This page was last modified on 28 October 2016, at 12:42.

Polska:Bieżące reformy

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Rozdział prezentuje przegląd reform w dziedzinie edukacji i szkoleń w ujęciu krajowym. Reformy są pogrupowane w szeroko rozumianych obszarach tematycznych odpowiadających poziomom kształcenia:
•    Wczesna edukacja i opieka 
•    Edukacja szkolna 
•    Kształcenie i szkolenia zawodowe oraz edukacja dorosłych 
•    Szkolnictwo wyższe 
•    Umiejętności przekrojowe i zatrudnialność.

W każdym obszarze tematycznym reformy są opisane w porządku chronologicznym. Najnowsze reformy są prezentowane w pierwszej kolejności. 
Informacje podane w rozdziale dotyczą okresu od roku 2013.  

Wstęp opisuje ogólną strategię edukacyjną oraz cele kluczowe dla całego system edukacji. Prezentuje także proces reformowania edukacji oraz jego najważniejszych uczestników. 

Ostatni podrozdział dotyczący perspektywy europejskiej prezentuje związki krajowej polityki edukacyjnej ze strategiami europejskimi odnoszącymi się do edukacji i szkoleń.   

Krajowa strategia edukacyjna

Plan na Rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju

Wsparcie rozwoju firm, ich produktywności i ekspansji zagranicznej oraz równomierny rozwój całego kraju, który odczują wszyscy Polacy. Więcej inwestycji i wyższe nakłady na innowacje. Wyraźnie lepsza współpraca nauki i biznesu. Wzrost PKB charakteryzujący się wysoką jakością. Ułatwienia dla przedsiębiorstw i promowanie oszczędności. To główne założenia Planu na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju. Z kilku instytucji, których zadania w pewnym stopniu się powielały, powstanie spójnie działający Polski Fundusz Rozwoju

Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju

W roku 2016 ogłoszona została Strategia na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju, w ramach której przewidziana jest reforma szkolnictwa wyższego oraz wdrożenie zintegrowanego systemu kwalifikacji.

Ministerstwo Rozwoju we współpracy z innymi resortami, przygotowało projekt Strategii na rzecz Odpowiedzialnego Rozwoju – najważniejszego dokumentu wskazującego kierunki rozwoju Polski w perspektywie średniookresowej. Wiodąca w niej jest zasada zrównoważonego rozwoju całego kraju w wymiarze gospodarczym, społecznym, środowiskowym i terytorialnym oraz założenie, że z efektów Strategii skorzystają wszyscy obywatele. W najbliższych miesiącach odbędą się szerokie konsultacje społeczne, a w październiku planowane jest przyjęcie przez rząd ostatecznej wersji Strategii.


Perspektywa uczenia się przez całe życie (PLLL)

We wrześniu 2013 r. Rząd przyjął dodatkowy, zintegrowany dokument strategiczny pn. Perspektywa uczenia się przez całe życie (PLLL) obejmujący uczenie się w różnych formach (formalne, pozaformalne i nieformalne) oraz na wszystkich etapach życia (od wczesnej edukacji i opieki nad dziećmi do uczenia się seniorów). Przyjęcie PLLL, wynika z dobrowolnie przyjętych zobowiązań w zakresie europejskiej współpracy w dziedzinie kształcenia i szkolenia ET 2020 oraz z zaleceń Rady UE w sprawie krajowego programu reform Polski wydanych w ramach monitorowania realizacji strategii Europa 2020. Rola PLLL polega na rozwijaniu spójnego podejścia do uczenia się przez całe życie nie tylko w obszarze edukacji formalnej, ale także w innych obszarach funkcjonowania państwa, dla których istotne są kwestie dotyczące kompetencji i kwalifikacji osób.

Dodatkowe informacje w języku polskim na temat porządkowania dokumentów strategicznych, w tym nowych strategii i programów, dostępne są na stronie Ministerstwa Infrastruktury i Rozwoju (www.mir.gov.pl) w zakładce dotyczącej polityki rozwoju. Informacje w języku polskim na temat Perspektywy uczenia się przez całe życie znajdują się na stronie Kancelarii Prezesa Rady Ministrów (https://www.premier.gov.pl/wydarzenia/decyzje-rzadu/uchwala-w-sprawie-przyjecia-dokumentu-strategicznego-perspektywa-uczenia.html) oraz Ministerstwa Edukacji Narodowej (http://www.men.gov.pl/index.php/uczenie-sie-przez-cale-zycie/770-perspektywa-uczenia-sie-przez-cale-zycie).

