This page was last modified on 15 March 2016, at 13:30.

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Z Eurydice

Wprowadzenie Polska

Contents

Polska:Uwarunkowania polityczne, społeczne i ekonomiczne oraz kierunki rozwoju

Polska:Rys historyczny

Polska:Główne instytucje wykonawcze i ustawodawcze

Polska:Ludność: sytuacja demograficzna, języki, wyznania

Polska:Sytuacja polityczna i gospodarcza

Polska:Organizacja systemu edukacji. Administracja edukacyjna

Polska:Zasady i podstawy prawne systemu edukacji

Polska:Strategia uczenia się przez całe życie

Polska:Organizacja i struktura systemu edukacji

Polska:Organizacja prywatnej edukacji

Polska:Krajowe Ramy Kwalifikacji

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu krajowym i/lub regionalnym (szczebel województwa)

Polska:Zarządzanie i kierowanie edukacją na szczeblu lokalnym (szczebel gminy i powiatu) i/lub instytucjonalnym (szkołą/placówką oświatową/uczelnią)

Polska:Dane statystyczne dotyczące organizacji i administracji systemu edukacji

Polska:Finansowanie edukacji

Polska:Finansowanie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Finansowanie szkolnictwa wyższego

Polska:Finansowanie kształcenia dorosłych

Polska:Wczesna edukacja i opieka (ECEC)

Polska:Organizacja opieki w żłobkach

Polska:Kształcenie na poziomie żłobków

Polska:System oceniania na poziomie żłobków

Polska:Organizacja edukacji i opieki na poziomie przedszkoli

Polska:Kształcenie na poziomie przedszkoli

Polska:System oceniania na poziomie przedszkoli

Polska:Warianty organizacyjne i struktury alternatywne na poziomie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Szkolnictwo podstawowe

Polska:Organizacja szkolnictwa podstawowego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół podstawowych

Polska:System oceniania w szkołach podstawowych

Polska:Warianty organizacyjne oraz struktury alternatywne w szkolnictwie podstawowym

Polska:Szkolnictwo średnie i policealne

Polska:Organizacja szkolnictwa średniego I stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie szkół średnich I stopnia

Polska:System oceniania w szkołach średnich I stopnia

Polska:Organizacja ogólnokształcącego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie ogólnokształcących szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w ogólnokształcących szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja zawodowego szkolnictwa średniego II stopnia

Polska:Kształcenie na poziomie zawodowych szkół średnich II stopnia

Polska:System oceniania w zawodowych szkołach średnich II stopnia

Polska:Organizacja szkolnictwa policealnego

Polska:Kształcenie na poziomie szkół policealnych

Polska:System oceniania w szkołach policealnych

Polska:Szkolnictwo wyższe

Polska:Rodzaje instytucji szkolnictwa wyższego

Polska:Studia wyższe I stopnia

Polska:Studia licencjackie i inżynierskie

Polska:Kolegia

Polska:Studia wyższe II stopnia

Polska:Jednolite studia magisterskie

Polska:Studia doktoranckie

Polska:Kształcenie dorosłych

Polska:Podział odpowiedzialności

Polska:Bieżące priorytety polityczne

Polska:Instytucje kształcenia dorosłych

Polska:Programy kształcenia dorosłych

Polska:Zatwierdzanie efektów kształcenia w edukacji pozaformalnej i nieformalnej

Polska:Nauczyciele

Polska:Kształcenie nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Warunki pracy nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie nauczycieli akademickich

Polska:Warunki pracy nauczycieli akademickich

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli akademickich

Polska:Kształcenie nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Warunki pracy nauczycieli w szkolnictwie dla dorosłych

Polska:Doskonalenie zawodowe nauczycieli edukacji dorosłych

Polska:Kadra kierownicza i inni pracownicy sektora edukacji

Polska:Kadra kierownicza we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Pozostały personel w placówkach wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej i personel współpracujący z tymi placówkami

Polska:Kadra odpowiedzialna za poradnictwo we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra monitorująca jakość kształcenia (nadzór pedagogiczny) we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kadra kierownicza w szkolnictwie wyższym

Polska:Pozostały personel w szkolnictwie wyższym

Polska:Kadra kierownicza w kształceniu dorosłych

Polska:Pozostały personel w kształceniu dorosłych

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Zapewnienie jakości kształcenia w szkolnictwie wyższym

Polska:Zapewnianie jakości kształcenia w kształceniu dorosłych

Polska:Wsparcie pedagogiczne i poradnictwo

Polska:Kształcenie integracyjne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Kształcenie specjalne na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla uczniów ze środowisk defaworyzowanych na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie wczesnej edukacji i opieki (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Środki wsparcia dla studentów ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo na poziomie szkolnictwa wyższego

