z oddziałami i filiami), które w 2013 roku złożyły 139 348 ofert szkoleń.
  • Większość, bo 54% to osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą a niemal 28% to stowarzyszenia, fundacje i spółki. Wśród instytucji szkoleniowych zarejestrowanych w RIS dominują małe podmioty:
    • 86% trenerów i wykładowców to osoby zatrudnione w niepełnym wymiarze czasu pracy,
    • Zaledwie 17% zarejestrowanych instytucji szkoleniowych posiada certyfikaty jakości (ISO, standard HACCP, certyfikat dla szkół językowych PASE lub inny znak jakości),
    • Prawie połowa (48%) podmiotów nie posiada własnych sal wykładowych a 27% instytucji zmuszona jest również wynajmować pomieszczenia warsztatowe i wyposażenie.

Pozostałe instytucje szkoleniowe

Rynek firm i instytucji świadczących szkolenia jest bardzo zróżnicowany i wykracza poza te zarejestrowane w RIS. Jednocześnie brak jest jednego rejestru lub bazy zawierającej dane wszystkich podmiotów świadczących usługi szkoleniowe dla dorosłych, poza osobami bezrobotnymi i poszukującymi pracy.

Najambitniejszą, jak dotąd, próbą zbadania rynku usług szkoleniowych jest sondaż firm szkoleniowych realizowany w ramach projektu Bilans Kapitału Ludzkiego realizowanego przez Polską Agencję Rozwoju Przedsiębiorczości oraz Uniwersytet Jagielloński w Krakowie. W raporcie metodologicznym badania opisano sposób konstrukcji operatu losowania firm szkoleniowych – bazę zasiliły dane RIS, tj. firmy szkoleniowe, które realizują szkolenia współfinansowane ze środków UE prowadzonej przez PARP, almanachu firm szkoleniowych oraz dane pozyskane przez wyszukiwanie firm szkoleniowych w Internecie. Zgromadzone dane zweryfikowano pod kątem aktualności, sprawdzono również czy profil ich działalności odpowiada przyjętej definicji Za firmy/instytucje szkoleniowe uznano takie podmioty, które: 1. prowadzą działalność mieszczącą się, zgodnie z PKD, w obszarze kształcenia ustawicznego dorosłych, włączając w to pozaszkolne formy edukacji z zakresu nauki jazdy i pilotażu, pozaszkolne formy edukacji, gdzie indziej niesklasyfikowane oraz nauczanie języków obcych; po konsultacjach z przedstawicielami środowiska szkoleniowego włączono w ten obszar także 2. firmy i instytucje, których działalność obejmuje doradztwo związane z zarządzaniem; 3. nie wymieniają działalności szkoleniowej ani doradczej jako głównego obszaru swojej aktywności, jednak deklarują świadczenie usług szkoleniowych poprzez wpis do rejestrów i baz danych przeznaczonych dla sektora szkoleniowego; do takich rejestrów zaliczono: Rejestr Instytucji Szkoleniowych czy prowadzoną przez PARP bazę inwestycjawkadry.pl;3.potwierdzałyprowadzeniedziałalności szkoleniowej lub doradczej w procedurze weryfikacji dokonanej za pomocą kontaktu telefonicznego lub weryfikacji on–line. Ostateczna baza liczyła 15 579 rekordów i można przyjąć, iż liczba ta jest bliska liczbie wszystkich instytucji szkoleniowych działających w Polsce.

Jednocześnie badanie, zrealizowane w 2013 roku w ramach BKL na reprezentatywnej dla powyższego operatu, losowej próbie 3869 podmiotów stanowi dobre przybliżenie dla omawianego sektora. Jak wynika z raportu Rynek szkoleniowy w Polsce – stagnacja czy rozwój? z 2014 roku:

  • Średnie roczne obroty firmy z sektora szkoleniowego wyniosły w 2012 roku 827 215zł, z tym, że w zależności od wielkości firmy wahały się od 70 tys. złotych do ponad 19 mln złotych.
  • Małe, jednoosobowe podmioty szkoleniowe specjalizują się najczęściej w szkoleniach z zakresu kompetencji ogólnych, psychologii, zarządzania oraz motoryzacji (szkoły jazdy). Z kolei duże podmioty szkolą głównie z obszarów zarządzania i informatyki, budownictwa, przemysłu.
  • Aż 30% instytucji działa na rynku co najmniej od 16 lat a nieco ponad połowa może pochwalić się stażem od 5 do 15 lat.
  • Wśród form działalności wciąż dominują szkolenia i kursy, ale z roku na rok rośnie popularność takich form jak coaching i e-learning.
  • Wedle deklaracji przedstawicieli firm szkoleniowych słuchacze organizowanych przez nich kursów i szkoleń mają minimalny wkład w ich finansowanie – główne źródła finansowania to środki pracodawców (60% kosztów szkoleń) i środku UE (20% kosztów szkoleń).
  • Placówki publiczne i publiczne prowadzące kształcenie ustawiczne w formach pozaszkolnych oraz podmioty prowadzące działalność oświatową na podstawie ustawy – Prawo Działalności Gospodarczej, mogą ubiegać się o akredytację u kuratora oświaty.