Aktualne reformy i inicjatywy mają na celu podjęcie kompleksowych działań obejmujących wiele obszarów edukacji:

  • w systemie oświaty: reforma kształcenia zawodowego, konsolidowanie systemu wsparcia i zarządzania szkołami, przyspieszenie planów upowszechnienia wychowania przedszkolnego w Polsce do poziomu europejskiego – wprowadzenie mechanizmów, które pozwolą na korzystanie od roku 2017 z prawa do wychowania przedszkolnego wszystkim dzieciom od 3 roku życia; planowane są kompleksowe zmiany w całym systemie oświaty (patrz podrozdział o edukacji szkolnej).
  • w obszarze szkolnictwa wyższego – kontynuacja wprowadzania rozwiązań stymulujących lepsze dostosowanie programów kształcenia do potrzeb rynku pracy. W miejsce dotychczasowych kierunków zamawianych (wybranych kierunków studiów zidentyfikowanych jako te, które są najbardziej potrzebne z punktu widzenia rynku pracy) zdecydowano o wprowadzeniu zestawu kompetencji kluczowych, które powinny być uwzględniane na wszystkich kierunkach studiów. W lutym 2016 r. Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego zainicjowało prace nad nową ustawą, która ma zastąpić obecnie obowiązującą ustawę „Prawo o szkolnictwie wyższym”.  W ramach konkursu pn. „Ustawa 2.0 – Założenia systemu szkolnictwa wyższego” wyłoniono 3 zespoły eksperckie, które prowadzą prace nad przygotowaniem tych założeń. Zakończenie prac w tym obszarze przewidziane jest na rok 2017. 
  • w szerszym obszarze uczenia się: rozwój form uczenia się przez całe życie od wczesnej edukacji i opieki dla dzieci poniżej 3 roku życia, w których edukacja rodziców jest równie ważna jak edukacja małych dzieci, do promowania i wsparcia rozwoju edukacji pozaformalnej dorosłych w miejscu pracy i w zaangażowaniu obywatelskim oraz form uczenia się seniorów (wsparcie dla unwersytetów trzeciego wieku).

Proces reformowania edukacji

System oświaty

Opracowanie krajowej polityki edukacyjnej odbywa się na podstawie:

  • Ustawa z dnia 6 grudnia 2006 r. o zasadach prowadzenia polityki rozwoju (Dz.U. 2016.383 j.t)
  • Ustawa z dnia 29 czerwca 1995 r. o statystyce publicznej (Dz. U. z 2016 r., poz. 1068 j.t)
  • Ustawa z dnia 15 kwietnia 2011 r. o systemie informacji oświatowej (Dz.U. 2015.45 t.j.) przyjęty przez Radę Ministrów 27 kwietnia 2009 r. dokumentem pt. „Założenia systemu zarządzania rozwojem Polski”
  • Ustawa z dnia 8 sierpnia 1996 r o Radzie Ministrów (dz. U. z 2012 poz. 392 i z 2015 r. poz. 1064, 

 Akty normatywne opracowywane są na podstawie:

  •  Uchwały Nr 190 Rady Ministrów z dnia 29 października 2013 r. Regulamin pracy Rady Ministrów (Monitor Polski z dnia 5 grudnia 2013 r.) – regulacja dotycząca m.in. opracowania projektów aktów normatywnych, w tym oceny ich przewidywanych skutków społeczno-gospodarczych
  • Wytycznych Ministerstwa Gospodarki i Kancelarii Prezesa Rady Ministrów do przeprowadzania oceny wpływu i konsultacji publicznych w ramach rządowego procesu legislacyjnego (wytyczne do przeprowadzania oceny przewidywanych skutków społeczno-gospodarczych zgodnie z § 24 ust. 3 uchwały nr 190 Rady Ministrów z 29 października 2013 r. - Regulamin pracy Rady Ministrów).
  • Rekomendacje w sprawie tworzenia, obsługi, monitorowania działalności i znoszenia podmiotów opiniodawczo-doradczych Prezesa Rady Ministrów lub Rady Ministrów (na tej podstawie mogą być powoływane różnego rodzaju zespoły i ciała opiniodawczo-doradcze).

Dla programów unijnych kluczowym dokumentem jest plan ewaluacji Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój.

Ustawa o zasadach prowadzenia polityki rozwoju określa strukturę dokumentów strategicznych oraz sposób ich opracowywania. Między innymi zobowiązuje twórców strategii do konsultowania projektu takich dokumentów z jednostkami samorządu, partnerami społecznymi i gospodarczymi oraz Komisją Wspólną Rządu i Samorządu. Określa także, że przed przygotowaniem strategii konieczne jest przygotowanie diagnozy sytuacji społecznej, gospodarczej, regionalnej i przestrzennej kraju, z uwzględnieniem stanu środowiska. 

Ustawa o statystyce publicznej określa zasady i tworzy podstawy rzetelnego, obiektywnego, profesjonalnego i niezależnego prowadzenia badań statystycznych, których wyniki mają charakter oficjalnych danych statystycznych, oraz ustala organizację i tryb prowadzenia tych badań i zakres związanych z nimi obowiązków.    