Polska:Środki wsparcia dla słuchaczy ze środowisk defaworyzowanych

Polska:Orientacja i poradnictwo w kształceniu dorosłych

Polska:Mobilność i umiędzynarodowienie

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w szkolnictwie wyższym

Polska:Mobilność: programy, projekty, inicjatywy w kształceniu dorosłych

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci we wczesnej edukacji i opiece (ECEC) oraz edukacji szkolnej

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w szkolnictwie wyższego

Polska:Wymiar międzynarodowy: programy nauczania, partnerstwa, sieci w kształceniu dorosłych

Polska:Umowy dwustronne i współpraca globalna

Polska:Bieżące reformy

Polska:Reformy w dziedzinie wczesnej edukacji i opieki

Polska:Reformy w dziedzinie edukacji szkolnej

Polska:Reformy w dziedzinie kształcenia zawodowego i edukacji dorosłych

Polska:Reformy w dziedzinie studiów wyższych

Polska:Reformy w dziedzinie kompetencji przekrojowych i zatrudnialności

Polska:Perspektywa europejska

Polska:Legislacja

Polska:Instytucje

<index>

Definicja grupy docelowej

Konstytucja Rzeczpospolitej Polskiej zapewnia autonomię szkołom wyższym, a zasady ich działania określa ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym. (ustawa z 27 lipca 2005 roku Prawo o szkolnictwie wyższym: Dz. U. z 2012 r. poz. 572, z późn. zm.)

W ustawie przewidziano szczególne środki wsparcia dla studentów:

  • niepełnosprawnych
  • znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej
  • osiągających wysokie wyniki w nauce.

Prawo do pomocy materialnej mają studenci:

  • uczelni publicznych i niepublicznych, które działają na podstawie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym
  • uczelni Kościoła Katolickiego oraz Prawosławnego Seminarium Duchownego w Warszawie.

Prawo do pomocy materialnej mają niezależnie od wieku studenci studiów:

  • stacjonarnych
  • niestacjonarnych
  • pierwszego i drugiego stopnia
  • jednolitych studiów magisterskich.

Prawo do pomocy materialnej nie przysługuje studentom będącym:

  • kandydatami na żołnierzy zawodowych lub żołnierzami zawodowymi, którzy podjęli studia na podstawie skierowania przez właściwy organ wojskowy lub otrzymali pomoc w związku z pobieraniem nauki na podstawie przepisów o służbie wojskowej żołnierzy zawodowych
  • funkcjonariuszami służb państwowych w służbie kandydackiej
  • funkcjonariuszami służb państwowych, którzy podjęli studia na podstawie skierowania lub zgody właściwego przełożonego i otrzymali pomoc w związku z pobieraniem nauki na podstawie przepisów o służbie.

Specyficzne środki wsparcia

Podstawę przyjęcia na studia pierwszego stopnia lub jednolite studia magisterskie stanowią wyniki egzaminu maturalnego. Senat uczelni ustala w ustala jakie wyniki egzaminu maturalnego stanowią podstawę przyjęcia na studia. Jeśli uczelnia przeprowadza dodatkowe egzaminy wstępne (możliwe tylko w przypadkach określonych w ustawie)), warunki i tryb rekrutacji w przypadku tych egzaminów powinny uwzględniać szczególne potrzeby kandydatów na studia będących osobami niepełnosprawnymi.

Zgodnie z ustawą student uczelni (również niepełnosprawny) ma prawo do:

  • przeniesienia z innej uczelni, w tym także uczelni zagranicznej
  • studiowania według indywidualnego planu i programu studiów na zasadach ustalonych przez radę podstawowej jednostki organizacyjnej uczelni lub inny organ wskazany w statucie uczelni
  • studiowania na drugim kierunku studiów
  • uzyskania urlopu od zajęć w uczelni na zasadach i w trybie określonych w regulaminie studiów
  • pomocy materialnej ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie:
    • stypendium socjalnego
    • stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych
    • zapomogi
    • stypendium rektora dla najlepszych studentów
    • stypendium ministra za wybitne osiągnięcia
    • ubiegania się o zakwaterowanie w domu studenckim uczelni lub wyżywienie w stołówce studenckiej uczelni
    • ubiegania się o zakwaterowanie małżonka i dziecka w domu studenckim uczelni;
    • korzystania z 50% ulgi w opłatach za przejazdy publicznymi środkami komunikacji miejskiej.

Szkoły wyższe są zobowiązane do stwarzania niepełnosprawnym warunków do pełnego udziału w procesie kształcenia i w badaniach naukowych.

Regulaminy studiów uczelniach wyższych określają sposoby dostosowania organizacji i właściwej realizacji procesu dydaktycznego do szczególnych potrzeb studentów będących osobami niepełnosprawnymi, w tym dostosowanie warunków odbywania studiów do rodzaju niepełnosprawności.