Szkolnictwo wyższe

Formą kształcenia ustawicznego są studia podyplomowe organizowane przez publiczne i niepubliczne uczelnie, placówki naukowo-badawcze oraz placówki Polskiej Akademii Nauk. W ustawie „Prawo o szkolnictwie wyższym” nie występuje pojęcie kształcenia ustawicznego, ale biorąc pod uwagę tzw. trzecią misje szkolnictwa wyższego można uznać, że szkoły wyższe oferują kształcenie tego typu (por. 8.1., tab. 1) (Eurypedia - szkolnictwo wyższe).

Słuchacze studiów podyplomowych

Zgodnie z definicją zawartą w Ustawie z dnia 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym, studia podyplomowe są formą kształcenia prowadzoną na uczelniach wyższych, na którą są przyjmowani kandydaci, posiadający kwalifikacje co najmniej pierwszego stopnia. Słuchacze, w toku studiów trwających nie krócej niż dwa semestry, na podbudowie programu z liczbą co najmniej 60 punktów ECTS, zdobywają kwalifikacje podyplomowe.

Wedle danych GUS, w 2013 roku w Polsce działało 438 uczelni wyższych, w tym 307 miało status uczelni niepublicznych. Każda z uczelni ma prawo organizować studia podyplomowe z zakresu obszarów kształcenia, z którymi związany jest przynajmniej jeden kierunek studiów przez nią prowadzony. Uczelnie mogą uruchamiać również kierunki studiów podyplomowych z innych obszarów, potrzebna jednak do tego jest zgoda ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego wydana po zasięgnięciu opinii Rady Głównej Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

W 2013 roku na uczelniach wyższych kształciło się 163 628 słuchaczy studiów podyplomowych, w tym 69% stanowiły kobiety.


Rysunek 17. Liczba słuchaczy studiów podyplomowych w latach 2010-2013

Polska adult17.jpg

Źródło: GUS BDL, 2015

Rysunek 18. Słuchacze studiów podyplomowych wg. typów uczelni i instytucji naukowych

Polska adult18.jpg

Źródło: GUS BDL, 2015. Inne szkoły wyższe to m.in: uniwersytety medyczne, wyższe szkoły morskie, akademie wychowania fizycznego, wyższe szkoły artystyczne, wyższe szkoły teologiczne


Rysunek 19. Liczba słuchaczy studiów podyplomowych w Polsce w 2013 roku - przekrój wojewódzki

Polska adult19.jpg


Źródło: GUS BDL, 2015.

Uniwersytety otwarte i uniwersytety trzeciego wieku

Uniwersytety Trzeciego Wieku, tj. placówki dydaktyczne dla osób w podeszłym wieku,nie doczekały się osobnej definicji lub podstawy prawnej w polskim ustawodawstwie. Raport „Uniwersytety Trzeciego Wieku jako odpowiedź na potrzeby środowiska osób starszych” wskazuje trzy główne typy UTW działających w Polsce – są to:

  1. Placówki działające w strukturach uczelni wyższych – 13%,
  2. Stowarzyszenia i organizacje pozarządowe prowadzące działalność popularnonaukową – 65%,
  3. Inne instytucje powoływane przy jednostkach samorządu lokalnego: Domach Kultury, bibliotekach, domach opieki społecznej itp.

Organizacją zrzeszającą Uniwersytety Trzeciego Wieku w Polsce jest Federacja UTW, która wydaje regularne opracowania na temat działalności swoich członków. Wedle danych Federacji, w Polsce w 2015 roku działało 520 UTW, z czego najwięcej – 102 w województwie mazowieckim.


Rysunek 20. Liczba UTW w Polsce w 2015 roku – przekrój wojewódzki

Polska adult20.jpg

Źródło: Biuletyn UTW, marzec 2015.