Ustawa o systemie informacji oświatowej określa organizację i zasady działania systemu informacji oświatowej służącego uzyskiwaniu danych niezbędnych do: 1) prowadzenia polityki oświatowej państwa na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym, w tym wspomagania zarządzania oświatą; 2) efektywnego funkcjonowania systemu finansowania zadań oświatowych na poziomie krajowym, regionalnym i lokalnym; 3) analizy efektywności wykorzystania środków publicznych przeznaczonych na finansowanie zadań oświatowych; 4) nadzorowania i koordynowania wykonywania nadzoru pedagogicznego na terenie kraju oraz podnoszenia jakości edukacji. Przez system informacji oświatowej zapewnia się powszechny dostęp do informacji z zakresu oświaty.

Ustawa o Radzie Ministrów daje ministrom uprawnienie do tworzenia na mocy zarządzenia różnego typu zespołów i ciał opiniodawczo-doradczych działających przy ministrze. W zarządzeniu określane są cel, zadania, skład i sposób działania ciała tego typu. Przykładowo w 2015 r. Minister Edukacji Narodowej powołał Zespołu do spraw Strategii przy Ministrze Edukacji Narodowej, dając mu prawo wnioskowania o zamawianie analiz, opinii lub ekspertyz.

Szkolnictwo wyższe

Aktualnie realizowany proces reformowania polskiego szkolnictwa wyższego, prowadzony w ramach inicjatywy pn. „Ustawa 2.0 – Założenia systemu szkolnictwa wyższego” obejmuje następujące etapy:

Lp.

DZIAŁANIE

TERMIN

1

Wydanie przez Ministra NiSW komunikatu o ustanowieniu przedsięwzięcia pod nazwą „Ustawa 2.0 – Założenia systemu szkolnictwa wyższego” (M.P. z 2016 r. poz. 191)

23 lutego 2016 r.

2

Ogłoszenie przez Ministra NiSW konkursu w ramach przedsięwzięcia „Ustawa 2.0 – Założenia systemu szkolnictwa wyższego”

29 lutego 2016 r.

3

Wydanie przez Ministra NiSW zarządzenia w sprawie powołania Zespołu interdyscyplinarnego do spraw oceny wniosków w ramach przedsięwzięcia „Ustawa 2.0 – Założenia systemu szkolnictwa wyższego” (Dz. Urz. MNiSW z 2016 r. poz. 22)

7 kwietnia 2016 r.

4

Składanie wniosków do MNiSW przez jednostki naukowe lub podmioty działające na rzecz nauki

do dnia 29 kwietnia 2016 r.

5

Prace Zespołu interdyscyplinarnego do spraw oceny wniosków w ramach przedsięwzięcia „Ustawa 2.0 – Założenia systemu szkolnictwa wyższego” – ocena wniosków

4-5 maja 2016 r.

6

Zawarcie umów określających warunki finansowania i realizacji projektu przyjętego do finansowania w drodze konkursu „Ustawa 2.0 - Założenia systemu szkolnictwa wyższego” oraz rozliczania środków finansowych przyznanych na jego realizację

czerwiec 2016 r.

7

Gala konkursu Ustawa 2.0

3 czerwca 2016 r.

8

Praca Zespołów, w tym przeprowadzanie konsultacji

czerwiec 2016 r. – styczeń 2017 r.

9

Cząstkowa prezentacja propozycji założeń, przez przedstawicieli jednostek, na tematycznych konferencjach programowych Narodowego Kongresu Nauki

od października 2016 r.

10

Przedłożenie przez jednostki propozycji założeń do ustawy regulującej system szkolnictwa wyższego, testu regulacyjnego, raportu z przeprowadzonych konsultacji ze środowiskiem naukowym i akademickim oraz rozliczenia poniesionych kosztów

do dnia 31 stycznia 2017 r.

11

Prace w MNiSW dotyczące przedłożonych przez jednostki założeń nowych regulacji w obszarze szkolnictwa wyższego wraz z testami regulacyjnymi

od lutego 2017 r.

W ramach tych działań należy wyróżnić następujących głównych aktorów:

  • Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego (zleceniodawca i inicjator)
  • Uniwersytet SWPS, Uniwersytet im. Adama Mickiewicza w Poznaniu, Instytut Allerhanda (instytucje, z których pochodzą zespoły eksperckie wyłonione w konkursie, a których celem jest przygotowanie propozycji założeń do nowej ustawy o szkolnictwie wyższym)
  • Rada Główna Nauki i Szkolnictwa Wyższego, Polska Komisja Akredytacyjna, Konferencja Rektorów Akademickich Szkół Polskich, Konferencja Rektorów Zawodowych Szkół Polskich (organy doradcze i opiniodawcze).