Na uczelniach podejmowane są zróżnicowane działania na rzecz osób niepełnosprawnych, których celem jest:

  • niwelowanie barier w dostępie do obiektów uczelni i domów studenckich
  • zapewnianie dostępu do materiałów dydaktycznych w formach dostosowanych do potrzeb osób niepełnosprawnych np. adaptacji w systemie Braille’a, druku powiększonym, wersji elektronicznych, wersji audio
  • umożliwianie korzystania przez studentów niepełnosprawnych z pomocy innych osób np. asystentów wspomagających w poruszaniu się i przemieszczaniu się, tłumaczy języka migowego, transliteratorów
  • zapewnianie dostępu do sprzętu i oprogramowania specjalistycznego
  • organizowanie alternatywnych zajęć np. wychowania fizycznego, dostosowanych lektoratów z języka obcego
  • dostosowywanie formy egzaminu lub organizacji sesji egzaminacyjnej do potrzeb osoby niepełnosprawnej, np. poprzez wydłużenie czasu egzaminu, egzamin pisemny z wykorzystaniem zaadaptowanych materiałów lub sprzętu komputerowego, zmiana formy egzaminu
  • organizowanie transportu studentów niepełnosprawnych pomiędzy miejscem zamieszkania a miejscem odbywania zajęć.

Na wielu uczelniach wyższych w celu wspierania zarówno studentów i doktorantów niepełnosprawnych, jak i pracowników dydaktycznych uczelni w pracy z osobami niepełnosprawnymi, powoływani są pełnomocnicy do spraw osób niepełnosprawnych lub komórki zajmujące się pomocą osobom niepełnosprawnym na uczelni (np. biura, centra, punkty). Struktura organizacyjna, rodzaj i zakres wykonywanych zadań przez te podmioty jest zróżnicowany i określany przez uczelnię np. uchwałą senatu lub zarządzeniem rektora.

Przykładowe zadania wykonywane przez pełnomocników lub komórki do spraw osób niepełnosprawnych to:

  • rozpoznawanie potrzeb, problemów i oczekiwań studentów niepełnosprawnych
  • pomoc jednostkom uczelnianym we wprowadzaniu rozwiązań na rzecz osób niepełnosprawnych, w tym doradztwo w zakresie nowoczesnych rozwiązań technologicznych wspierających procesy edukacyjne
  • pomoc w rozwiązywaniu bieżących problemów
  • poradnictwo w zakresie wyboru studiów w oparciu o indywidualne możliwości kandydata i stopnie niepełnosprawności
  • usuwanie barier w dostępie do zasobów informacyjnych i edukacyjnych
  • informowanie kandydatów na studia o możliwości kształcenia na uczelni osób niepełnosprawnych
  • podejmowanie działań na rzecz integracji społecznej i aktywizacji zawodowej osób niepełnosprawnych
  • współpraca z organizacjami rządowymi, samorządowymi i pozarządowymi wspierającymi osoby niepełnosprawne oraz innymi uczelniami
  • pomoc w uzyskiwaniu wsparcia finansowego zarówno przez osoby niepełnosprawne jak i uczelnię w ramach programów na rzecz osób niepełnosprawnych
  • reprezentowanie interesów niepełnosprawnych studentów przez organami uczelni i poza uczelnią.

Uczelnie otrzymują z budżetu państwa dotację, którą mogą przeznaczyć na:

  • finansowanie kosztów realizacji inwestycji służących kształceniu niepełnosprawnych studentów i doktorantów
  • specjalistyczne szkolenia
  • wyposażenie wypożyczalni sprzętu dla niepełnosprawnych
  • zakup specjalistycznych urządzeń, materiałów dydaktycznych i naukowych dostosowanych do potrzeb niepełnosprawnych
  • transport między obiektami dydaktycznymi uczelni.

Decyzje o tym, jakie zadania będą finansowane z dotacji, podejmują uczelnie.

Dotacje mogą być przeznaczone np. na:

  • wynagrodzenie tłumaczy języka migowego
  • kursy języka migowego dla pracowników uczelni
  • wynagrodzenie uczelnianych asystentów studentów i doktorantów niepełnosprawnych
  • szkolenia umożliwiające orientację przestrzenną na terenie uczelni studentom i doktorantom niepełnosprawnym
  • szkolenia podnoszące świadomość związaną z niepełnosprawnością i obecnością osób niepełnosprawnych w uczelni
  • zakup wyposażenia do uczelnianej wypożyczalni sprzętu dla niepełnosprawnych
  • zakup sprzętu i urządzeń specjalistycznych wspomagających proces dydaktyczny, np. specjalistyczne oprogramowanie komputerowe, rzutniki do wyświetlania tekstu wykładu
  • organizację zajęć wychowania fizycznego dostosowanych do potrzeb studentów niepełnosprawnych
  • zakup literatury specjalistycznej i naukowej, z której mogą korzystać niepełnosprawni studenci i doktoranci.

Z dotacji nie można finansować:

  • opłat związanych z kształceniem na studiach niestacjonarnych, które ponoszą niepełnosprawni studenci i doktoranci
  • stypendiów lub innych świadczeń dla osób niepełnosprawnych
  • kosztów zakwaterowania
  • rehabilitacji studentów i doktorantów niepełnosprawnych, w tym wydatków na zakup sprzętu do rehabilitacji leczniczej, przedmiotów ortopedycznych i środków pomocniczych oraz wynagrodzenia za pracę fizjoterapeuty.

Niepełnosprawni studenci i doktoranci mogą również otrzymać wsparcie finansowe w postaci stypendium specjalnego dla osób niepełnosprawnych przysługujące na pierwszym kierunku studiów pierwszego i drugiego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich.

Stypendium specjalne dla osób niepełnosprawnych przyznawane jest na semestr lub rok akademicki i wypłacane co miesiąc. Można je otrzymywać tylko na jednym wskazanym przez studenta kierunku studiów.

Podstawą do otrzymania stypendium specjalnego jest przedstawienie przez studenta lub doktoranta orzeczenia o stopniu niepełnosprawności.

Orzeczenia takie wydawane są przez zespoły do spraw orzeczenia o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności (ustawa z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych: Dz. U. z 2011 r. Nr 127, poz. 721, z późn. zm.; rozporządzenie Ministra Gospodarki Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003 r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności: Dz. U. z 2015 r. poz. 1110)

Osoby niepełnosprawne mogą również otrzymywać, na takich samych zasadach jak inni studenci, pozostałe świadczenia pomocy materialnej.

Niepełnosprawni studenci i doktoranci mogą ponadto ubiegać się o kredyty studenckie z dopłatą do oprocentowania z budżetu państwa i preferencyjnymi warunkami spłaty.

Stypendium socjalne może otrzymać student, który znajduje się w trudnej sytuacji materialnej, kiedy wysokość dochodu na osobę w jego rodzinie nie przekracza progu dochodu ustalonego w uczelni.

Próg dochodu ustala rektor w porozumieniu z uczelnianym organem samorządu studenckiego, w granicach od 668,2 zł do 1043,9 zł (netto) miesięcznie na osobę w rodzinie.

Każdy student o dochodzie nieprzekraczającym 668,2 zł miesięcznie na osobę w rodzinie ma ustawowo zapewnione otrzymanie stypendium.

Stypendium może otrzymać także student o wyższym dochodzie, jeżeli rektor określi wyższy próg dochodu, nieprzekraczający jednakże 1043,9 zł. Jest to ustawowa maksymalna wysokość i nawet w szczególnych przypadkach uczelnia nie może przyznać stypendium socjalnego przy wyższym dochodzie studenta.

Stypendium socjalne może zostać zwiększone znajdującemu się w trudnej sytuacji materialnej studentowi studiów stacjonarnych z tytułu zamieszkania w domu studenckim lub w obiekcie innym niż dom studencki (również z niepracującym małżonkiem lub dzieckiem studenta), jeżeli codzienny dojazd z miejsca stałego zamieszkania do uczelni uniemożliwiałby lub w znacznym stopniu utrudniał studiowanie.

Zapomogę przyznawana jest studentom, którzy z przyczyn losowych znaleźli się przejściowo w trudnej sytuacji materialnej. Zdarzeniem losowym może być np. śmierć lub ciężka choroba członka rodziny, klęski żywiołowe.

Stypendium rektora dla najlepszych studentów może otrzymać:

  • student po ukończeniu pierwszego roku studiów, który uzyskał za rok studiów wysoką średnią ocen lub posiada osiągnięcia naukowe, artystyczne lub wysokie wyniki sportowe we współzawodnictwie międzynarodowym lub krajowym
  • student pierwszego roku studiów:
    • pierwszego stopnia lub jednolitych studiów magisterskich przyjęty na te studia w roku złożenia egzaminu maturalnego, który jest laureatem olimpiady międzynarodowej albo laureatem lub finalistą olimpiady przedmiotowej o zasięgu ogólnopolskim, jeżeli profil olimpiady jest zgodny z kierunkiem studiów
    • drugiego stopnia rozpoczętych w terminie roku od ukończenia studiów pierwszego stopnia, który spełnił kryteria na ostatnim roku studiów pierwszego stopnia.

Stypendium ministra za wybitne osiągnięcia może otrzymać student posiadający wybitne osiągnięcia naukowe lub artystyczne związane ze studiami lub wybitne osiągnięcia w sporcie.

(źródło: Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego)